Poprzednia

ⓘ Roman Górecki




Roman Górecki
                                     

ⓘ Roman Górecki

Roman Górecki, hrabstwo Shropshire) – polski doktor nauk prawnych, oficer Legionów Polskich, generał brygady Wojska Polskiego, bankowiec, prezes Banku Gospodarstwa Krajowego, minister przemysłu i handlu II RP, prezes Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny, prezes WKS "Legia” Warszawa i pierwszy prezes Ligi Piłki Nożnej, prezes Polskiego Touring Klubu, prezes Rady Głównej Ligi Morskiej i Rzecznej, wolnomularz, członek władz Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich.

                                     

1.1. Życiorys Dzieciństwo i młodość

Jego stryjem był Apolinary Górecki, nauczyciel w Zborowie. W czasie nauki w gimnazjum w Tarnowie Roman Górecki został członkiem Organizacji Młodzieży Narodowej. W 1908 przeniósł się do Lwowa i rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. Został członkiem "Zarzewia” i PTG "Sokół” oraz instruktorem Polskich Drużyn Strzeleckich. W 1910 ukończył kurs podoficerski, a dwa lata później kurs oficerski PDS. W 1914 uzyskał na Uniwersytecie Lwowskim tytuł doktora praw i rozpoczął praktykę sądową.

                                     

1.2. Życiorys I wojna światowa

W momencie wybuchu wojny przebywał na kuracji w Szczawnicy w związku z reumatoidalnym zapaleniem stawów.

W sierpniu 1914 na czele zorganizowanego przez siebie plutonu strzelców wstąpił do Legionów Polskich. Do października tego roku pełnił służbę frontową w 1 pułku Legionów. Ze względu na stan zdrowia przeniesiony został do służby administracyjnej. Pełnił służbę w batalionie uzupełnień, a następnie na stanowisku komendanta i wykładowcy Szkoły Podoficerów Rachunkowych oraz od lipca 1915 oficera rachunkowego 6 pułku piechoty Legionów i komendanta Polowej Szkoły Oficerów Administracyjnych. W 1916 został II zastępcą szefa Intendentury Komendy Legionów. We wrześniu 1917 przeniesiony został do Komendy Polskiego Korpusu Posiłkowego. W lutym 1918 został awansowany do stopnia kapitana i mianowany szefem Intendentury Polskiego Korpusu Posiłkowego.

W międzyczasie odbył staż w Intendenturze IV Korpusu niemieckiego w Magdeburgu i ukończył Kurs Intendentów przy Ministerstwie Wojny w Wiedniu. 12 lutego 1918 żołnierze II Brygady Legionów dowiedzieli się o pokoju brzeskim. Dzień później podczas odprawy w komendzie korpusu wygłosił stanowcze przemówienie, w którym wezwał do wypowiedzenia posłuszeństwa Naczelnej Komendzie cesarskiej i królewskiej armii. W nocy z 14 na 15 lutego wziął udział w naradzie dowódców 2 i 3 pułku piechoty Legionów, artylerii, wojsk technicznych i komendy korpusu, na której podjęto decyzję o przebiciu się przez linię frontu i dołączeniu do II Korpusu Polskiego. 15 lutego aresztował dowódcę korpusu, generała Zygmunta Zielińskiego, który był przeciwny wypowiedzeniu posłuszeństwa Austriakom. W nocy z 15 na 16 lutego linię frontu przekroczyły tylko dwa pułki piechoty. 2 pułk piechoty przebił się bojem pod Rarańczą. Pozostałe oddziały korpusu zostały otoczone i rozbrojone, a następnie umieszczone w obozach w Huszt, Szaldobosz, Szeklencze, Dulfalva, Taraczkös i Talaborfalva na terenie komitatu Marmaros-Sziget.

                                     

1.3. Życiorys Aresztowanie i proces

Razem ze 174 oficerami został osadzony w więzieniu w Marmaros-Sziget. Jako inicjator protestu Brygady został głównym podejrzanym w procesie o zdradę stanu. Początkowo miał być sądzony w trybie doraźnym co groziło wymierzeniem kary śmierci. Ostatecznie sprawę rozpatrywał sąd wojenny w trybie zwykłym. Wraz z nim sądzony był Włodzimierz Zagórski, ksiądz Józef Panaś i rotmistrz żandarmerii Norbert Okołowicz oraz 88 oficerów, 240 podoficerów i 3 sanitariuszki. 28 maja otrzymał akt oskarżenia. 9 czerwca rozpoczął się właściwy proces. Trwał kilka tygodni po czym został przerwany. Do jego wznowienia nie doszło z uwagi na sytuację militarną i polityczną oraz protesty parlamentarnego Koła Polskiego w Wiedniu. Po kapitulacji Bułgarii 29 września cesarz Karol I wydał oświadczenie o umorzeniu postępowania. 10 października zwolniony z więzienia. Wraz z innymi więźniami skierowany do służby w Wojsku Polskim. Jako kapitan intendent Polskiego Korpusu Posiłkowego reskryptem Rady Regencyjnej z 25 października 1918 roku został przydzielony do podległego jej Wojska Polskiego w randze majora intendenta.



                                     

1.4. Życiorys Służba w Wojsku Polskim

Po przybyciu do Warszawy został przyjęty do Wojska Polskiego, w którym kolejno zajmował stanowiska:

  • szefa Sekcji Gospodarczej Ministerstwa Spraw Wojskowych listopad – grudzień 1918,
  • zastępcy szefa Departamentu Gospodarczego MSWojsk. 1919 – 1920
  • pomocnika szefa Oddziału IV Sztabu Generalnego WP 1920 – 1921
  • szefa Sekcji Budżetowej Departamentu IV Gospodarczego MSWojsk. 1918 – 1919
  • szefa Sekcji Gospodarczej Królewsko-Polskiej Komisji Wojskowej przy Prezydencie Rady Ministrów październik – listopad 1918,
  • pełniącego obowiązki szefa Wojskowej Kontroli Generalnej 20 grudnia 1921 – 12 kwietnia 1922

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 4. lokatą w korpusie oficerów kontrolerów.

31 marca 1924 Prezydent RP Stanisław Wojciechowski na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, generała dywizji Władysława Sikorskiego mianował go generałem brygady ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 15. lokatą w korpusie generałów.

2 maja 1924 Prezydent RP mianował go szefem Korpusu Kontrolerów. 23 lipca 1926 Prezydent RP Ignacy Mościcki zwolnił go ze stanowiska szefa Korpusu Kontrolerów i mianował zastępcą I Wiceministra Spraw Wojskowych – szefa Administracji Armii. Z dniem 14 lipca 1927 został zwolniony ze stanowiska, a z dniem 15 stycznia 1928 przeniesiony w stan nieczynny na okres 12 miesięcy z prawem noszenia munduru.

W listopadzie 1924 był jednym z oficerów, którzy podali się do dymisji w ramach tzw. strajku generałów.

31 maja 1926 w Warszawie, bezpośrednio po tym jak Zgromadzenie Narodowe wybrało Józefa Piłsudskiego Prezydentem RP zebrał grupę oficerów, z którymi udał się pod pomnik księcia Józefa Poniatowskiego na placu Saskim. Tam, jak relacjonuje Marian Romeyko "stanąwszy na baczność przed pomnikiem, złożył o tym "meldunek” księciu Józefowi. Incydent ten był szeroko komentowany w kołach oficerskich, i nie tylko oficerskich. Zapewniano przy tym, że Poniatowski, wysłuchawszy, ani drgnął, natomiast koń Marka Aureliusza z rzymskiego Kapitolu, pomny dawnych dziejów, rżał radośnie, patrząc Góreckiemu w oczy. ”

                                     

1.5. Życiorys Działalność państwowa i społeczna

W latach 1927–1935 i 1936–1939 był prezesem Banku Gospodarstwa Krajowego, w latach 1927–1933 również prezesem The British and Polish Trade Bank w Gdańsku. Od 13 października 1935 do 15 maja 1936 pełnił funkcję ministra przemysłu i handlu w rządzie Mariana Zyndrama-Kościałkowskiego. W latach 1928–1939 był organizatorem i prezesem Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny, a także założycielem polskiej sekcji Międzynarodowej Federacji Byłych Kombatantów FIDAC, od 1932 był wiceprezesem, a w latach 1937–1938 prezesem tej organizacji. Ponadto w 1926 został prezesem WKS "Legia” Warszawa. Stworzył faktyczne podstawy działalności klubu, zorganizował jego finansowanie i przeprowadził budowę stadionu "Legii”. Był także jednym z organizatorów i pierwszym prezesem Ligi Piłki Nożnej. W 1928 został wybrany prezesem Polskiego Touring Klubu. Na tym stanowisku podejmował działania zmierzające do scalenia istniejących towarzystw turystycznych oraz promował i podkreślał znaczenie turystyki w życiu gospodarczym kraju. W latach 1929–1930 był prezesem Rady Głównej Ligi Morskiej i Rzecznej.

Po kampanii wrześniowej przez Rumunię i Francję ewakuował się do Anglii. W Glasgow prowadził wykłady z bankowości dla polskich studentów. Zmarł 9 sierpnia 1946 w 4 Szpitalu Wojennym w Iscoyd Park. Został pochowany na cmentarzu miejskim w Whitchurch w Wielkiej Brytanii.

3 lipca 1922 roku w Warszawie zawarł związek małżeński z Haliną Romanówną.

                                     

2. Awanse

  • generał brygady – 31 marca 1924 ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 15. lokatą w korpusie generałów
  • porucznik intendentury – 15 grudnia 1915 1. lokata na liście starszeństwa oficerów Legionów Polskich z 12 kwietnia 1917
  • major intendentury – wrzesień 1918
  • podporucznik intendentury – 7 lipca 1915
  • pułkownik intendent – wrzesień 1920 (awansowany z pominięciem stopnia podpułkownika, zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919
  • chorąży intendentury – 5 maja 1915
  • kapitan intendentury – luty 1918
                                     

3. Ordery i odznaczenia

Polskie
  • Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski 1938
  • Medal Dziesięciolecia
  • Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
  • Krzyż Legionowy
  • Krzyż Niepodległości
  • Złoty Krzyż Zasługi
  • Złota Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej I stopnia
  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski 2 maja 1923
  • Krzyż Siedemdziesięciolecia Powstania Styczniowego
  • Medal za Wojnę
  • Krzyż Walecznych – trzykrotnie
Zagraniczne
  • Kawaler Orderu Legii Honorowej 1921, Francja
  • Komandor Orderu Legii Honorowej Francja
  • Wielki Oficer Orderu Korony Rumunia
  • Komandor Orderu Leopolda Belgia
  • Wielki Oficer Orderu św. Sawy Jugosławia
  • Wielki Oficer Orderu Korony Włochy
  • Wielki Oficer Orderu Alawitów Maroko
  • Krzyż Wielki Orderu Oranje-Nassau Holandia
  • Medal Zwycięstwa Francja
  • Krzyż Wielki Orderu Korony Belgia


                                     

4. Publikacje

  • Gospodarczy dorobek Polski w latach 1918-1939, Londyn 1946
  • Z moich wspomnień w Wspomnienia legionowe, tom I, s. 172
  • Rola BGK w życiu gospodarczym Polski, Warszawa 1928