Poprzednia

ⓘ Wybory parlamentarne w Polsce w 1938 roku




Wybory parlamentarne w Polsce w 1938 roku
                                     

ⓘ Wybory parlamentarne w Polsce w 1938 roku

Wybory parlamentarne w Polsce w 1938 roku - były to ostatnie wybory parlamentarne w historii II Rzeczypospolitej. Wybory do sejmu V kadencji zostały przeprowadzone 6 listopada. 13 listopada odbyły się do senatu V kadencji. W obydwu głosowaniach zwyciężył obóz sanacji, która stała się jedyną polską siłą polityczną w sejmie.

                                     

1. Okoliczności zarządzenia

Wybory odbyły się na mocy zarządzenia prezydenta Mościckiego z 13 września 1938 roku rozwiązującego - na rok przed końcem kadencji - sejm i senat. Decyzja o skróceniu kadencji parlamentu miała swoje przyczyny zewnętrzne napięta sytuacja międzynarodowa, chęć mobilizacji społeczeństwa wobec zagrożenia z zewnątrz, jak i wewnętrzne walki frakcyjne w obozie sanacji - chęć wyeliminowania z życia publicznego wybranego na marszałka sejmu wiosną 1938 roku Walerego Sławka.

                                     

2. Ordynacja

Parlamentarzystów wybierano w zgodzie z uchwaloną 8 lipca 1935 roku ordynacją, przewidującą wybór przedstawicieli do sejmu w 104 okręgach dwumandatowych w każdym z nich musiało być co najmniej czterech kandydatów w systemie większościowym - do sejmu dostawali się więc ci dwaj, na których padło najwięcej głosów w danym okręgu. Do liczącego 96 miejsc senatu wybrano w okręgach 64 przedstawicieli, resztę mianował prezydent Mościcki.

Funkcję generalnego komisarza wyborczego pełnił Stanisław Giżycki.

                                     

3. Udział w wyborach

Frekwencja w wyborach do sejmu wyniosła 67.1%, co odnotowano jako sukces propagandy sanacyjnej. Najmniej osób głosowało w woj. krakowskim 48%, Warszawie 55%, najwięcej zaś na Tarnopolszczyźnie i Śląsku 83%.

W wyborach senackich do kolegiów udział wzięło ok. 70% uprawnionych.

                                     

4. Skład sejmu i senatu

W związku z zasadą większościowości nie wszystkie mandaty do sejmu zostały obsadzone. Przyjmuje się, że ok. 164 posłów reprezentowało OZN, parunastu miało status niezależnych, a resztę miejsc objęły mniejszości narodowe Ukraińcy 14, Żydzi 5.

Wybory sejmowe wiązały się dla sanacji ze znacznym upokorzeniem, np. w Wilnie szef OZN Stanisław Skwarczyński uzyskał znacznie mniej głosów niż czołowy przeciwnik obozu Lucjan Żeligowski, a będący w niełasce Walery Sławek zgromadził aż 17 tys. głosów w swoim okręgu.

Oprócz polityków OZN Prystora, Grabowskiego i Świętosławskiego czy dawniej związanego z BBWR Kazimierza Bartla, wśród nominatów prezydenta do senatu znalazły się osoby z różnych środowisk politycznych, które w latach trzydziestych przeszły na stronę sanacji np. Jan Dębski z SL, ks. Wacław Bliziński.

Prezydent Mościcki mianował też na senatorów przedstawicieli mniejszości narodowych: Rudolfa Wiesnera i Erwina Hasbacha Niemcy, pierwszy z nich był liderem nazistowskiej partii Junge Deutsche Partei oraz Jakuba Trockenheima z warszawskich ortodoksów wraz z prof. Mojżeszem Schorrem.

Użytkownicy również szukali:

wybory 1935, wybory parlamentarne 1928, wybory parlamentarne 1930, wybory parlamentarne 1938,

...
...
...