Poprzednia

ⓘ Aleksander Janowski




Aleksander Janowski
                                     

ⓘ Aleksander Janowski

Aleksander Janowski – polski podróżnik, pionier krajoznawstwa, autor przewodnika Wycieczki po kraju, pedagog, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, urzędnik ministerialny w II RP.

                                     

1. Życiorys

Absolwent Szkoły Technicznej Kolejowej Towarzystwa Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej przy ul. Chmielnej 88/90 w Warszawie.

Był jednym ze współzałożycieli Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i prezesem towarzystwa w latach 1922-1929. Zajmował się badaniami polskiej emigracji w Stanach Zjednoczonych, Ameryce Południowej i na Syberii. W latach 1900-1903 opublikował czterotomowy ilustrowany przewodnik po Królestwie Polskim zatytułowany Wycieczki po Kraju.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został urzędnikiem Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego na stanowisku kierownika referatu oświaty pozaszkolnej, a później naczelnika Wydziału Oświaty Pozaszkolnej.

2 maja 1923 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

W 1938 został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury za zasługi dla dobra polskiej kultury w ogóle. Zmarł po upadku powstania warszawskiego w Komorowie, a 18 października 1947 roku po ekshumacji został pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu powązkowskim w Warszawie grób 52/53.

W Kielcach i Warszawie znajdują się ulice nazwane jego imieniem.

                                     

2. Trzy tezy krajoznawstwa

Swoje przemyślenia o krajoznawstwie podsumował w trzech tezach:

  • Z miłości do ziemi rodzinnej wypływa żądza jej uszczęśliwienia przez ofiarną służbę na każdym stanowisku społecznym i w każdej dziedzinie życia.
  • Praca krajoznawcza jest czynnikiem państwotwórczym i jako taka winna w społeczeństwie zyskać gorących wyznawców, którzy będą współtwórcami zbiorowego szczęścia i budowniczymi potęgi Ojczyzny.
  • Zbliżenie się do przyrody ojczystej budzi poczucie potęgi Ziemi Rodzinnej, zaś zbliżenie do ludu – miłość braterską i poczucie zbiorowości, mnożąc wielokrotnie siłę jednostki – w sumie zaś praca krajoznawcza daje otuchę i wiarę w siły państwa, budzi szlachetną dumę i podnosi godność narodową, kształtuje charaktery i dźwiga na wyższy poziom typ obywatela.
                                     

3. Wybrane publikacje

  • seria przewodników Wycieczki po kraju 1900-1908
  • Gopło 1908
  • Sielanka Kościuszki 1906
  • Podole 1908
  • X ciekawszych wycieczek po kraju 1904
  • Pierwiastek narodowy w nauczaniu geografji 1915
  • Kto ty jesteś? 1918
  • Kochaj Kościuszkę! 1917
  • Nasza ojczyzna 1919
  • Położenie geograficzne Warszawy 1916
  • Duch Warszawy: pogadanki krajoznawcze o Warszawie 1917
  • Nasze bogactwa kopalne 1919
  • Ziemia rodzinna 1913
  • Pogadanki krajoznawcze: podręcznik do początkowej nauki krajoznawstwa 1916
  • Nad polskiem morzem 1921
  • Warszawa 1920
  • Przykazania obywatelskie 1921
  • Własna ziemia 1921
  • Polacy w Ameryce 1922
  • Oświata Polaków za granicą państwa 1930
  • Nasz plac: opowiadanie dla dzieci 1931
  • Polska w krajobrazie i zabytkach 1930
  • Chrońmy przyrodę ojczystą 1935