Poprzednia

ⓘ Ziemie zabrane




Ziemie zabrane
                                     

ⓘ Ziemie zabrane

Ziemie zabrane, Kraj Zabrany – wschodnie województwa Rzeczypospolitej Obojga Narodów zagarnięte przez Imperium Rosyjskie w wyniku rozbiorów Polski, stanowiące obszar zaboru rosyjskiego, które nie weszły w skład utworzonego w 1815 Królestwa Polskiego.

Termin "ziemie zabrane” wprowadził do obiegu naukowego i publicystyki Maurycy Mochnacki w 1834. W 1914 r. ziemie zabrane zamieszkiwało 2.5 mln Polaków, stanowiących większość tamtejszego ziemiaństwa i inteligencji.

                                     

1. Obszar ziem zabranych

Obszar ziem zabranych obejmował utracone w wyniku I rozbioru 1772 województwo inflanckie, północną część województwa połockiego, województwa mścisławskie, witebskie i południowo-wschodnią część województwa mińskiego ok. 92 tys. km²; utracone w II rozbiorze 1793 województwo kijowskie, bracławskie, część podolskiego, wschodnią część wołyńskiego i brzeskiego, pozostałą część województwa mińskiego i część wileńskiego ok. 250 tys. km²; utracone w III rozbiorze pozostałe ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego i ziemie na wschód od Bugu ok. 120 tys. km² oraz obwód białostocki uzyskany przez Rosję na mocy traktatu tylżyckiego w 1807. Łączny obszar ziem zabranych wynosił ponad 462 tys. km².

                                     

2. Demografia

Szacuje się, że w 1910 roku na ziemiach zabranych żyło ok. 24 500 000 – 26 013 400 ludzi 53–56 osób na km². Zdaniem Romana Dmowskiego populacja Polaków wynosiła szacunkowo ok. 6 mln na 26 mln 23% całej populacji, natomiast Eugeniusz Romer szacował populację Polaków w ziemiach zabranych na ok. 5 mln na 24.5 mln 20% całej populacji. Urzędowe wyliczenia podawały, że na tych ziemiach żyło tylko od 0.8–1.1 mln Polaków.

                                     

3. Historia

Za panowania Aleksandra I w guberniach zachodnich: grodzieńskiej, wileńskiej, mińskiej, wołyńskiej, podolskiej i obwodzie białostockim przeważał żywioł polski. Od 1819 jednostki te pozostawały pod naczelnym zarządem administracyjnym wielkiego księcia Konstantego. Na wszystkich stanowiskach tamtejszej administracji przeważali Polacy. Tamtejsza szlachta posiadała szeroki samorząd lokalny i cieszyła się przywilejami w kwestiach włościańskich, podatkowych i wojskowych, których to przywilejów pozbawione było ziemiaństwo Królestwa Polskiego. Za panowania Mikołaja I stanowiska wyższe i niższe w administracji cywilnej zaczęli obejmować Rosjanie.

Początkowo część polskiej opinii publicznej, po nadaniu przez Aleksandra I uchodzącej wówczas za liberalną Konstytucji Królestwa, liczyła na kolejne gesty cara wobec Polaków, w tym rozszerzenia terenów "Kongresówki” na część obszarów byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Takie rozszerzenie nigdy jednak nie nastąpiło, a w 1912 z części guberni siedleckiej i lubelskiej wydzielono nawet gubernię chełmską, bezpośrednio wcieloną do Imperium Rosyjskiego.

15 maja 1905 roku uchylono ukazy z 1865 i 1884 roku, ograniczające Polakom prawo do nabywania majątków na terytorium ziem zabranych.

Użytkownicy również szukali:

jakie ziemie zostały zabrane w 2 rozbiorze polski, protektorat, ziem zabranych, ziemie zabrane co to znaczy, ziemie zabrane po kongresie wiedeńskim,

...
...
...