Poprzednia

ⓘ Powiat staszowski




Powiat staszowski
                                     

ⓘ Powiat staszowski

Powiat staszowski – powiat w Polsce, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Staszów.

Powiat istniał także w latach 1809–1844 oraz 1954–1975.

                                     

1. Podział administracyjny

W skład powiatu wchodzą:

  • gminy wiejskie: Bogoria, Łubnice, Rytwiany
  • gminy miejsko-wiejskie: Oleśnica, Osiek, Połaniec, Staszów, Szydłów
  • miasta: Oleśnica, Osiek, Połaniec, Staszów, Szydłów

Powiat staszowski graniczy z czterema powiatami województwa świętokrzyskiego: buskim, kieleckim, opatowskim i sandomierskim, z dwoma powiatami województwa podkarpackiego: tarnobrzeskim i mieleckim oraz z jednym powiatem województwa małopolskiego: dąbrowskim.

                                     

2. Historia

Powiat staszowski istniał już w I połowie XIX wieku, w latach 1809–1844.

W czasach powojennych został reaktywowany dnia 1 października 1954 roku w województwie kieleckim, jako jeden z pierwszych powiatów utworzonych tuż po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin 29 września 1954 jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat staszowski złożyły się 1 miasto i 20 gromad, które wyłączono z trzech powiatów w województwie kieleckim w praktyce gromady te należały do tych powiatów przez zaledwie dwa dni:

  • gromady Bogoria, Czajków, Matiaszów, Mostki, Niedziałki, Pliskowola, Połaniec, Ruszcza, Rytwiany, Strużki, Strzegomek, Tursko Wielkie i Wiśniowa
  • Z powiatu sandomierskiego
  • miasto Staszów
  • Z powiatu buskiego
  • gromady Koniemłoty, Kurozwęki, Sichów, Sielec i Wilkowa
  • gromady Miłoszowice podano błędnie Przyborowice od 1961 roku Przyborowice i Wola Malkowska
  • Z powiatu opatowskiego

1 stycznia 1956 do powiatu staszowskiego przyłączono gromady:

  • Z powiatu sandomierskiego
  • Jurkowice, Kolonia Pęcławska, Osiek, Smerdyna, Suchowola, Szczeglice i Wiązownica
  • Z powiatu buskiego
  • Chańcza, Dobrów i Kotuszów
  • Niedźwiedź
  • Z powiatu opatowskiego

31 grudnia 1961 do powiatu staszowskiego przyłączono ze zniesionego powiatu chmielnickiego gromady: Grabki równocześnie zniesioną, Korzenno, Potok i Szydłów.

1 stycznia 1969 do powiatu staszowskiego przyłączono Z powiatu buskiego gromadę Tuczępy.

Po zniesieniu gromad i reaktywacji gmin z dniem 1 stycznia 1973 roku powiat staszowski podzielono na 1 miasto i 9 gmin:

  • gminy Bogoria, Osiek, Połaniec, Raków, Rytwiany, Staszów, Szydłów, Tuczępy i Wiśniowa
  • miasto Staszów

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu staszowskiego zostało włączono głównie do nowo utworzonego województwa tarnobrzeskiego, oprócz gmin Raków, Szydłów i Tuczępy, które pozostały w województwie kieleckim mocno zmniejszonym. Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku przywrócono w województwie świętokrzyskim powiat staszowski o kształcie przybliżonym do granic z 1975 roku; gminę Raków przyłączono do powiatu kieleckiego, gminę Oleśnica do staszowskiego, natomiast gminy Tuczępy i Łubnice zmieniły przynależność powiatową w latach 1973–75 gmina Łubnice należała do powiatu buskiego, a gmina Tuczępy do staszowskiego; od 1999 odwrotnie.

                                     

3. Rzeźba terenu

W części środkowej powiatu znajdują się tereny równinne poprzecinane formami krasowymi. Wysokości bezwzględne wahają się od 156.8 m w okolicach Osieka do 385 w Paśmie Wygiełzowskim.

Powiat znajduje się w obrębie jednej geologicznej jednostki strukturalnej – Zapadliska Podkarpackiego.

                                     

4.1. Świat roślinny i zwierzęcy Flora

Lesistość terenu wynosi ok. 32%. Sosna zwyczajna stanowi ok. 72% drzewostanu, tworzy czystogatunkowe lasy iglaste lub lasy mieszane. Dąb szypułkowy i bezszypułkowy stanowią 13% drzewostanu, tworząc na żyznych glebach samodzielne stanowiska, na mniej żyznych lasy mieszane. Gatunki mniej liczne: jodła pospolita, cis pospolity, olsza czarna, brzoza, buk zwyczajny, wiąz, grab, topola, osika, świerk, jesion, modrzew, klon, lipa drobnolistna.

Na terenie powiatu znajduje się wiele typów siedliskowych lasów: bór świeży i mieszany, las świeży i mieszany także wilgotny, las łęgowy, bór i las mieszany bagienny, ols jesionowy, las wyżynny także mieszany, buczyny storczykowe i niżowe. Ponadto łozowiska, łąki owsicowe, trzęślicowe, zbiorowiska pastwiskowe oraz na obszarach północno-zachodnich step kwietny. Na południu i południowym wschodzie dominuje krajobraz dolinny w postaci terasów zalewowych.

W lasach lub na łąkach można znaleźć stanowiska roślin: pierwiosnek wyniosły, zawilec gajowy, zawilec żółty, zawilec wielkokwiatowy, konwalia majowa, wawrzynek wilczełyko, śnieżyczka przebiśnieg, sasanka, żarnowiec, pełnik europejski.



                                     

4.2. Świat roślinny i zwierzęcy Fauna

Tereny powiatu zamieszkuje ok. 30 gatunków ryb, ponad 150 gatunków ptaków i ponad 50 gatunków ssaków. W kompleksach leśnych z niewielkimi zbiornikami wodnymi panują dogodne warunki dla ich rozwoju.

Przedstawiciele fauny: sarna, dzik, bocian czarny, bocian biały, jarząbek, cietrzew, żmija zygzakowata, zaskroniec, gniewosz, jaszczurka zwinka, kumak nizinny, traszka, rzekotka drzewna.

                                     

4.3. Świat roślinny i zwierzęcy Obszary chronione

  • Solecko-Pacanowski Obszar Chronionego Krajobrazu – obejmuje część gminy Oleśnica.
  • Rezerwat przyrody Zamczysko Turskie – w gminie Połaniec
  • Chmielnicko-Szydłowski Obszar Chronionego Krajobrazu – obejmuje większą część gminy Szydłów.
  • Jeleniowsko-Staszowski Obszar Chronionego Krajobrazu – rozciąga się na obszarach gmin Bogoria, Staszów i Rytwiany.
                                     

5. Zabytki

Stolica powiatu stanowi dobrą bazę wypadową do zwiedzania okolicznych miejscowości, kielecczyzny i Wyżyny Sandomierskiej. Oprócz zabytków Staszowa na terenie ziemi staszowskiej warto zobaczyć:

  • Dworek szlachecki w Ruszczy z przełomu XVIII/XIX w.
  • Pałacyk w Sichowie odbudowany z ruin
  • Ratusz w Staszowie z XVIII w.
  • Klasztor pokamedulski "Pustelnia Złotego Lasu" w Rytwianach z XVII w.
  • Kościół parafialny pw. św. Stanisława w Osieku z XVII/XVIII w.
  • Zamek w Szydłowie
  • Zamek szczątki i Pałac odrestaurowany w Rytwianach
  • Kościół parafialny pw. Świętej Trójcy w Bogorii z XVIII w.
  • Pałac w Kurozwękach
  • Pałac w Łubnicach szczątki fundamentów
  • Kościół parafialny pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Niekrasowie z XVII w.
  • Pałacyk w Wiązownicy odnawiany
  • Kościół parafialny pw. św. Bartłomieja w Staszowie z XV w.
  • Pałac w Wiśniowej
  • Kościół parafialny pw. św. Marcina w Połańcu z XVIII w.
  • Pałac w Grabkach Dużych

Użytkownicy również szukali:

powiat staszowski gminy, umig staszów,

...
...
...