Poprzednia

ⓘ Pierwsza Kompania Kadrowa



Pierwsza Kompania Kadrowa
                                     

ⓘ Pierwsza Kompania Kadrowa

Pierwsza Kompania Kadrowa – pododdział piechoty utworzony 3 sierpnia 1914 w Krakowie przez Józefa Piłsudskiego z połączenia członków "Strzelca” i Polskich Drużyn Strzeleckich jako zalążek Wojska Polskiego.

                                     

1. Historia kompanii

28 lipca 1914 roku Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii, 1 sierpnia Niemcy Rosji, 3 sierpnia Niemcy Francji i Austro-Węgry Rosji. Rozpoczęła się I wojna światowa.

29 i 30 lipca Józef Piłsudski zarządził częściową mobilizację i koncentrację strzelców. Dzień później podporządkował sobie Polskie Drużyny Strzeleckie, a 2 sierpnia za zgodą władz austriackich rozpoczął mobilizację i koncentrację wszystkich drużyn z Galicji. Tego samego dnia dowódcą kompanii wyznaczył Tadeusza Kasprzyckiego "Zbigniewa”.

3 sierpnia około godz. 18.00 w Oleandrach z członków ZS i PDS sformowano 1 Kompanię Kadrową. Stworzono ją z wydzielonej większej grupy strzelców, podczas gdy mniejsza grupa z nich miała stanowić kadrę dalszych kompanii. 4 i 5 sierpnia kontynuowano organizację i szkolenie kompanii. W skład kompanii wchodziły cztery plutony, a każdy z nich złożony był z czterech dziesięcioosobowych sekcji. Żołnierze 1 kompanii otrzymali drelichowe mundury, ekwipunek oraz broń Mannlichery. Czasowo komendę nad 1 kompanią objął Tadeusz Kasprzycki ps. "Zbigniew” najmłodszy oficer ZS, komendant obwodu w Genewie. Kompania wymaszerowała 6 sierpnia o godzinie 2:42 w stronę Miechowa, w Michałowicach obalając rosyjskie słupy graniczne.

12 sierpnia 1914 pierwsza kompania, razem z kompaniami, które wyruszyły z Krakowa tuż po niej, tj. drugą Stanisława Tessaro ps. "Zosik” i trzecią Wacława Wieczorkiewicza ps. "Scaevola”, zajęła Kielce. Następnie, po bezskutecznej próbie przebicia się do Warszawy w celu wywołania powstania, Pierwsza Kadrowa powróciła do Krakowa, stając się zalążkiem Legionów Polskich.

Według różnych źródeł stan kompanii wynosił 145–168 żołnierzy. Do składu 1 kompanii kadrowej należy zaliczyć członków tzw. "siódemki” – patrolu Władysława Prażmowskiego "Beliny”, który w nocy z 1 na 2 sierpnia 1914 roku, jako pierwszy oddział Wojska Polskiego przekroczył granicę zaboru austriackiego z zaborem rosyjskim w Kocmyrzowie i 3 sierpnia wieczorem powrócił do Krakowa, a 6 sierpnia wyruszył wraz z kompanią do Miechowa.

8 sierpnia 1914 w Miechowie nastąpiły pierwsze zmiany personalne. Dotychczasowy dowódca kompanii, Tadeusz Kasprzycki "Zbigniew” odszedł do Komendy Głównej, a jego miejsce zajął Kazimierz Jan Piątek "Herwin”. Dowództwo 1 plutonu objął Modest Słoniowski "Słoń”, oficer PDS, odznaczony "Parasolem”. Tego samego dnia do kompanii przyjęto pierwszych ośmiu ochotników tzw. patrol skautów.

16 sierpnia 1914 1KK przebywała w Rykoszynie. 18 sierpnia 1914 dokonano reorganizacji zgrupowania, tworząc bataliony o numeracji I-V; dotychczasowe kompanie kadrowe 1-4 zostały włączone do batalionu IV, nad którym dowództwo objął Tadeusz Furgalski ps. "Wyrwa” był to zalążek 1 pułk piechoty Legionów Polskich.

12 sierpnia 1919 roku w Warszawie, z rozkazu Naczelnego Wodza, zarządzona została zbiórka "kadrowców”. Prawo udziału w zbiórce przysługiwało tylko "tym oficerem, podoficerom i żołnierzom, którzy byli w składzie kompanii kadrowej w linii w dniu 6 sierpnia 1914 roku. Nikomu innemu prawo do wzięcia udziału w niej nie przysługuje pod żadnym pozorem”. "Kadrowcy” po przybyciu do Warszawy mieli się meldować u porucznika Stefana Pomarańskiego w Redakcji "Wiarusa” w Zamku Królewskim.

                                     

2.1. Obsada personalna kompanii Dowództwo

  • Aleksander Litwinowicz "Grubszy” "Władysław” – intendent
  • Michał Wieruszewski "Zagończyk” – szef kompanii
  • Eustachy Jan Karol Dąbrowiecki "Eustachy Wirski” – pomocnik szefa kompanii
  • Franciszek Polniaszek "Karol Nowopolski” – pomocnik szefa kompanii
  • Tadeusz Kasprzycki "Zbigniew” – dowódca kompanii
                                     

2.2. Obsada personalna kompanii 1 pluton

  • Pisarski-Szreniawa Jerzy "Kmicic”
  • Osiński Tadeusz Michał "Brzęk”
  • Marusiński Mieczysław "Lelum”
  • Witulski Ksawery "Osiecki”
  • Łada Eugeniusz "Potok”
  • Kuśnierski Kazimierz "Leonard”
  • Jankowski Stefan "Wernyhora”
  • Busler Kazimierz "Karol Magoski”
  • Janiszewski Lucjan "Pluch”
  • Jankowski Stanisław "Ziemowit”
  • Cupiał Józef "Bukowski”
  • Kuczerawcew Stefan "Poznańczyk” później zmienił nazwisko na Łannicki
  • Karski Kazimierz "Jur”
  • Karski Mieczysław "Witeź”
  • Misiewicz Jan "Roch”
  • Almstaedt Hugon "Puchacz”
  • Wojewódzki Sylwester "Stefan”
  • Frydrych Marian "Szulc”
  • Englert Adam "Judym” "Żołnierz”
  • Jóźwik Stefan "Stefanjusz”
  • Głowacz Eugeniusz "Ostaszewski Zenobi”
  • Rozmarynowski Stefan "Żarski”
  • Piątek Kazimierz Jan "Herwin” – dowódca plutonu
  • Kelm Julian "Koperczyński”
  • Goebel Kazimierz "Taternik”
  • Ferencowicz Józef Bohdan "Krzesz”
  • Starzyński Józef "Paweł”
  • Knobelsdorf Leon "Kruk”
  • Wolski Stefan "Bolesław”
  • Idzikowski Karol "Babinicz”
  • Głazowski Stanisław "Sokół”
  • Kębłowski Stanisław "Kuźnicki”
  • Wojtulewicz Walerian "Achilles”
  • Szeligowski Bogdan "Ratajko”
  • Krzymowski Bolesław "Bajka”


                                     

2.3. Obsada personalna kompanii 2 pluton

  • Maciszewski Seweryn "Wład”
  • Wagner "Werner” Jerzy +
  • Gliński Jerzy "Eustachy”
  • Grzybowski Franciszek "Kruk Biały”
  • Boerner Ignacy "Emil”
  • Mierzejewski Bolesław "Strzecha”
  • Zembrzuski Konrad "Bury”
  • Paszkowski Henryk "Krok” – dowódca 2 plutonu
  • Sujkowski Zbigniew "Bolko”
  • Przepałkowski Zygmunt "Młot”
  • Dłużniakiewicz Janusz "Sęp”
  • Szymański Roman "Tebański”
  • Bystrzyński Brunon "Wiktor”, "Skrzetuski”
  • Horoszkiewicz Roman "Woynicz”
  • Pawłowski Janusz "Józef”
  • Orzechowski Marian "Burkacki”
  • Dziembowski Kazimierz "Huragan”
  • Rettinger Wacław "Graba” w 1922 zmienił nazwisko na Graba-Łęcki
  • Ostrowski Tadeusz "Oster”
  • Pomarański Stefan "Borowicz” brat Zygmunta z 3 plutonu
  • Kamieński Kazimierz "Luboń”
  • Mansperl Bronisław "Haber”
  • Platonoff Zygmunt Antoni "Plater”
  • Caspaeri-Chraszczewski Tadeusz "Lech”
  • Smoleński Marian Józef "Kolec”
  • Strzelecki Kazimierz "Kazik”
  • Baszkiewicz Władysław "Baśka”
  • Augustyniak Mieczysław "Czarnecki”
  • Dobrowolski Henryk "Sęk”
  • Spitzbarth Artur "Jerzy”
  • Kaszubski Tadeusz "Kowalewicz”
                                     

2.4. Obsada personalna kompanii 3 pluton

  • Ferencowicz Józef "Krzesz”
  • Gieysztor Stanisław "Szachowski”
  • Gajewski Stanisław "Chłop”, "Mokrski”
  • Dąbkowski Zygmunt "Korczak”
  • Woźniak Józef "Sokołowski”
  • Hegedeusz-Woronicz Brunon Aleksander "Jerzy”
  • Kamiński Mieczysław "Obotrycki”
  • Pomarański Zygmunt "Brzózka” brat Stefana z 2 plutonu
  • Szubert Franciszek "Moździnski”
  • Głodowski Tadeusz "Boruta”
  • Tarnasiewicz Edmund Wacław "Heldut”
  • Morris-Malcolm Jerzy "Poraj”
  • Radomski Jerzy "Niemira”
  • Szczepanowski Józef "Wojno”
  • Staszewski Józef "Krowajtys”
  • Boba Edward "Żbik”
  • Malinowski Jan "Rudzki”
  • Ciecierzyński Zbigniew "Zbych”
  • Ferencowicz Władysław "Graf”
  • Trąbiński Jerzy "Czarny”
  • Kuczyński Jan "Zygmunt”
  • Burhardt Stanisław "Bukacki” – dowódca 3 plutonu
                                     

2.5. Obsada personalna kompanii 4 pluton

  • Jan Kazimierz Kruszewski "Kruk” – dowódca 4 plutonu
  • Woźniakowski Jan "Czywar”
  • Momot Wiktor "Brawura”
  • Zalewski Marcin "Nałęcz”
  • Pągowski Bolesław "Orwicz”
  • Stachlewski Bronisław "Wiesław”
  • Tarnowski Jan "Winicjusz”
  • Nowak Aleksander "Hauke”
  • Jabłoński Konstanty "Kostek”
  • Wiśniewski Tadeusz "Szabelski”
  • Hiller Stanisław "Ignacy Nowak”
  • Oberg Jan "Borgjasz”
  • Długoszowski Bolesław "Wieniawa”
  • Bryzek Aleksander "Kłos”
  • Chmielewski Czesław "Rafał”
  • Czaykowski Eugeniusz "Jastrzębski Tomasz”
  • Romański Tadeusz "Taro”
  • Łęgowski Czesław "Srednicki”
  • Ogoniewski Kacper "Kosiński”
  • Jachimowski Stanisław "Czarny”
  • Jasiński Ignacy "Zawisza”
  • Molenda Andrzej "Olszewski”
  • Parczyński Stanisław "Młot”
  • Stachlewski Bohdan "Dan”
  • Bąkowski Leon "Kirkor”
  • Kowalski Wincenty "Huk”
  • Zieleniewski Tadeusz "Kalina”
  • Doleżko Franciszek "Bogdanowicz”


                                     

2.6. Obsada personalna kompanii Patrol konny

  • Karwacki Zygmunt "Bończa”
  • Kulesza Stefan "Hanka”
  • Głuchowski Janusz "Janusz”
  • Kleszczyński Edward "Dzik”
  • Skotnicki Stanisław "Grzmot”
  • Skrzyński Ludwik "Kmicic”
  • Jabłoński Antoni "Zdzisław”
  • Prażmowski Władysław "Belina” – dowódca patrolu konnego
  • Krak Stefan "Dudzieniec”
                                     

2.7. Obsada personalna kompanii Patrol sanitarny

  • Buczma Adam
  • Rajs Mieczysław Zenon "Dewajtis”
  • Stryjeński Władysław Jan Augustyn "Bystram” – komendant patrolu sanitarnego
  • Oberhard Izydor – komendant patrolu sanitarnego
  • Bekrycht Zenon "Głowiński”
  • Grodecki Miłosz Gabriel Tadeusz "Oskierko”
  • Rouppert Stanisław "Teodor”
                                     

2.8. Obsada personalna kompanii Pozostali

  • Krysiński Alfons "Walenty” pluton 2 lub 4
  • Renik Józef "Kiryłło”
  • Lazarini de Colonna Edward "Powiślak”
  • Jarema Józef "Ziętek”
  • Fabiszewski Stefan "Tadeusz” pluton 1 lub 2
  • NN
  • Świderski Jan "Leszek”
  • Klimek Piotr "Rola”
  • Kilich Jan "Kufel”
  • Stefański Mieczysław "Bojanek”
  • Jakubowski Andrzej "Łokietek” pluton 3 lub 4
  • Nodzeński Michał "Jastrzębiec”
  • Napiórkowski Aleksander "Kordian” pluton 1 lub 4
  • NN "Walgierz”
  • Kosiński
  • Sarnowski Wacław "Głowacki”
  • Tomczyk Leopold "Glinka-Gliniecki”
  • Jakubowski Antoni "Sabin”
  • Konarski Aleksander "Wyrwicz”
  • Szapelski Feliks
  • Kowalczuk Leon "Lew”
  • Palkij Stanisław
  • Winiarz Jerzy Edward "Orsza”
  • Wendorff Stefan "Konopka”
  • Manicki Bronisław "Łamigława”
  • Hapiczuk Jan "Michał” pluton 2 lub 4
  • Kowalski Czesław
  • Makowski Wincenty Franciszek Wacław? "Wilk”
  • Worosz Henryk Adolf "Dolek”
  • Kowalczewski Ignacy "Sępiński”
  • Zadworny Adam "Zamorski”
                                     

3. Patrol skautów

  • Duszek Antoni "Bohun”, w 1934 urzędnik Sądu Powiatowego w Czeladzi
  • Kietliński Franciszek Gabriel "Odrowąż” † 1919
  • Bartel Zygfryd Alfons Piotr "Hasling” 1899–1972 – w marcu 1939, w stopniu majora uzbrojenia, w Inspektoracie Obrony Powietrznej Państwa
  • Bankiewicz Czesław "Skaut” 1896–1915
  • Borkowski Zygmunt "Zielony Brat” – w 1934 rotmistrz rezerwy, osadnik wojskowy w Wierzchni koło Dzisny
  • Białowiejski Stanisław "Jastrzębiec” 1899–1967 – w marcu 1939, w stopniu kapitana, w 1 pułku lotniczym, major Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii
  • Ciołkowski Kazimierz "Ciołek” – poległ
  • Krubski Jerzy "Czerwony Brat”, w 1934 w stopniu majora, II oficer sztabu inspektora armii gen. Sosnkowskiego, później pułkownik dyplomowany

Wszyscy członkowie patrolu skautów zostali odznaczeni przez Józefa Piłsudskiego odznaką pamiątkową Pierwszej Kompanii Kadrowej.

                                     

4. Pieśń

Pieśń pierwszej kompanii kadrowej, określana też jako "Pierwsza Kadrowa” bądź "Kadrówka”, powstała podczas marszu 1KK od 6 do dnia 12 sierpnia 1912, gdy o godz. 13 oddział wszedł do Kielc jest śpiewana w tempo di marcia.

Słowa: Tadeusz Ostrowski "Oster”, Kazimierz Łęcki "Graba”

Raduje się serce, raduje się dusza, Gdy pierwsza kadrowa na Moskala rusza. Oj da, oj da dana, kompanio kochana, Nie masz to jak pierwsza, nie! Chociaż do Warszawy mamy długą drogę, Ale przecież dojdziem, byleby iść w nogę. Oj da, oj da dana. Kiedy Moskal zdrajca drogę nam zastąpi, To kul z manlichera nikt mu nie poskąpi. Oj da, oj da dana. A gdyby on jeszcze śmiał udawać zucha, Każdy z nas bagnetem trafi mu do brzucha. Oj da, oj da dana. Kiedy pobijemy po drodze Moskali Ładne warszawianki będziem całowali Oj da, oj da dana. A gdy się szczęśliwie zakończy powstanie, To pierwsza kadrowa gwardyją zostanie. Oj da, oj da dana. A więc piersi naprzód, podniesiona głowa, Bośmy przecie pierwsza kompania kadrowa Oj da, oj da dana. Chociaż w butach dziury i na portkach łaty To pierwsza kadrowa pójdzie na armaty Oj da, oj da dana.


                                     

5. Odznaka pamiątkowa

27 maja 1924 roku Minister Spraw Wojskowych generał dywizji Władysław Sikorski zatwierdził odznakę pamiątkową "Pierwszej Kadrowej”. W środku krzyża został umieszczony biały orzeł bez korony. Na jego ramionach widnieją inicjały "J” i "P” Józef Piłsudski oraz data "6/VIII 1914”. Jest to odznaka jednoczęściowa o średnicy 39 mm, wykonana w srebrzonym tombaku i numerowana na nakrętce. Według Zdzisława Sawickiego i Adama Wielechowskiego, autorów pracy poświęconej odznakom Wojska Polskiego w latach 1918–1945, było 149 jej nadań.

Każdorazowo do odznaki był dołączany specjalny dyplom. U góry w lewym rogu widniał wydrukowany napis "NACZELNE DOWÓDZTWO W.P. ADJUTANTURA GENERALNA” oraz znajdowało się miejsce na kolejny numer, w prawym rogu zaś "WARSZAWA BELWEDER”, pozostawiono także miejsce na datę "6 sierpnia 1921 r.” Na środku dyplomu umieszczono dużą czcionką napis "PIERWSZA KOMPANIA KADROWA”, pod nim zaś znajdował się kolorowy wizerunek odznaki, po której bokach widniały symboliczne daty: "6 SIERPNIA 1914” i "6 SIERPNIA 1921”. Pod spodem umieszczono ręcznie wypisywany numer odznaki oraz sentencję "Obywatelowi. za walkę o Wolność i Niepodległość Ojczyzny pod pierwszą od półwiecza Chorągwią Narodową wzniesioną czasu wielkiej wojny nadaję prawo noszenia odznaki "PIERWSZEJ KADROWEJ" ”. Pod tymi słowami z lewej strony umieszczono napis "WÓDZ NACZELNY Iszy MARSZAŁEK POLSKI” i podpis Józefa Piłsudskiego, a z prawej "ZA ZGODNOŚĆ – Adjutant Generalny” i podpis Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego. Na dole znajdowała się ponadto okrągła pieczęć Naczelnego Dowództwa Wojsk Polskich.

                                     

6. Pierwsza Kompania Kadrowa w kulturze

Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu monety upamiętniającą 95. rocznicę wymarszu Pierwszej Kompanii Kadrowej:

  • w dniu 3 sierpnia 2009 roku o nominale 2 zł – wykonaną stemplem zwykłym ze stopu Nordic Gold,
  • w dniu 5 sierpnia 2009 r. o nominale 10 zł – wykonaną stemplem lustrzanym w srebrze.
                                     

7. Pierwsza Kompania Kadrowa jako Patron

  • Szkoła Podstawowa nr 24 w Kielcach im. Pierwszej Kompanii Kadrowej od 10 listopada 2008 roku
  • ul. Kadrówki w Krakowie przywrócono 14 czerwca 1991 roku
  • Klub,Żołnierzy Rezerwy" im. Pierwszej Kompanii Kadrowej LOK w Iławie od 2008 roku
  • Szkoła Podstawowa im. Pierwszej Kadrowej w Mąkolnie od 18 listopada 1938 roku
  • Zespół Placówek Oświatowych im. Pierwszej Kompanii Kadrowej w Bolechowicach od 24 listopada 2018 roku
  • Związek Strzelecki Oddział Kraków im. Pierwszej Kompanii Kadrowej do 2016 roku
  • Gimnazjum nr 118 im. Pierwszej Kompanii Kadrowej w Warszawie od 12 maja 2006 roku
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →