Poprzednia

ⓘ Czarny rynek




Czarny rynek
                                     

ⓘ Czarny rynek

Czarny rynek – potoczne określenie oznaczające zarówno obrót nielegalnymi towarami i usługami, jak każdy obrót dokonywany niezgodnie z obowiązującym w danym kraju prawem. Czarny rynek polega m.in. na odpłatnym:

  • obrocie towarami nielegalnymi,
  • obrocie towarami pochodzącymi z przemytu,
  • handlu walutami po kursie innym niż ustalony przez bank centralny kurs sztywny.
  • handlu legalnymi towarami, lecz pochodzącymi z kradzieży,
  • handlu nielegalnie wyciętym drewnem,
  • rozpowszechnianiu materiałów objętych prawem autorskim bez zezwolenia,
  • wykonywania usług nielegalnych,
  • handlu przemyconymi zagranicznymi towarami z pominięciem podatków akcyza, VAT,
  • handlu ludzkimi organami,
  • bimbrownictwie,
  • handlu nielegalnymi przedmiotami pochodzenia zwierzęcego np. kością słoniową, rogami nosorożców,

Do uczestnictwa podmiotów gospodarczych w czarnym rynku może prowadzić:

  • skłonność do unikania płacenia podatków,
  • chęć ukrycia źródła uzyskanego majątku,
  • opłacalność uczestnictwa w czarnym rynku.

Czarny rynek jest polem działania dla m.in. świata przestępczego, który ze względu na nielegalność prowadzonych transakcji nie może ujawnić źródeł dochodów. Czarny rynek bardzo silnie rośnie w sytuacji wojny, kiedy zniszczenia wojenne i poważne ograniczenie roli państwa nie pozwala na walkę z wszelkiego rodzaju przestępczością.

Od 2014 r. szacunki dotyczące wielkości czarnego rynku są uwzględniane przy liczeniu produktu krajowego brutto.

Charakterystyczną cechą czarnego rynku jest wycena sprzedawanych towarów. Jeżeli sprzedawane dobro pochodzi z kradzieży, wówczas jest ono sprzedawane poniżej ceny rynkowej, ponieważ koszty związane z opodatkowaniem i gwarancjami nie obejmują czarnego rynku. Z drugiej strony, w sytuacji gdy proces produkcji danego towaru wymaga odpowiedniej wiedzy i nakładów pracy, jego transport wiąże się z niebezpieczeństwem, zaś państwo surowo karze handel danym dobrem, wówczas jego cena jest znacznie wyższa w porównaniu z jego ceną rynkową.

                                     

1. Regulacje państwowe

Działania państw mogą zarówno tworzyć, jak i niszczyć całe branże należące do czarnego rynku. Przykładem takiej sytuacji jest amerykańska prohibicja, która przeniosła handel alkoholem do podziemia. Z drugiej strony podobną sytuację można zaobserwować w przypadku handlu miękkimi narkotykami, co jest podstawowym argumentem przytaczanym przez zwolenników depenalizacji i legalizacji marihuany.