Poprzednia

ⓘ Góra Nebo




Góra Nebo
                                     

ⓘ Góra Nebo

Góra Nebo – góra w zachodniej Jordanii, w niewielkiej odległości od Morza Martwego i Madaby.

Masyw ogranicza od północy Dolina Ayoun Musa, od południa Wadi Afrit czyt. ładi afrit, które na zachodzie schodzą się w Dolinie Jordanu. Najwyższy punkt masywu ma wysokość 835 m n.p.m. Dwa najważniejsze wierzchołki to Siyagha 710 m oraz Mukhayyat 790 m.

Według lokalnej tradycji, potwierdzonej m.in. świadectwami starożytnych pątników, z góry Nebo biblijny Mojżesz miał zobaczyć Ziemię Obiecaną, do której nie było mu jednak dane wkroczyć razem z plemionami izraelskimi. Dzisiaj na szczycie znajduje się Sanktuarium Mojżesza z parkiem archeologicznym, którym opiekują się franciszkanie z Kustodii Ziemi Świętej. Miejsce jest czczone przez wyznawców religii abrahamowych: żydowskiej, chrześcijaństwa oraz islamu. Przy klasztorze działa Franciscan Archaeological Institut, jednostka jerozolimskiego Studium Biblicum Franciscanum.

                                     

1. Góra Nebo w Starym Testamencie

Pierwsze wzmianki o Górze Nebo odnajdujemy w księgach starotestamentalnych, w opisie Exodusu i podboju Kanaanu po wyjściu z niewoli egipskiej. Mojżesz, który był przywódcą Izraelitów, sprzeniewierzył się Bogu i ze względu na swój grzech nie miał wejść do Ziemi Ojców. Księga Powtórzonego Prawa przytacza polecenia, jakie Bóg dał Mojżeszowi por. Pwt 32.48-52:

W rozdziale 34 tej samej księgi natchniony autor opisuje Mojżesza wypełniającego nakaz Jahwe:

Po osiedleniu się plemion izraelskich i ukończeniu podbojów Kanaanu Nebo znalazła się w pokoleniu Rubena. W pobliżu góry miała zostać ukryta Arka Przymierza po tym, jak Nabuchodonozor złupił i zburzył Jerozolimę w 586 p.n.e. por. 2 Mch 2.4-6:

Obok góry Nebo w starożytności znajdowało się miasto Nebo. Kilkakrotnie wymieniane jest w Starym Testamencie Lb 32.3.8; 1 Krn 5.8; Iz 15.2; Iz 46.1, Jr 48.1.22, jak również na tzw. Steli Meszy.

                                     

2. Bizantyjskie sanktuarium Mojżesza

Już u zarania chrześcijaństwa na górze Nebo powstało sanktuarium poświęcone biblijnemu Mojżeszowi. Jego historię znamy dzięki wykopaliskom archeologicznym oraz starożytnym świadectwom pisanym. Do znanych antycznych pątników, którzy dają świadectwo o istnieniu klasztoru i sanktuarium na Nebo należą: pątnik Teodozjusz poł. VI w., anonimowy Pielgrzym z Piacenzy ok. 570, Egeria koniec VI w. oraz biskup Piotr Iberyjczyk. O Nebo mówi też w swych dziełach biskup i historyk Euzebiusz z Cezarei III w IV w.

Wykopaliska pokazały, iż pierwsze chrześcijańskie sanktuarium powstało w IV wieku. Posiadało kościół z trzema absydami, atrium i cele. W kościele znajdowały się diakonikon i baptysterium. Dzięki odkrytym na mozaikach inskrypcjom znamy m.in. imiona artystów-rzemieślników, którzy w sierpniu 531 r. ozdobili podłogi baptysterium, diakonikonu i cyborium. Byli to: Soelos, Kaiomos i Elias.

Na przełomie 597/598 kościół rozbudowano. Powstała nowa trzynawowa bazylika. W pierwszej dekadzie VII w. dobudowano kaplicę Theotokos, poświęconą Matce Bożej oraz narteks z mozaikową posadzką.

                                     

3. Wykopaliska archeologiczne

Pierwszy nowożytny opis ruin na Siyagha pochodzi z 1864. Jego autorem był Le Luc de Luynes. Hipotezę biblijnej identyfikacji wysunęli członkowie American Palestine Exploration Society w 1881 r. Pierwsze wykopaliska na górze Nebo przeprowadził franciszkanin Sylvester Saller w 1933 r. Od 1935 roku współpracował z nim Bellarmino Bagatti. Wyniki kolejnych kampanii opublikowano w 1941 r. W 1963 r. próby rekonstrukcji i konserwacji ruin podjął się Virgilio Corbo. Prace przerwała wojna izraelsko-arabska. Po roku 1976 dalsze badania prowadził o. Michele Piccirillo z jerozolimskiego Studium Biblicum Franciscanum. Obecnie na górze Nebo istnieje Franciscan Archaeological Institut, którego członkowie prowadzą w miesiącach letnich prace badawcze na terenie Moabu m.in. Macheront, Umm ar-Rasas.

W czasie wykopalisk odkryto, że historia osadnictwa na Nebo sięga epoki brązu.

                                     

4. Historia najnowsza

Antycznymi zabytkami opiekują się od 1932 r. zakonnicy z Kustodii Ziemi Świętej, którzy posiadają na terenie parku archeologicznego niewielki konwent. Teren jest własnością Kościoła katolickiego. Wspólnota jest często odwiedzana przez przyjeżdżające do Jordanii koronowane głowy i prezydentów państw. 20 marca 2000 r. górę Nebo odwiedził Jan Paweł II w czasie swojej 91. podróży apostolskiej. Papież obok pozostałości bizantyjskiej bazyliki zasadził drzewo oliwne.

Charakterystycznym symbolem sanktuarium jest wężowy krzyż z brązu autorstwa włoskiego artysty Giovanniego Fantoniego. Jest on odwołaniem do dwóch wydarzeń biblijnych: wywyższenia przez Mojżesza węża miedzianego Lb 21.4-9 oraz wywyższenia na krzyżu Syna Człowieczego J 3.14. W roku 2000 z okazji papieskiej wizyty ustawiono na terenie sanktuarium Monolit Jubileuszowego Roku 2000 rzeźb. Vincenzo Bianchi. Łacińska inskrypcja zaczerpnięta została z Listu do Efezjan 4.6.

Przy wejściu na teren franciszkańskiej posesji znajduje się głaz z napisem w językach arabskim i angielskim: