Poprzednia

ⓘ Porcelana




Porcelana
                                     

ⓘ Porcelana

Porcelana – rodzaj białej, przeświecającej ceramiki wysokiej jakości, wynaleziony w Chinach w VII w. Porcelana jest wytwarzana z mieszanki glinki kaolinowej ze skaleniem i kwarcem poprzez wypalanie uformowanych wyrobów w temperaturze od 920-980 °C aż do 1280-1460 °C. Charakteryzuje się niską nasiąkliwością, bardzo dobrymi właściwościami dielektrycznymi, dużą wytrzymałością mechaniczną, wysoką odpornością na działanie czynników chemicznych i nieprzepuszczalnością dla cieczy i gazów.

W technice używana jako materiał na nisko- i wysokonapięciowe izolatory, sprzęt laboratoryjny oraz jako wyroby gospodarstwa domowego.

Rozróżnia się ceramikę twardą.

W Europie technologię produkcji porcelany wynalazł w pocz. XVIII w. Ehrenfried Walther von Tschirnhaus. Po jego śmierci prace kontynuował w Dreźnie i Miśni jego uczeń Johann Friedrich Böttger, alchemik elektora saskiego i króla Polski Augusta II Mocnego, kolekcjonera chińskiej porcelany. Böttger wyprodukował twardą białą porcelanę w 1709; od tego czasu datuje się produkcję porcelany europejskiej. Było to osiągnięcie bardzo ważne, także ze względu na rosnące w tamtym czasie zainteresowanie chińszczyzną. Porcelanę wyrabianą w Saksonii nazywano "białym złotem”, gdyż zastępowała złoto jako królewski podarunek, osiągając ceny porównywalne do kruszcu. Produkcja w Miśni początkowo prowadzona była na małą skalę, pojedyncze egzemplarze traktowano jak dzieła sztuki. Dopiero pod koniec lat 20. stała się bardziej dostępna, ale i tak przez dłuższy czas porcelana ta była rozdawana, a nie sprzedawana.

Drugim ośrodkiem europejskiej produkcji porcelany była Wielka Brytania, gdzie w 1745 roku opracowano recepturę tzw. porcelany kostnej.

                                     

1.1. Polskie wytwórnie Dawne

  • Włocławek
  • Barasze
  • Tułowice
  • Tokarówka
  • Romanów
  • Chorowice
  • Bielotyn
  • Gorszki
  • Baranówka
  • Dowbysz
  • Horodnica – później radziecka i ukraińska, istnieje
  • Pokaniewo
  • Kamienny Bród
  • Emilczyn
  • Korzec
  • Huta Franciszka
  • Tomaszów Lubelski
                                     

1.2. Polskie wytwórnie Aktualne

  • Wałbrzych dawniej niemiecka
  • Polskie Fabryki Porcelany "Ćmielów” i "Chodzież”, utworzone w 2013 w Ćmielowie w wyniku połączenia przedsiębiorstw Zakłady Porcelany "Ćmielów” 1790 i Porcelana "Chodzież” 1852; są największym producentem porcelany stołowej w Europie.
  • Boguchwała Zakłady Porcelany Elektrotechnicznej ZAPEL S.A.
  • Fabryka Porcelany AS Ćmielów 1991 w Ćmielowie; manufaktura porcelany zajmująca się ręczna produkcją kontynuująca tradycje Wytwórni Porcelany "Świt" w Ćmielowie, produkująca porcelanowe figurki ćmielowskie z lat 50. i 60. XX wieku projekty Instytut Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie oraz różowa porcelana.
  • Zakłady Porcelany Stołowej "Karolina” 1860 w Jaworzynie Śląskiej
  • Porcelana Bogucice 1922 w Katowicach
  • Zakłady Porcelany Stołowej "Lubiana” 1966 w Łubianie