Poprzednia

ⓘ Kategoria:Zabytki staropolszczyzny




                                               

Ach, miłość, coś mi uczyniła

Ach, miłość, coś mi uczyniła – incipit anonimowego wiersza o tematyce miłosnej, pochodzącego z XV wieku. Ten czterowersowy erotyk został dopisany do kodeksu łacińskiego Wilhelma Horborga Decisiones rote z 1408 roku, na ostatniej karcie 87 verso, pod tekstem drugiego znanego chronologicznie przekazu Bogurodzicy. Rękopis przechowywany jest obecnie w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie nr 408. Odkrycie tekstu ogłosił po raz pierwszy Jerzy Samuel Bandtkie w 1817 roku artykuł Wiadomość o starożytnym języku polskim w "Pamiętniku Warszawskim", a pierwszą transliterację i transkrypcję opublikował ...

                                               

Ach, miły Boże, toć boli

Ach, miły Boże, toć boli – incipit anonimowego polskiego erotyku średniowiecznego, zapisanego w 1460 roku w dziele prawniczym należącym do Wojciecha i Piotra z Bydgoszczy. Ten czterowersowy utwór należy do kręgu tzw. "przypowieści miłosnych". Były to krótkie, dwu- lub czterowersowe erotyki, powstające głównie w Niemczech, zwane tam Liebessprüche. Stanowiły wzór dla pozostałych literatur narodowych. Polski wiersz Ach, miły Boże. jest przekładem czeskiego anonimowego utworu: Egzemplarz kodeksu prawniczego, w którym na stronie 291 zapisany został wierszyk, należał najpierw do Biblioteki Ordyn ...

                                               

Artykuły sejmiku w Środzie z 1534

Artykuły sejmiku w Środzie z 1534 – najstarsze instrukcje poselskie wystawione w języku polskim w 1534. Instrukcja została uchwalona 14 listopada 1534 na sejmiku przedsejmowym w Środzie Wielkopolskiej, a następnie przedłożona 30 listopada 1534 na sejmie walnym w Piotrkowie. Znane są trzy kopie instrukcji, z których najstarsza pochodzi z połowy XVI wieku i znajduje się obecnie w Bibliotece Jagiellońskiej. Przed uchwaleniem instrukcji sejmiku średzkiego pojawiały się jedynie uzupełnienia w języku polskim do instrukcji wystawianych po łacinie np. instrukcja królewska na sejmiki nowokorczyński ...

                                               

Biblia królowej Zofii

Biblia królowej Zofii, Biblia szarospotacka, Biblia Szaroszpotacka, Biblia Szaroszpatacka – najstarsza zachowana próba przetłumaczenia Starego Testamentu na język polski. Została wykonana na zlecenie żony Władysława Jagiełły, królowej Zofii Holszańskiej. Przekład ukończony został w latach 1453–1455. Jednym z autorów tłumaczenia był kapelan królowej Andrzej z Jaszowic.

                                               

Cantilena inhonesta

Cantilena inhonesta – pieśń żakowska, zapisana przez Mikołaja z Koźla na początku XV wieku, przez wiele lat uważana w polskiej tradycji naukowej za najstarszy polski erotyk, w istocie ułożona i zapisana po czesku przez śląskiego zakonnika, który czeski tekst, zapisywany prawdopodobnie z pamięci "słyszał polskim uchem”. Autor utworu jest nieznany, jednak zachowały się dokładne informacje na temat osoby, która erotyk zapisała na kartach kodeksu franciszkańskiego. Uczynił to zakonnik Mikołaj z Koźla prawdopodobnie w latach 1416–1417, kiedy wyruszył przez Czechy w kierunku Moraw. Zakon wyposaż ...

                                               

Cyzjojan kłobucki

Cyzjojan kłobucki – średniowieczny polski cyzjojan, zapisany w 1471 roku w kodeksie należącym do parafii kłobuckiej, skąd pochodzi jego nazwa stosowana przez współczesnych badaczy. Cyzjojan zapisano na stronach 71–72 37 recto – 37 verso kodeksu pełniącego funkcję księgi gospodarczo-rachunkowej. Uczynił to najprawdopodobniej kanonik regularny probostwa w Kłobucku. Obecnie manuskrypt przechowywany jest w Bibliotece PAN w Krakowie sygn. 1967. Pierwszą transliterację i transkrypcję ogłosił w 1927 roku Jan Fijałek w artykule Cyzjojan polski z r. 1471, z wiadomością o cyzjojanach w ogóle i w Pol ...