Poprzednia

ⓘ Post hoc ergo propter hoc




Post hoc ergo propter hoc
                                     

ⓘ Post hoc ergo propter hoc

Post hoc ergo propter hoc – błąd logiczny: występuje wtedy, gdy ktoś wyciąga wniosek o relacjach przyczynowo-skutkowych ze zwykłego następstwa dwóch zdarzeń w czasie.

                                     

1. Przykład

Podczas burzy z piorunami można z łatwością zauważyć, że najpierw następuje błyskawica, a po chwili słychać grzmot. Można zatem wyciągnąć wniosek, że przyczyną grzmotu jest błyskawica. W rzeczywistości błyskawica nie jest przyczyną grzmotu, lecz posiada wspólną z grzmotem przyczynę istnieje między nimi jedynie dodatnia korelacja. Za obydwoma zjawiskami stoi inne, trzecie zjawisko – wyładowanie elektryczne pomiędzy chmurą burzową a ziemią i związany z nim przepływ ładunku elektrycznego – które jest odpowiedzialne za wywołanie zarówno błyskawicy, jak i grzmotu. Błyskawica jest symptomem grzmotu, a więc zjawiskiem współwystępującym koincydentnym z grzmotem, które nie może być jednak uznane za jego przyczynę. Fakt, że obserwator najpierw widzi błyskawicę, a dopiero potem słyszy grzmot, wynika ze znacznej różnicy prędkości rozchodzenia się światła i dźwięku.

Inny przykład: w dawnych czasach mieszkańcy wsi "od zawsze” obserwowali, że najpierw pieją koguty, a potem następuje wschód Słońca. Dlatego niektórzy wierzyli, że pianie koguta jest przyczyną i koniecznym warunkiem wschodu słońca. W tym przypadku jest wręcz przeciwnie: to wyczuwany przez te ptaki zbliżający się wschód słońca jest przyczyną ich piania.