Poprzednia

ⓘ Jelcz PR110E




Jelcz PR110E
                                     

ⓘ Jelcz PR110E

Jelcz PR110E – trolejbus produkowany przez polskie przedsiębiorstwa Jelcz z Jelcza-Laskowic oraz KPNA w latach 1980-1992. Konstrukcyjnie oparty został na bazie autobusu Jelcz PR110. Zbudowano łącznie 153 sztuk trolejbusów tego typu. Następcą tej serii był Jelcz 120MT, który opierał się na konstrukcji autobusu miejskiego Jelcz 120M. Jego odmianą był tyrystorowy Jelcz PR110T.

                                     

1.1. Historia Geneza

Na początku lat 70. XX wieku władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej podjęły decyzję o modernizacji taboru komunikacji miejskiej. W tym celu już w latach 1970–1972 na warszawskich ulicach rozpoczęto testy autobusów: węgierski Ikarus 242, zachodnioniemiecki Magirus-Deutz M170-S11H, francuski Berliet PR100, włoski FIAT 420A, brytyjsko-duński Leyland Lidrt 12/4 Worldmaster, hiszpański Pegaso 5023, japoński Hino RC620 i czechosłowacka Karosa SM11. Zwycięzcą został Berliet PR100. Od początku model ten był uważany za przejściowy, gdyż ze względu na większe potrzeby przewozowe planowano go wydłużyć poprzez dodanie jeszcze jednej pary drzwi. Nowy Jelcz PR110 był autobusem 12-metrowym wyposażonym w trzy pary drzwi. Pojazdy te były wykonywane w połowie z części sprowadzanych z Francji.

W latach 70. polskie miasta zaczęły likwidować sieci trolejbusowe. W 1975 w Polsce pozostały tylko sieci gdyńska wraz z Sopotem i lubelska. Mimo tego trendu, w Gdyni komunikacja trolejbusowa wciąż się rozwijała. W 1976 prowadzono prace nad skonstruowaniem polskiego trolejbusu, powstał prototyp będący połączeniem nadwozia i podwozia Jelcza PR110U z instalacją elektryczną czechosłowackiej Škody 9Tr. Pojazd testowano przez półtora roku w Gdyni, lecz początkowo nie wdrożono go do produkcji seryjnej. W 1977 powstał w Warszawie prototyp zbudowany na podstawie Jelcza PR100. Tabor do polskich sieci trolejbusowych był kupowany w Czechosłowacji Škoda i w ZSRR ZiU.

                                     

1.2. Historia Przebudowa seryjna

Do koncepcji przebudowy Jelcza PR110U na trolejbus powrócono w 1979 z inicjatywy WPK Gdańsk-Gdynia. Wyposażenie elektryczne zaadaptowano przy tym z trolejbusu Škoda 9Tr.

Seryjną przebudowę rozpoczęto w 1980. W pierwszej serii powstało 20 egzemplarzy tego trolejbusu, testowanych następnie w ruchu na ulicach Gdyni i Lublina. Po testach dokonano wielu poprawek, jednakże postanowiono nie uruchamiać produkcji seryjnej. Budowa trolejbusów zbiegła się w czasie z kłopotami organizacyjnymi WSK Mielec, które produkowały silniki spalinowe do autobusów Jelcz.

W latach 80. powstały nowe sieci trolejbusowe w Tychach 1982, w Warszawie 1983 i w Słupsku 1985. Spowodowało to zwiększenie zapotrzebowania na tabor trolejbusowy. Nadal nie przekonało to władz przedsiębiorstwa do uruchomienia produkcji seryjnej, mimo tego, że przy szacunkowym zapotrzebowaniu ok. 50 pojazdów rocznie ich produkcja byłaby opłacalna.

Jelcz jednak nie zamknął całkowicie projektu i w ofercie znalazły się nadwozia autobusów bez układu napędowego, które były przygotowane do założenia aparatury elektrycznej. Dzięki temu, w latach 1986-1992 powstała druga seria trolejbusów Jelcz PR110E, używając jednak instalacji wyprodukowanej w gdańskim przedsiębiorstwie Elmor, tożsamej z aparaturą używaną w radzieckich trolejbusach, eksploatowanych również w Polsce. Trolejbusy były przerabiane w słupskim Komunalnym Przedsiębiorstwie Napraw Autobusów KPNA. W 1988 unowocześniono projekt dodając rozruch impulsowy skonstruowany w warszawskim Instytucie Elektroniki.

Model został w 1992 zastąpiony przez Jelcz 120MT, zbudowany na bazie autobusu Jelcz 120M. Pojazd ten jest jednak de facto zmodernizowaną konstrukcją Jelcza PR110. Koniec produkcji zbiegł się w czasie z końcem prymu transportu trolejbusowego.

                                     

2. Konstrukcja

Układy autobusu

Nadwozie, podwozie oraz część mechaniczna poza napędem pochodzi z autobusu Jelcz PR110. Jedynym przebudowanym elementem było wzmocnienie dachu w miejscu montażu odbieraków.

                                     

2.1. Konstrukcja Układy autobusu

Nadwozie, podwozie oraz część mechaniczna poza napędem pochodzi z autobusu Jelcz PR110. Jedynym przebudowanym elementem było wzmocnienie dachu w miejscu montażu odbieraków.

                                     

2.2. Konstrukcja Modernizacje w trakcie eksploatacji

Podczas eksploatacji pojazdy modernizowano. Najczęściej modernizowano pudła w sposób analogiczny do autobusów Jelcz PR110 i Jelcz M11. 7 kwietnia 2006 po raz pierwszy w Polsce zastosowano do napędu trolejbusu, stosowany wcześniej w tramwajach, silnik asynchroniczny. Rozwiązanie to zastosowano w lubelskim trolejbusie Jelcz PR110E o numerze taborowym 3830.

                                     

3. Eksploatacja

Jelcze PR100E trafiły do wszystkich polskich miast, które posiadały wówczas sieć trolejbusową. Od lat 90. do połowy pierwszej dekady XXI wieku stanowiły trzon taboru komunikacji trolejbusowej. W 2011 PKT Gdynia zakończyła eksploatację ostatniego pojazdu tego typu na sieci gdyńsko-sopockiej. W Lublinie i Tychach planowano wycofać trolejbusy tego typu w drugiej dekadzie XXI wieku. W latach 2012-2015 do Łucka dostarczono 15 trolejbusów wycofanych w Lublinie. Oprócz tego, w 2014 r. lubelskie trolejbusy Jelcz PR110E rozpoczęły kursowanie w Równem.

Użytkownicy również szukali:

berliet pr110 tourisme, jelcz berliet pr100, jelcz m11, jelcz pr110d lux, jelcz pr110d,

...
...
...