Poprzednia

ⓘ Adinkra




Adinkra
                                     

ⓘ Adinkra

Adinkra symbolizują popularne, miejscowe przysłowia lub aforyzmy. Przedstawiają stylizowane przedmioty, zwierzęta, rośliny, wytwory natury, budowle, także fryzury i figury geometryczne. Umieszczane są na tkaninach głównym ośrodkiem tkackim jest wioska położona w pobliżu Kumasi – Ntonso, ścianach, ceramice, logach, a także występują jako malowidła na drzeworytach. Mieszkańcy Ghany używali/znali około czterystu takich symboli; obecnie w powszechnym użytku jest ich od pięćdziesięciu do stu.

                                     

1. Historia

Rozwój i wzrost znaczenia Adinkra nastąpił w XIX wieku, w okresie rozkwitu tkactwa i rzemiosła w Ghanie oraz na Wybrzeżu Kości Słoniowej. Szczególną popularnością symbole adinkry cieszyły się podczas konfliktu zbrojnego pomiędzy królestwem Gyaaman Ghana i część Wybrzeża Kości Słoniowej a Aszanti. Ludzie z Gyaaman – pierwsi twórcy Adinkry, próbowali naśladować sąsiedni symbol narodowy, tak zwanego "złotego stołka”, należącego do Aszanti. Kiedy król Gyaaman został w końcu zabity, jego szaty z symbolami Adinkra zostały zabrane jako wojenne trofeum przez Asante Hene, czyli króla Aszantów – Nanę Osei Bonsu-Panyin.

                                     

2. Znaczenie

Etymologia: słowo adinkra’ wywodzi się z języka ludów Akan, pochodzi od słowa dinkra’, oznaczającego "pożegnanie”, "pozostanie w rozdzieleniu”, "rozłąkę”. Innym znaczeniem adinkra’ jest nazwa na króla Gyaaman. Symbole Adinkra były i są nadal tłoczone na tkaninach używanych przede wszystkim podczas ceremonii pogrzebowych, ale również uroczystości weselnych, obrzędów inicjacyjnych.

                                     

3. Proces drukowania

Po zdobyciu szat króla Gyaaman, Aszanti pogłębili swoją wiedzę na temat pozyskiwania i używania specjalnego atramentu o nazwie "aduru”. Jest on wykorzystywany w procesie drukowania wzorów na bawełnianych tkaninach. Uzyskuje się go przez gotowanie kory z drzewa badie wraz z żużlem żelaza. Nie jest on jednak chemicznie utrwalany na materiałach, toteż nie powinno się ich za bardzo moczyć. Tkaniny na których widnieją Adinkra to tzw. Adiry.

                                     

4. Wytwórcy i użytkownicy

Procesem wytwarzania zajmują się jedynie osoby, które posiadły już umiejętność przygotowywania i drukowania wzorów, znające znaczenie poszczególnych symboli. Kiedyś odzież pokryta symbolami Adinkra była zarezerwowana wyłącznie dla królów Asante lub innych ważnych przywódców, także duchownych. Z biegiem lat zaczęli ich używać zwykli ludzie, którzy jednak zakładają te tkaniny na specjalne okazje, zwłaszcza pogrzeby.

                                     

5. Adinkra teraz

W dzisiejszych czasach symbole te odgrywają bardzo ważną rolę w handlu turystycznym, ceramice, architekturze, rzeźbie, sztuce użytkowej i produktach komercyjnych nawet w kształcie czekoladek!.

                                     

6. Wybrane symbole

  • Fofo – stylizowane nasiona fofoo – ważny składnik odżywczy, symbol – ostrzeżenie przed zazdrością i zawiścią.
  • Adinkrahened - wódz symboli Adinkra - dwa okręgi wpisane w trzeci, co symbolizuje wspaniałość, charyzmę i przywództwo.
  • Sesa Woruban - symbol zawierający w sobie dwa oddzielne symbole zwane "Poranna Gwiazda" oznaczające nowy początek dnia oraz symbol umieszczony w środku koła, oznaczający obracanie się lub samodzielny ruch.
  • Nyame – najwyższy symbol, przypomina człowiekowi, że z wyjątkiem Boga, niczego i nikogo innego nie musi się bać.
  • Sankofa – symbol powrotu, wiąże się ze stwierdzeniem "nigdy nie jest za późno, aby zawrócić i obrać inną drogę, kiedy zrozumie się swój błąd” oraz przysłowiem Aszanti: "popatrz w swoją przeszłość, a rozpoznasz swoją przyszłość”.
  • Dufae – stylizowany grzebień – symbol kobiecych cnót: empatii, ostrożności, delikatności i roztropności.