Poprzednia

ⓘ Welecja




Welecja
                                     

ⓘ Welecja

Welecja – jedna z najstarszych korporacji akademickich w Polsce i jednocześnie jedno z najstarszych w Polsce stowarzyszeń akademickich. Powstała 26 października 1883 roku w Rydze na tamtejszej Politechnice, w wyniku rozłamu w uważanej za bardziej konserwatywną Arkonii. Welecja zrzeszała studentów pochodzenia polskiego wszystkich wyznań oraz wywodzących się z różnych warstw społecznych. Welecja stawiała sobie za cel wychowanie swych członków w duchu patriotyzmu, przyjaźni, honoru, pracy nad sobą, prawości i rzetelności. Przez ponad 130 lat jej funkcjonowania przez szeregi Welecji przeszło wielu wybintych naukowców, polityków, działaczy społecznych, przedsiębiorców i architektów. Do najbardziej znanych członków Welecji należał Prezydent RP Ignacy Mościcki, który został do niej przyjęty podczas swych studiów w Rydze.

                                     

1. Insygnia i Odznaki

Barwy Welecji to zielony, srebrny i niebieski. Oznaczają one nadzieję, prawdę i przyjaźń.

Herb Welecji to trójpolowa tarcza na której umieszczone są symbole: na polu zielonym – gryf trzymający łapę na księdze z napisem Suum Cuique, na polu srebrnym: cyrkiel Welecji, na polu niebieskim: zwinięty w 8 wąż zjadający własny ogon.

Gryf symbolizuje dążenie do wiedzy, cyrkiel to charakterystyczny dla każdej korporacji monogram składający się z wykrzyknika, liter v. c. f. oraz pierwszej litery nazwy korporacji a wąż to symbol więzów dozgonnej przyjaźni łączących Weletów. Nad tarczą znajduje się hełm w koronie, a nad nim 3 strusie pióra w kolorach korporacji. Pod tarczą widnieje szarfa z napisem Viribus Unitis.

Dewiza Korporacji to Viribus Unitis Suum Cuique co znaczy: wspólnymi siłami, każdemu oddać co mu się należy. Wywodzone są z niej zasady jak najdalej idącej tolerancji i poszanowania cudzych przekonań oraz ścisłej przyjaźni i braterstwa między Weletami. Welecja od samego początku swego istnienia podkreślała otwartość na różne przekonania polityczne i społeczne swoich członków, różne pochodzenie etniczne a także wyznanie.

Banda to noszona przez prawe ramię wstęga wykonana z tkaniny. Barwiarze i Filistrzy noszą je w barwach korporacji, natomiast fuksy noszą jednobarwne zielone. Są one zewnętrznym symbolem, że Welecja uznaje pojedynki na broń białą. Korporacje antyduelanckie lub uznające menzurę pistoletową noszą bandę przez lewe ramię.

Dekiel to czapka studencka w barwach korporacji z rozetą na denku, będąca elementem stroju korporanta. W Welecji na denku wyszyte jest 6 liter V połączonych ramionami tworzących wewnątrz sześcioramienną gwiazdę. Dekiel fuksa Welecji jest cały czarny, a od fuksów innych korporacji odróżnia go srebrny cyrkiel Welecji umieszczony po prawej stronie otoka.

                                     

2. Historia

Welecja powstała w 1883 roku na Politechnice Ryskiej w wyniku rozłamu w Arkonii. W Rydze nie było innej szkoły wyższej, więc zrzeszała tylko studentów politechniki. Od 1916 roku Welecja funkcjonuje w Warszawie. Zarejestrowana została przy Politechnice i Uniwersytecie i zrzeszała studentów z uczelni warszawskich. W 1921 roku Welecja była założycielką Związku Polskich Korporacji Akademickich, jednakże z powodu jego upolitycznienia w 1933 na jakiś czas opuściła jego szeregi. W 1928 roku został oddany do użytku 2 piętrowy Dom Welecki przy ul. Chocimskiej 4 na warszawskim Mokotowie. Była to pierwsza i do tej pory jedyna siedziba polskiej korporacji akademickiej zaprojektowana i zbudowana na jej potrzeby. Projekt powstał w pracowni członka Welecji – Franciszka Lilpopa. W 2014 roku budynek przeszedł generalny remont – obecnie mieści się w nim siedziba polskiego oddziału firmy Lee Hecht Harrison DBM. Rok 1939 przerwał w Welecji regularne przyjmowanie nowych członków. Ostatni zostali przyjęci w 1943 roku w oflagu w Woldenbergu. Po wojnie Weleci spotykali się jednak regularnie. Korporacja jako organizacja nie mogła legalnie funkcjonować w PRL-u. Dopiero w 2002 roku przyjętych zostało 4 nowych członków. Mimo nieprzyjmowania nowych członków Welecja nigdy nie zaprzestała swojej działalności. Od 2004 r. korporacja wydaje własne pismo "Viribus Unitis Biuletyn Roczny Korporacji Akademickiej Welecja”. W piśmie publikowane są materiały dotyczące działalności korporacji. ISSN 1733-3660

Od 1886 roku członkowie Welecji, którzy ukończyli już studia, zwaniu filistrami zrzeszeni są w Stowarzyszeniu Filistrów Welecji.

                                     

3. Historyczne Prezydia Welecji

Pierwsze Prezydium Welecji w 1883 r.

  • Józef Budkiewicz 1861-1937, prezes
  • Adolf Kipman 1863-1916, sekretarz
  • Konrad Billewicz 1862-1932, wiceprezes

Pierwsze Prezydium Welecji w Warszawie w 1916 r.

  • Julian Roykiewicz 1896-1988, sekretarz
  • Stefan Mieszkowski 1894 – po 1939, prezes
  • Henryk Rossman 1896-1937, wiceprezes

Ostatnie Prezydium Welecji w Warszawie w 1939 r.

  • Tadeusz Kostro – po 1939 r., sekretarz
  • Witold Kaczyński ok. 1913-1989, prezes
  • Marian Lubert 1914-1973, wiceprezes wewnętrzny
  • Ziemowit Jasiński 1916-2005, wiceprezes zewnętrzny
                                     

4. Kartele

Welecja zawarła 5 karteli, czyli aktów wieczystej przyjaźni podpisywanych między korporacjami dla utwierdzenia wieloletnich braterskich relacjach między ich członkami. Korporacjami skartelowanymi z Welecją są:

  • Konwent Polonia powstał w 1828 r. Dorpacie kartel 5-letni podpisano w 1923 w czeterdziestolecie powstania Welecji a po upływie tego czasu podpisano kartel wieczysty w Stulecie powstania Konwentu Polonia w 1928 r.
  • Arkonia powstała w 1879 r. w Rydze kartel wieczysty podpisano w 1979 r. w stulecie powstania Arkonii
  • Vironia powstała w 1900 r. w Rydze kartel wieczysty podpisano w 1936 r. na Zamku Królewskim w Warszawie w obecności Prezydenta RP Ignacego Mościckiego, który był członkiem Welecji.
  • Talavija powstała w 1900 r. w Rydze kartel 5-letni podpisano w 1923 w czterdziestolecie powstania Welecji, a po upływie tego czasu podpisano kartel wieczysty w 1928
  • Jagiellonia powstała w 1910 r. w Wiedniu kartel wieczysty podpisano 1983 w stulecie Welecji.


                                     

5. Niektórzy Zasłużeni Weleci

Spośród przeszło 900 członków Welecji, którzy należeli do niej na przestrzeni ostatnich 130 lat, do najwybitniejszych należeli:

  • Janusz Gumkowski 1905-1984, prawnik, historyk, dyrektor Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich
  • Tadeusz Gronowski 1894-1990, grafik, plakacista, twórca polskiej szkoły plakatu
  • Jan Kubalski 1901-1989, inicjator budowy Metra w Warszawie
  • Tadeusz Giedroyć 1888-1941, polski ziemianin, działacz społeczny, senator II RP
  • Adam Cybulski 1896-1986, profesor statyki budowli, dziekan i prorektor Politechniki Wrocławskiej
  • Eugeniusz Mirecki 1875-1933, pułkownik inżynier Wojska Polskiego II RP
  • Józef Tuliszkowski 1867-1939, pionier polskiego pożarnictwa
  • Marian Lutosławski 1871-1917, pionier polskiej techniki, działacz obywatelski
  • Czesław Karpiński 1863-1917, członek Rosyjskiej Rady Państwa i Polskiego Komitetu Narodowego
  • Leon Suzin 1901-1976, architekt
  • Artur Machlejd 1868-1947, polski przedsiębiorca pochodzenia szkockiego
  • Kazimierz Kühn 1875-1957, działacz samorządowy, twórca Częstochowskiego Towarzystwa Naukowego
  • Kazimierz Augustowski 1916-2007, komendant Bazy Okręgu Wileńskiego i Nowogrodzkiego przy Komendzie Głównej Armii Krajowej
  • Mirosław Gersdorf 1915-1985, twórca polskiego prawa spółdzielczego,
  • Aleksander Rothert 1870-1937, prekursor elektrotechniki w Polsce
  • Ignacy Mościcki 1867-1946, chemik, Prezydent RP,
  • Edmund Załęski 1853-1932, pionier polskiej genetyki, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego
  • Henryk Rossman 1896-1937, adwokat, działacz polityczny
  • Maurycy Chorzewski 1862-1944, ekonomista, profesor Wyższej Szkoły Handlowej, pierwszy przewodniczący Senatu WSH.
  • Ferdynand Hoesick 1867-1941 pisarz, historyk literatury, muzykograf, redaktor naczelny Kuriera Warszawskiego
  • Franciszek Modrzewski 1902-1985, dyplomata
  • Jerzy Machlejd 1901-1940, polski prawnik, polityk, poseł II RP
  • Ludwik Garbowski 1872-1954, pionier polskiej fitopatologii i mykologii
  • Józef Szanajca 1902-1939, architekt
  • Jerzy Osmołowski 1872-1952, szef Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich w latach 1919-1921
  • Bohdan Pniewski 1897-1965, architekt
  • Zbigniew Wasiutyński 1902-1974, inżynier budowy mostów, profesor Politechniki Warszawskiej
  • Romuald Cebertowicz 1897-1981, twórca elektroiniekcyjnej metody zeskalania gruntów – cebertyzacji.
  • Wacław Drozdowski 1895-1977, dziennikarz, pionier Wrocławia
  • Bronisław Kowalczewski 1899-1943, przywódca polskiego ruchu oporu w Oflagu VI B Dössel
  • Henryk Karpiński 1873-1960, technolog papiernictwa, profesor Politechniki Łódzkiej
  • Mieczysław Nierojewski 1899-1956, twórca polskiego ogrzewnictwa, profesor Politechniki Warszawskiej
  • Stanisław Wilhelm Lilpop 1863-1930, "ojciec” Podkowy Leśnej
  • Mieczysław Ałaszewski 1905-1987, wybitny sportowiec – piłkarz i koszykarz
  • Jan Lutosławski 1875-1950, działacz rolniczy, propagator nowoczesnego rolnictwa, redaktor "Gazety Rolniczej”
  • Marian Świderek 1897-1949, profesor chemii, twórca zaplecza badawczego dla polskiej nauki chemii
  • Rudolf Gundlach 1892-1957, konstruktor broni pancernej,
  • Jan Bajkowski 1905–1942, publicysta i krytyk literacki
  • Henryk Czopowski 1863-1935, Profesor i dziekan Politechniki Warszawskiej, założyciel i dyrektor Państwowej Szkoły Mierniczej
  • Władysław Weker 1909-2000, Szef Biura Fałszerstw Komendy Głównej NSZ
  • Zygmunt Bohdanowski 1893-1943, dowódca bojowy Związku Organizacji Wojskowej w KL Auschwitz
  • Jan Mucharski 1900-1981, grafik, plakacista, ilustrator
  • Franciszek Lilpop 1870-1937, architekt