Poprzednia

ⓘ Kodeks rodzinny i opiekuńczy




                                     

ⓘ Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Kodeks rodzinny i opiekuńczy – akt normatywny będący podstawowym źródłem polskiego prawa rodzinnego, w sposób kompleksowy regulujący stosunki rodzinne, uchwalony przez Sejm PRL w dniu 25 lutego 1964 r., wszedł w życie w dniu 1 stycznia 1965 r.

                                     

1. Geneza

Kodeks rodzinny i opiekuńczy został uchwalony w celu rozbudowania i uzupełnienia regulacji prawa rodzinnego w porównaniu z kodeksem rodzinnym z 1950 r. wobec wielu luk i rozrastającego się orzecznictwa sądowego. Jego uchwalenie stanowiło też ostatni etap unifikacji polskiego prawa rodzinnego w okresie powojennym.

Równocześnie uchwalono ustawę – przepisy wprowadzające kodeks rodzinny i opiekuńczy, która określiła datę wejścia w życie kodeksu, uchylała przepisy obowiązujące poprzednio w tej materii oraz zawierała szereg przepisów intertemporalnych.

                                     

2. Systematyka kodeksu

Kodeks rodzinny i opiekuńczy składa się z 3 tytułów.

  • Dział II: Prawa i obowiązki małżonków art. 23 – 30
  • Rozdział II: Umowne ustroje majątkowe art. 47 – 51 5
  • Oddział 4: Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków art. 51 2 – 51 5
  • Dział III: Małżeńskie ustroje majątkowe art. 31 – 54
  • Oddział 3: Rozdzielność majątkowa art. 51 – 51 1
  • Dział I: Zawarcie małżeństwa art. 1 – 22
  • Oddział 2: Wspólność majątkowa art. 48 – 50 1
  • Oddział 1: Przepisy ogólne art. 47 – 47 1
  • TYTUŁ I: MAŁŻEŃSTWO art. 1 – 61 6
  • Rozdział I: Ustawowy ustrój majątkowy art. 31 – 46
  • Rozdział III: Przymusowy ustrój majątkowy art. 52 – 54
  • Dział IV: Ustanie małżeństwa art. 55 – 61
  • Dział V: Separacja art. 61 1 – 61 6
  • Rozdział I: Pochodzenie dziecka art. 61 9 – 86
  • Oddział I: Macierzyństwo art. 61 9 – 61 16
  • TYTUŁ II: POKREWIEŃSTWO I POWINOWACTWO art. 61 7 – 144 1 do 13 czerwca 2009 POKREWIEŃSTWO
  • Oddział II: Ojcostwo art. 62 – 86
  • Dział Ia: Rodzice i dzieci art. 61 9 – 113
  • Dział I: Przepisy ogólne art. 61 7 – 61 8
  • Oddział 1: Przepisy ogólne art. 87 – 91
  • Rozdział II: Stosunki między rodzicami a dziećmi art. 87 – 113 6
  • Oddział 3: Kontakty z dzieckiem art. 113 – 113 6
  • Oddział 2a: Piecza zastępcza art. 112 – 112 8
  • Oddział 2: Władza rodzicielska art. 92 – 112
  • Dział II: Przysposobienie art. 114 – 127
  • Dział III: Obowiązek alimentacyjny art. 128 – 144 1
  • Rozdział I: Ustanowienie opieki art. 145 – 153
  • Dział I: Opieka nad małoletnim art. 145 – 174
  • TYTUŁ III: OPIEKA I KURATELA art. 145 – 184
  • Rozdział II: Sprawowanie opieki art. 154 – 164
  • Rozdział III: Nadzór nad sprawowaniem opieki art. 165 – 168
  • Rozdział IV: Zwolnienie opiekuna i ustanie opieki art. 169 – 174
  • Dział II: Opieka nad ubezwłasnowolnionym całkowicie art. 175 – 177
  • Dział III: Kuratela art. 178 – 184

Tytuły dzielą się na działy, działy podzielono na rozdziały, a w niektórych rozdziałach wydzielono oddziały.

                                     

3. Nowelizacje

Od czasu uchwalenia kodeks rodzinny i opiekuńczy znowelizowano wielokrotnie, głównie w okresie III Rzeczypospolitej. Najważniejsze zmiany dotyczyły:

  • wprowadzenia zakazu stosowania kar cielesnych przez rodziców i opiekunów prawnych wobec małoletniego.
  • unormowania w kodeksie wyznaniowej formy zawarcia małżeństwa,
  • przepisów o przysposobieniu,
  • wyboru nazwisk noszonych przez małżonków,
  • reformy małżeńskich ustrojów majątkowych,
  • unormowania w kodeksie instytucji separacji,

Ostatnia zmiana weszła w życie w 2019 roku.