Poprzednia

ⓘ Konstanty Ildefons Gałczyński




Konstanty Ildefons Gałczyński
                                     

ⓘ Konstanty Ildefons Gałczyński

Konstanty Ildefons Gałczyński, ps. "Karakuliambro” – polski poeta. Najbardziej znany za sprawą paradramatycznej serii podszytych absurdem humoresek Teatrzyk Zielona Gęś, w której pojawiła się galeria postaci takich jak Osiołek Porfirion, Piekielny Piotruś, Hermenegilda Kociubińska czy Zielona Gęś.

                                     

1. Życiorys

Był synem Konstantego technika kolejowego i Wandy Cecylii z Łopuszyńskich która była córką właściciela restauracji. Urodził się w kamienicy przy ul. Mazowieckiej 11 lub 14 w Warszawie. Później rodzina Gałczyńskich mieszkała krótko przy ul. Hortensji 6 i Chmielnej 72, skąd przeprowadziła się do mieszkania znajdującego się na pierwszym piętrze kamienicy przy ul. Towarowej 54, róg ul. Grzybowskiej. Tam Konstanty spędził swoje dzieciństwo i młodość.

Po wybuchu I wojny światowej został wraz z rodzicami ewakuowany z Warszawy i w latach 1914–1918 mieszkał w Moskwie, gdzie uczęszczał do polskiej szkoły. Po powrocie do Warszawy studiował filologię angielską oraz klasyczną.

Jego debiut literacki w prasie nastąpił w 1923 r. Związany był z grupą poetycką Kwadryga oraz pismami satyrycznymi i politycznymi stolicy, należał do bohemy artystycznej. Jego utwory publikowała także "Tęcza”, pismo społeczno-literackie wydawane w Poznaniu.

1 czerwca 1930 poślubił Natalię Awałow. Ślub odbył się w soborze metropolitalnym Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny w Warszawie. Świadkami na ich ślubie byli Stanisław Maria Saliński i Stanisław Ryszard Dobrowolski.

W latach 1931–1933 przebywał w Berlinie na stanowisku attaché kulturalnego. W latach 1934–1936 Gałczyńscy mieszkali w Wilnie, na Zarzeczu w domu przy ulicy Młynowej 2, obecnie Malunu 2 i tam w 1936 urodziła się ich córka Kira. W szeregu swoich utworów Gałczyński nawiązuje do atmosfery Wilna i śladów, jakie pozostawił w nim Adam Mickiewicz. W 1936 Gałczyńscy wrócili do Warszawy. Zamieszkali w Aninie, najpierw przez rok przy ul. Legionów obecnie Homera, a później przy ul. Leśnej 18 obecnie Trawiasta. W 1936 został opublikowany w "Prosto z Mostu”, wiersz Skumbrie w tomacie, gorzka satyra na Polaków, którzy nie troszczą się o jedność państwa.

Wraz z początkiem II wojny światowej, powołany do wojska, brał udział w kampanii wrześniowej. Trafił do niewoli radzieckiej, z której został przekazany do niewoli niemieckiej. Okres okupacji spędził w stalagu XI A niem. Altengrabow niem) w Dörnitz niem. Podczas okupacji jego wiersze ukazały się w drukowanych konspiracyjnie antologiach poezji "Werble wolności” i "Słowo prawdziwe”. Po wojnie w latach 1945–1946 przebywał w Brukseli i Paryżu, w 1946 urodził się jego syn, także Konstanty Ildefons. Do Polski powrócił w 1946 i zamieszkał w Krakowie. W 1948 i w 1949 roku mieszkał w Szczecinie, gdzie założył wspólnie z Heleną Kurcyusz i Jerzym Andrzejewskim Klub 13 Muz. W Szczecinie napisał m.in. wiersze: Polskie gwiazdy, Satyra na bożą krówkę, Wiosna w Szczecinie, Przygoda w Szczecinie, Szczecin, Wesoły sierpień.

3 czerwca 1949 uległ zawałowi serca. Podjęto decyzję o leczeniu w Warszawie. Po leczeniu i rekonwalescencji pozostał w Warszawie przeniosła się tu również żona, teściowa i córka. Zamieszkał na stałe przy alei Róż.

Współpracował m.in. z tygodnikami "Bluszcz”, "Prosto z Mostu” przed wojną, a po powrocie do kraju z "Przekrojem” i "Tygodnikiem Powszechnym” oraz krakowskim kabaretem Siedem kotów. Wiele z jego powojennych utworów – w tym Poemat dla zdrajcy atak na Czesława Miłosza, czy panegiryk Umarł Stalin 1953 – napisanych zostało w konwencji socrealistycznej. W roku 1950 sam stał się obiektem walki ideologicznej – jego twórczość została potępiona na Zjeździe Literatów Polskich przez Adama Ważyka jako drobnomieszczańska.

W ostatnich latach życia stworzył kilka większych form poetyckich: Wielkanoc Jana Sebastiana Bacha 1950, Niobe 1951, Wit Stwosz 1952, Kronika olsztyńska 1952. Wydał m.in. tomiki wierszy Zaczarowana dorożka 1948, Ślubne obrączki 1949, Pieśni 1953. Był autorem tłumaczenia a właściwie parafrazy Snu nocy letniej Williama Szekspira 1952 oraz Ody do radości Friedricha Schillera. W latach 1950‒1953 związany był z leśniczówką Pranie nad Jeziorem Nidzkim, gdzie napisał wiele utworów, m.in. Kronikę olsztyńską 1950. Tam też znajduje się obecnie jego muzeum.

Zmarł 6 grudnia 1953 w Warszawie na skutek trzeciego zawału serca. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, gdzie spoczęła także jego żona Natalia 1908‒1976 kwatera A2-10-18.

Uchwałą Rady Państwa z 8 grudnia 1953 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi na polu literatury polskiej.

                                     

2. Gałczyński w piosenkach

Poezja K.I. Gałczyńskiego stała się inspiracją dla wielu twórców muzyki popularnej. Niektóre jego wiersze doczekały się kilku takich interpretacji. Teksty K.I. Gałczyńskiego wykorzystywane były także w kabaretach, takich jak: Kabaret Olgi Lipińskiej, Kabaret Potem czy też Barszcz z krokietem. W czasach PRL wykorzystano jego wiersz Ukochany kraj jako pieśń socjalistyczną. Natomiast w 2001 roku powstał musical Ukochany kraj w reżyserii Janusza Józefowicza w teatrze muzycznym Studio Buffo.

Do piosenek z tekstami Gałczyńskiego należą:

  • Kochanie moje, kochanie List jeńca, muz. A. Panas, śpiewa Michał Bajor
  • Sowa We śnie., śpiewa Grzegorz Turnau
  • Prośba o wyspy szczęśliwe, muz. Stanisław Syrewicz, śpiewa Magda Umer
  • Nie piszę listów, Wyk. Mroku, album Mroczne Nagrania
  • Śmierć poety, muz. Włodzimierz Korcz, śpiewa Marian Opania
  • Pieśń o żołnierzach z Westerplatte, muz. Juliusz Łuciuk, wyk. Anna German
  • Piosenka, muz. Artur Gadowski, śpiewa Artur Gadowski
  • Piosenka o ulicy Sarg, muz. Rafał Kowalewski, śpiewa Rafał Kowalewski
  • Psy – muz.Zbigniew Raj, wyk. zespół Tropicale Thaiti Granda Banda
  • Dziś znowu leżałem, muz. Jerzy Derfel, śpiewa Jan Kobuszewski
  • Pieśń o żołnierzach z Westerplatte, muz. zespół Forteca, wyk. zespół Forteca
  • Hola, wpuść nas II i III cz. wiersza "Siódme niebo”, muz. Grzegorz Turnau, śpiewa Grzegorz Turnau albumy Naprawdę nie dzieje się nic i Kruchy świat, kruche szkło
  • Wciąż uciekamy., muz. Piotr Szauer, śpiewa Piotr Szauer
  • Zaproszenie na wycieczkę, muz. Adam Tkaczyk, śpiewa Adam Tkaczyk z zespołem Wyspy Dobrej Nadziei
  • Wiatrucień, muz. Grammatik, album Światła miasta
  • Deszcz, muz. Marek Jackowski, śpiewa Marek Jackowski i Anna Maria Jopek
  • Modlitwa do Anioła Stróża, muz. Adam Tkaczyk, śpiewa Adam Tkaczyk z zespołem Wyspy Dobrej Nadziei
  • Matka Ziemia, muz Stanisław Syrewicz, śpiewa Piotr Fronczewski
  • Ballada o dwóch siostrach, muz. Adam Sławiński, śpiewa Stan Borys
  • Barbara Ubryk, muz. Krzysztof Knittel, śpiewa Jan Kobuszewski
  • Noc, muz. Kwartet ProForma, śpiewa Przemysław Lembicz z zespołem Kwartet ProForma
  • Wróci wiosna, baronowo, muz. Stanisław Staszewski, śpiewa Kazik Staszewski z zespołem Kult
  • Dzikie wino, muz. Wojciech Trzciński, śpiewa Magda Umer
  • Pompa, muz. Grzegorz Turnau, śpiewa Grzegorz Turnau
  • Ty mnie, miła., muz. Adam Tkaczyk, śpiewa Adam Tkaczyk z zespołem Wyspy Dobrej Nadziei
  • Kołysanka List jeńca, muz. Jan Adam Maklakiewicz
  • Gdybyś mnie kiedyś, muz. Tomasz Łuc, śpiewa Katarzyna Groniec
  • Sekretarka, muz. Ewa Kornecka, śpiewa Jacek Wójcicki
  • Płacz po Izoldzie, muz. Grzegorz Turnau, śpiewa Grzegorz Turnau albumy Tutaj jestem i Kruchy świat, kruche szkło
  • Romanca o trzech siostrach emigrantkach, muz. Wojciech Waglewski, śpiewa Jacek Bończyk
  • Ocalić od zapomnienia, muz. Marek Grechuta, śpiewa Marek Grechuta
  • Płacz po Izoldzie, wyk. Mirosław Czyżykiewicz na albumie Ave
  • Kokaina, muz. Jerzy Derfel, śpiewa Piotr Fronczewski
  • Cóżem winien, muz. Adam Tkaczyk, śpiewa Adam Tkaczyk z zespołem Wyspy Dobrej Nadziei
  • Ballada o trąbiącym poecie, muz. WhiteHouse Magiera i L&A, śpiewa Tomasz Andersen Roszja
  • Śmierć poety, muz. Stanisław Staszewski, śpiewa Kazik Staszewski z zespołem Kult
  • Straszna ballada wielkanocna o zatopionej szynce, muz. Krzysztof Knittel, śpiewa Jan Kobuszewski
  • Liryka, liryka, muz. Grzegorz Turnau, śpiewa Grzegorz Turnau albumy Nawet i Kruchy świat, kruche szkło
  • Modlitwa do Anioła Stróża, muz. Robert Kasprzycki, śpiewa Robert Kasprzycki, Janusz Radek
  • Na sto dwa, muz. Jerzy Derfel, śpiewa Jan Kobuszewski
  • Ballada o dwóch siostrach, muz. Stanisław Staszewski, śpiewa Kazik Staszewski z zespołem Kult
  • We śnie, muz. Adam Tkaczyk, śpiewa Adam Tkaczyk z zespołem Wyspy Dobrej Nadziei
  • Dzięcioł i dziewczyna, muz. Adam Sławiński, śpiewa Maryla Rodowicz
  • Pyłem księżycowym, muz. Stanisław Syrewicz, śpiewa Magda Umer
  • Spowiedź kretyna, muz. Stanisław Syrewicz, śpiewa Piotr Fronczewski
  • Wyspy szczęśliwe wiersz Prośba o wyspy szczęśliwe muz. Anna German, śpiewa Anna German
                                     

3. Gałczyński w filmie

W 13 odcinku serialu Zmiennicy pt. Spotkania z Temidą w jednej ze scen Kasia Ewa Błaszczyk czeka w warszawskich Łazienkach na spotkanie z Jackiem Mieczysław Hryniewicz. Podczas oczekiwania dziewczyna wyobraża sobie wyznawane przez Jacka uczucia, które ten wyraża poprzez recytację fragmentu wiersza Rozmowa liryczna z 1950 r.

                                     

4. Upamiętnienie

  • W Szczecinie 8 maja 1997 roku odsłonięto rzeźbę w kształcie stylizowanej "Zaczarowanej dorożki” z wiersza Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, upamiętniającą pobyt poety w tym mieście w latach 1948–1949. Autorem rzeźby jest Stanisław Biżek.
  • W 2005 roku, w setną rocznicę urodzin Gałczyńskiego, Poczta Polska wyemitowała znaczek z jego podobizną.
  • Od 1998 w Szczecinie organizowany jest konkurs poetycki biennale, na cześć poety nazywany jest Gałczynaliami.
  • 27 października 2018 roku na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie posadzono obok Alei Zasłużonych młody dąb – "Drzewko Pamięci”.
  • Konstanty Ildefons Gałczyński jest patronem 30 szkół w całej Polsce.
  • W Zabrzu organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Recytatorski "Z Gałczyńskim łatwiej” pod honorowym patronatem Kiry Gałczyńskiej
  • Kamień pamiątkowy na rogu ulic Towarowej i Grzybowskiej w miejscu, w którym znajdowała się kamienica, w której w latach 1905–1914 oraz 1918–1931 mieszkał Konstanty Ildefons Gałczyński. Kamień ustawiono z inicjatywy córki poety, Kiry Gałczyńskiej.
  • W Szczecinie, w domu przy ul Marii Skłodowskiej-Curie 17, gdzie poeta wraz z rodziną mieszkał w latach 1948–1949, znajduje się tablica pamiątkowa.
  • We wrześniu 2007 powstała w Warszawie Fundacja Zielona Gęś imienia Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego.
  • Czesław Miłosz sportretował Gałczyńskiego w książce Zniewolony umysł jako Deltę.


                                     

5. Wydania

  • Mydło, czyli radzimy się powiesić, Wydawnictwo Iskry 2010
  • Wiersze z Prania, Wydawnictwo Iskry 2003
  • Teatrzyk Zielona Gęś, Wydawnictwo Iskry 2009

W listopadzie 2014 roku wydawnictwo Prószyński i S-ka rozpoczęło edycję dzieł zebranych poety z okazji 110. rocznicy urodzin pod redakcją Michała Nalewskiego.

                                     
  • Anna Kierkosz Szafirowa Romanca Ewa Małas - Godlewska sł. Konstanty Ildefons Gałczyński W Końcu Miała Dość Olga Bończyk sł. Jolanta Kamińska Rio
  • przekładów początkowego fragmentu Ody do radości wykonał Konstanty Ildefons Gałczyński Gałczyński nie trzymał się ściśle oryginalnego tekstu i nigdy nie
  • tej antologii to: Krzysztof Kamil Baczyński, Wacław Bojarski, Konstanty Ildefons Gałczyński Świętopełk Karpiński, Józef Łobodowski, Wojciech Bąk, Tadeusz
  • Wespazjan Kochowski współcześnie: Krzysztof Kamil Baczyński, Konstanty Ildefons Gałczyński Stanisław Ryszard Dobrowolski, Władysław Broniewski, Anna Kamieńska
  • Porfirion Osiełek, czyli Klub Świętokradców powieść Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego wydana w 1929 r. w Warszawie przez Księgarnię F. Hoesick
  • piętro połączone z całością. To tą kamienicą zachwycał się Konstanty Ildefons Gałczyński w wierszu Zaczarowana dorożka: Przystanęliśmy pod domem Pod
  • kulturalnych. Patronem klubu jest jeden z jego założycieli, Konstanty Ildefons Gałczyński Obecnie działa jako samorządowa instytucja kultury pod nazwą
  • projekcje filmowe i dyskusje, w których uczestniczyli m.in. Konstanty Ildefons Gałczyński Stefan Kisielewski, Czesław Miłosz, Andrzej Panufnik, Jerzy
  • Kazimierz Brandys Tadeusz Breza Bohdan Czeszko Stanisław Dygat Konstanty Ildefons Gałczyński Zygmunt Kałużyński Jan Kott Leon Kruczkowski Juliusz Kleiner
  • dodatkowy Do piosenki Liryka, liryka otwierającej album sł. Konstanty Ildefons Gałczyński został zrealizowany teledysk w reżyserii Michała Zabłockiego
  • Swoje rozterki, wynikające z nieznajomości pojęcia, opisał Konstanty Ildefons Gałczyński w wierszu zatytułowanym Ofiara świerzopa zbiorowe: Encyklopedia
  • Zaczarowana dorożka tom poetycki Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego wydany w 1948 w Warszawie przez Spółdzielnię Wydawniczą Czytelnik tom zawiera

Użytkownicy również szukali:

konstanty ildefons gałczyński biografia, konstanty ildefons gałczyński najważniejsze utwory, konstanty ildefons gałczyński syn,

...
...
...