Poprzednia

ⓘ 50 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych




50 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych
                                     

ⓘ 50 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych

Tradycje Pułku sięgają ostatnich dni grudnia 1918, kiedy to na ziemi włoskiej w La Mandria di Chivasso powstał Pułk Polski im. Francesco Nullo, złożony z ochotników Polaków, byłych jeńców z armii austriackiej 18 lutego 1919. Pułk wyjechał do Francji, gdzie formowała się "Błękitna Armia”, stając się zawiązkiem dla kilku nowych oddziałów. Pierwszy baon pułku, uzupełniony ochotnikami z Ameryki, Francji i obozów włoskich, otrzymał nazwę 8 pułku strzelców polskich im. Francesco Nullo i wszedł w skład 3 Dywizji Strzelców Polskich armii gen. Hallera. Po przybyciu do Ojczyzny Pułk skoncentrowany został w okolicy Modlina 11 maja 1919. Po zjednoczeniu armii krajowej z armią gen. Hallera, Pułk otrzymał swą ostateczną nazwę: 50 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych im. Francesco Nullo. W czerwcu 1919 Pułk wszedł w skład 13 Dywizji Piechoty powstałej na bazie 1 Dywizji Strzelców Polskich i został skierowany na front ukraiński.

                                     

1. Wojna 1919–1921

21 lipca 1919 pułk wyruszył na front południowy w okolice Tarnopola, w połowie sierpnia brał udział w działaniach zaczepnych na rzece Horyń. Po przejściowym pobycie na linii demarkacyjnej polsko-ukraińskiej nad rzeką Chamar, pułk został 1 stycznia 1920 przesunięty nad rzekę Słucz do obszaru Starokonstantynowa, a następnie do Równego.

W wyprawie kijowskiej walczył pod Cymbałówką, Ferdynandowem, Kordyłówką i Kołtużyńcami. 16 maja przygotował do obrony linię Spiczyńce-Andruszów-Oczyłków. Rozpoczęła się letnia ofensywa sowiecka. Pod Nowo Żywołowem i Medówką pułk toczył zażarte walki z kawalerią bolszewicką Konarmii Budionnego. Odwrót pułku przebiegał na kierunku rzeka Ikwa – rzeka Zbrucz. Ciężkie walki stoczył w obronie Zbaraża 20-25.07.1920 r. następnie wycofał się przez rz. Seret do Lwowa. Podczas kontrofensywy sierpniowej pułk uczestniczył w odcięciu drogi odwrotu Konarmii Budionnego.

Podczas działań wojennych 1919-1920 roku Pułk stracił około 1500 żołnierzy.

                                     

2. Pułk w okresie pokoju

W październiku 1921 pułk wyłączony został ze składu 13 DP i podporządkowany dowódcy nowo powstałej 27 Dywizji Piechoty. Na pokojowy garnizon wyznaczone zostało leżące na terenie Okręgu Korpusu Nr II miasto Kowel III baon stacjonował w Sarnach.

19 maja 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 11 maja, jako datę święta pułkowego. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę powrotu jednostki do Ojczyzny w 1919 roku.

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 50 pułk piechoty zaliczony został do typu I pułków piechoty tzw. "normalnych”. W każdym roku otrzymywał około 610 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 56 oficerów oraz 1500 podoficerów i szeregowców. W okresie zimowym posiadał batalion starszego rocznika, batalion szkolny i skadrowany, w okresie letnim zaś batalion starszego rocznika i dwa bataliony poborowych. W tym czasie wprowadzono też dodatkowo kompanię karabinów maszynowych. Stan pułku powiększył się o 4 oficerów, 13 podoficerów, 120 szeregowców i 12 karabinów maszynowych. W pułku zorganizowano też specjalną kompanię dla opóźnionych, która szkoliła rekrutów dla potrzeb całego DOK. Żołnierze ci wcześniej z różnych przyczyn opóźnili swoje stawiennictwo w macierzystej jednostce.

W dniach 5–11 grudnia 1924, w Sarnach, została przeprowadzona próbna mobilizacja III batalionu. 28 stycznia 1925 dowódca Okręgu Korpusu Nr II, generał dywizji Jan Romer udzielił pochwały dowódcy baonu majorowi Bronisławowi Polityńskiemu za "celowe zorganizowanie przygotowań mobilizacyjnych”.

Mobilizację pułku przeprowadzono w dniach 14–16 sierpnia 1939, a po jej zakończeniu oddział przetransportowany został koleją w rejon Bydgoszczy, a następnie w rejon Osiecznej k. Starogardu. Tam wszedł w skład Korpusu Interwencyjnego, którego zadaniem było działanie w przypadku puczu hitlerowskiego w Wolnym Mieście Gdańsku. 31 sierpnia został przekazany Armii "Pomorze” gen. dyw. Władysława Bortnowskiego.

                                     

3. Kampania wrześniowa 1939 roku

Podczas bitwy w Borach Tucholskich Pułk walczył w rejonie Świekatowa, Franciszkowa, Terespola Pomorskiego i Grupy, gdzie został rozbity przez Niemców. Resztki Pułku dotarły do Modlina 17 września i zostały wcielone do 32 pp, jako 4 kompania, biorąc udział w obronie twierdzy do jej kapitulacji.

                                     

3.1. Kampania wrześniowa 1939 roku 1 września

Niemiecki zmotoryzowany XIX Korpus Armijny dowodzony przez Heinza Guderiana uderzył 1 września w kierunku na Sępólno i Pruszcz na ugrupowaną na szerokim froncie od Chojnic po Noteć ok. 50 km 9 Dywizję Piechoty. XIX KA nacierał w kierunku na Świecie i Grudziądz, natomiast II KA na południe od niego w kierunku na Chełmno. Bardzo szybko czołowe oddziały pancerne wroga zdobyły most na Brdzie w Sokole – Kuźnicy, uchwyciły przyczółek na jej wschodnim brzegu otwierając sobie drogę na Świecie. Dowództwo Armii "Pomorze” postanowiło uderzeniem 9 DP od południa i 27 DP od północy zamknąć wyłom we froncie. Oddziały 27 DP zawrócone z kierunku marszu do kolei Tczew – Laskowice, wykonując już czwarty rozkaz od chwili odwrotu, goniły ostatkiem sił po bezdrożach Borów Tucholskich. W rezultacie tylko 50 pp znalazł się na kierunku Świekatowa w lesie Wierzchlas pod Błądzimiem. W nocy 1/2 września Niemcy wniknęli głęboko w obszar tyłowy Armii "Pomorze”, dochodząc do Świekatowa, a nawet do Wisły w rejonie Topolna.



                                     

3.2. Kampania wrześniowa 1939 roku 2 września – bój pod Świekatowem

W nocy do sztabu Armii "Pomorze” w Toruniu zadzwonił wójt gminy Świekatowo informując, że we wsi znajdują się niemieckie czołgi, wkrótce informację potwierdził właściciel majątku Szewno. Z tempa marszu niemieckiej kolumny pancernej wynikało, że w ciągu dnia może dojść do Wisły i odciąć 27 DP, 9 DP i całą Grupę Osłony "Czersk”. Dywersanci zniszczyli most kolejowy pod Serockiem. Wobec braku transportów kolejowych, dowódca 27 DP zmuszony został kierować się na Bydgoszcz marszem pieszym. Rozkaz dla dowódców pułków nakazywał przejść marszem ubezpieczonym w rejon północnego przedmościa bydgoskiego i zorganizowania tam obrony. Wschodnią kolumnę miały tworzyć główne siły dywizji, które miały maszerować po osi: Błądzim – Tuszyny – Łowin – Pruszcz Pomorski. Zachodnią kolumnę, która miała maszerować po osi: Trutnowo – Świekatów – Serock – Wudzyń, miał stanowić 50 pp i 3/27 pal.

Kiedy czoło zachodniej kolumny było na wysokości Lipienic, zostały zaatakowane główne siły dywizji. Zaalarmowało to dowódcę 50 pp, który skierował dwa pierwsze bataliony i III/50 pp wprost na Świekatowo. II/50 pp otrzymał zadanie przejścia lasem na zachód od Świekatowa w kierunku m. Jania Góra. Natomiast IV/50 pp, został zatrzymany na skraju lasu na północ od Trutnowa jako odwód dowódcy pułku. Zależnie od sytuacji miał się posuwać albo na Świekatowo albo na Jania Góra za II/50 pp. 3/27 pal bateriami przydzielono do poszczególnych batalionów. Atakujący Świekatowo czołowy III/50 pp natknął się na wysunięte przed wieś niemieckie ubezpieczenie, które w ostrej walce zniósł i wkroczył do wsi. Wkrótce z południowego zachodu i zachodu od m. Jania Góra wzdłuż toru pojawiły się niemieckie czołgi. Aby uniknąć okrążenia, baon wycofał się na północ za tor linii kolejowej Sępólno-Świecie, gdzie zajął obronę. Batalion wycofywał się w boju, dlatego poniósł poważne straty, zwłaszcza wśród oficerów, którzy usiłowali opanować zamieszanie spowodowane atakiem czołgów. Zginął m.in. ppłk Zdzisław Sieczkowski, dowódca III/50 pp, i dowódca 3/27 pal, mjr Izydor Wilkoński.

Szczególnie ostra walka wywiązała się w rejonie skrzyżowania torów kolejowych magistrali węglowej z linią Sępólno-Świecie. Starcie to zakończyło się całkowitym rozbiciem i III/50 pp, których resztki, ścigane przez czołgi, wycofały się do południowego skraju lasu na południe od Błądzimia. Wtedy też zginął dowódca I/50 pp, kpt. Adam Kuźnicki. Czołgi zostały zatrzymane czołowym ogniem na wprost dwóch baterii, które zajęły stanowiska między jeziorami Szewnik i Zaleskie. Tam również zajął obronę II/50 pp. Przed zmierzchem Niemcy dwa razy atakowali obronę polską na przesmykach jezior. Ponieważ polska artyleria zadawała im straty, przed wieczorem zaniechali walki i wycofali się z przedpola. Dowódca 27 DP postanowił o zmroku wycofać swoje oddziały z walki i kierować je na Bydgoszcz lub też do przepraw na Wiśle pod Świeciem.

                                     

3.3. Kampania wrześniowa 1939 roku 3 września – wyjście z okrążenia

Przed świtem rejon Błądzimia opuściła Pomorska Brygada Kawalerii kierując się na Gruczno – Topolno, porywając za sobą część 50 pp. Ponosząc duże straty przerwała się z okrążenia w rejonie Topolna i po południu osiągnęła "przedmoście bydgoskie” w rejonie Jarużyna. Razem z 35 pp z okrążenia wyszły resztki 6 i 10 kompanii 50 pp. Maszerując dwa dni lasami w kierunku Bydgoszczy pułk przeszedł do Brdyujścia, które osiągnął rano 5 września. Niektóre z odciętych oddziałów przez wiele dni jeszcze kluczyły po lasach unikając rozbicia przez nieprzyjaciela. M.in. 11 kompania 50 pp pod dowództwem por. Adamiaka, która dopiero 8 września uległa nad Brdą na północ od Bydgoszczy. Liczyła ona wówczas jeszcze 168 żołnierzy.

Większość odciętych oddziałów już rano znalazła się w okrążeniu poza obrębem kompleksów leśnych, stanowiąc wymarzone cele dla Luftwaffe. 50 pp bronił się pod Franciszkowem i Terespolem Pomorskim. Nie mogąc się przebić ani do Wisły, ani do Bydgoszczy, odszedł na północ w rejon Gródka i Jeżewa, gdzie spływały rozbite oddziały przechodząc pod dowództwo płk. Mikołaja Alikowa. Wieczorem postanowiono przebijać się do Grudziądza. Przed świtem 4 września wyruszono w kierunku na Jeżewo, gdzie odrzucono niemieckie czołgi. Na większe siły wroga natrafiono na terenie obozu ćwiczebnego "Grupa”, wskutek czego wywiązała się całodzienna walka. Koszary obozu ćwiczeń przechodziły trzykrotnie z rąk do rąk. Ostatecznie, wskutek kilkugodzinnego bombardowania lotnictwa niemieckiego, skapitulowano. Wielu żołnierzy zginęło i zostało rannych. Resztki oddziału uległy rozproszeniu, jednak większość dostała się do niewoli. 50 Pułk Strzelców Kresowych im. Francesco Nullo przestał istnieć jako jednostka bojowa.



                                     

4. Akcja "Burza”

W styczniu 1944 roku w składzie 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej utworzono 50 pułk piechoty AK. Pułk zorganizowano na bazie oddziałów partyzanckich działających od 1943 roku w środkowej części Wołynia. Ich zadaniem była ochrona ludności polskiej zagrożonej ze strony nacjonalistów ukraińskich UPA. Dowódcą Pułku został mjr Jan Szatowski "Kowal”, a baonami dowodzili: por. Michał Fijałka "Sokół” I/50 pp; por. Władysław Czermiński "Jastrząb” II/50 pp; por. Zbigniew Twardy "Trzask” III/50 pp. Pułk wziął udział w Akcji "Burza” na Wołyniu, Polesiu i Lubelszczyźnie, trzykrotnie wyrywając się z zamkniętych już pierścieni niemieckiego okrążenia. Przeszedłszy ponad 500-kilometrowy szlak bojowy, zadając nieprzyjacielowi dotkliwe straty, został podstępnie rozbrojony przez Rosjan 25 lipca 1944 roku w rejonie Skrobowa.

                                     

5. Strzelcy kresowi

Dowódcy pułku

Dowódca pułku kierował osobiście szkoleniem oficerów i był odpowiedzialny za gotowość bojową, całokształt wyszkolenia, służbę gospodarczą i wewnętrzną pułku.

  • ppłk Adolf Paqualen 1 IX 1919 – 29 V 1920
  • mjr piech. Jan Szatowski ps. "Kowal” 1944
  • mjr Zygmunt Polak 29 V – 11 VIII 1920
  • ppłk Rudolf Siwy 11 VIII 1920 – 21 VI 1921
  • ppłk armii francuskiej Micanel 16 IV 1919 – 3 V 1919
  • ppłk armii francuskiej Badbedat 22 II 1919 – 16 IV 1919
  • por. Stefan Kluczyński 27 XII 1918 – 22 II 1919
  • ppłk piech. Józef Kowzan 29 VI - 5 VIII 1924 → zastępca dowódcy 1 pspodh
  • ppłk / płk piech. Stanisław Jaxa-Rożen 5 VIII 1924 – 20 II 1928 → członek Oficerskiego Trybunału Orzekającego
  • ppłk armii francuskiej Bosquet 3 V 1919 – 1 IX 1919
  • płk Stanisław Tołpyho 1921 – 29 VI 1924 → komendant Obozu Warownego "Równe”
  • ppłk dypl. Adam Werschner 30 VII 1937 – 3 IX 1939
  • ppłk / płk piech. Józef Liwacz 20 II 1928 – 1937
Zastępcy dowódcy pułku

13 czerwca 1922 roku Minister Spraw Wojskowych zniósł dotychczasowe stanowisko referenta wyszkolenia pułku piechoty i ustanowił etatowe stanowisko zastępcy dowódcy pułku zaszeregowanego do stopnia podpułkownika, wyznaczanego przez Ministra Spraw Wojskowych. Zakres działania zastępcy dowódcy określał dowódca pułku, przed którym był on całkowicie odpowiedzialny. W 1938 roku zmieniona została nazwa stanowiska na "I zastępca dowódcy”. W organizacji wojennej pułku nie było stanowiska zastępcy dowódcy.

  • ppłk dypl. piech. Franciszek Węgrzyn VI 1934 - 1937 → szef sztabu KOP
  • ppłk piech. Józef Kutyba III - IX 1939
  • ppłk piech. Aleksander Stawarz 23 VIII 1929 - 23 III 1932 → zastępca dowódcy 3 pspodh
  • ppłk dypl. Lucjan Karol Janiszewski 23 III 1932 - 26 I 1934 → dowódca pułku KOP "Głębokie”
  • ppłk piech. Adam I Lipiński od 11 X 1926 – 1927 → oficer placu Stanisławów
  • mjr / ppłk piech. Leopold Bracharz 1 X 1922 - 1925
  • ppłk piech. Romuald Kwiatkowski od 10 VII 1922
  • ppłk dypl. piech. Witold Stankiewicz XI 1928 – 6 VII 1929 → delegat SG przy Dyrekcji PKP w Wilnie
  • mjr piech. Józef Kozieradzki 23 V 1927 – XI 1928 → dowódca baonu podchorążych rezerwy piechoty nr 2
Kwatermistrzowie
  • kpt. / mjr piech. Piotr Sosialuk 10 VII 1922 – 11 III 1926 → oficer przysposobienia wojskowego
  • mjr piech. Adam Zaręba 23 V 1927 – 12 III 1929 → dyspozycja dowódcy OK II
  • mjr piech. Piotr Kiełkowski od VIII 1935
  • mjr piech. Edward Tadeusz Żórawski od 7 VI 1934
  • mjr piech. Walerian Orłowski 1926 – 18 II 1927 → praktyka poborowa w PKU Kowel
  • mjr piech. Adolf Zygmunt Fiszer 6 VII – 9 VIII 1929 → dyspozycja dowódcy OK II
  • kpt. piech. Aleksander Romotowski IX 1939
  • mjr piech. Otton Józef Blutreich 31 III 1930 – 7 VI 1934 → dowódca baonu w 31 pp
Oficerowie pułku
  • kpt. piech. Stanisław Wilimowski
  • mjr piech. Bronisław Poplatek – dowódca I baonu od 23 V 1927
  • mjr Stefan Stolarz dowódca I batalionu → komendant PKU Kowel
  • Adolf Porębski
  • mjr piech. Bronisław Polityński – dowódca III baonu do 23 V 1927 → dyspozycja dowódcy OK II
                                     

5.1. Strzelcy kresowi Obsada personalna w okresie wojny 1919–1921

Obsada personalna pododdziałów pułku w latach 1919–1920

I batalion
  • dowódca I batalionu – kpt. Piotr Sosialuk → kpt. Roman Siła-Nowicki
  • dowódca 1 kompanii – kpt. Teofil Grzegorczyk
  • dowódca 3 kompanii – ppor. Kazimierz Bazielich
  • dowódca 4 kompanii – ppor. Adolf Swoboda → por. Walerian Orłowski
  • dowódca 2 kompanii – ppor. Juljan Dotzauer
II batalion
  • dowódca 6 kompanii – por. Bronisław Wojtylak
  • dowódca 7 kompanii – por. Franciszek Kuźniar
  • dowódca 8 kompanii – ppor. Marian Mnerka
  • dowódca 5 kompanii – ppor. Juljan Olejnos
  • dowódca II batalionu – ppłk Leon Juchniewicz → kpt. Walerian Orłowski
III batalion
  • dowódca III batalionu – mjr Zygmunt Polak
  • dowódca 12 kompanii – por. Roman Saloni
  • dowódca 10 kompani – ppor. Albin Rogalski
  • dowódca 11 kompanii – ppor. Jan Lasociński
  • dowódca 9 kompanii – por. Mieczysław Mroczkowski
                                     

5.2. Strzelcy kresowi Kawalerowie Virtuti Militari

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920:

Ponadto 24 oficerów i 140 szeregowych zostało odznaczonych Krzyżem Walecznych.

                                     

5.3. Strzelcy kresowi Obsada personalna w 1939 roku

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku:

  • młodszy lekarz – vacat
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Rudolf Szpak
  • oficer placu Kowel – vacat
  • kapelmistrz – por. adm. kapelm. Stanisław Czapiewski
  • I zastępca dowódcy – vacat
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – kpt. tab. Marian Świrszczewski
  • II zastępca dowódcy kwatermistrz – mjr Piotr Antoni Kiełkowski
  • dowódca plutonu łączności – por. Józef Ukleja
  • dowódca plutonu pionierów – por. Józef Brzozowski
  • starszy lekarz – kpt. dr Władysław Jan Sułek
  • oficer administracyjno-materiałowy – por Jan Werenicz
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – kpt. adm. piech. Wiktor Chmielewski †1940 Katyń
  • dowódca pułku – ppłk dypl. Adam Werschner
  • dowódca plutonu ppanc. – por. Edward Romuald Zwoliński
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – vacat
  • oficer żywnościowy – chor. Wojciech Niemiec
  • adiutant – kpt. Bolesław Gucma
  • dowódca oddziału zwiadu – vacat
  • oficer mobilizacyjny – kpt. adm. piech. Stefan Marian Bydliński
I batalion
  • dowódca 1 kompanii – por. Alojzy Izydor Kuta
  • dowódca 4 kompanii km – por. Kazimierz Józef Głąb
  • dowódca 3 kompanii – kpt. Adam II Grzybowski
  • dowódca plutonu – por Julian Cichocki
  • dowódca batalionu – mjr Kazimierz II Mazurkiewicz
  • dowódca plutonu – ppor. Jakub Bobiński
  • dowódca plutonu – ppor. Mieczysław Marian Kipp
  • dowódca plutonu – chor. Jan Piszko
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław I Pietruszka
  • dowódca 1 kompanii km – kpt. Adam Kuźnicki
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Lech Władysław Samoliński
  • dowódca 2 kompanii – kpt. Włodzimierz Pasiecznicki
II batalion
  • dowódca plutonu – por Wacław Pietrzak
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Reguła
  • dowódca plutonu – ppor. Tadeusz Kozłowski
  • dowódca 5 kompanii – por. Tadeusz Piechociński
  • dowódca 2 kompanii km – kpt. Zdzisław Wiktor Kuczyński
  • dowódca 6 kompanii – kpt. Zdzisław Kazimierz Szafran
  • dowódca plutonu – por. Piotr Sudnik
  • dowódca 4 kompanii – por Witold Henryk Zalewski
  • dowódca batalionu – mjr Henryk Stanisław Pachoński
  • dowódca plutonu – ppor. Antoni Tucki
  • dowódca plutonu – ppor. Jan Mizerski
  • dowódca plutonu – ppor. Marian Fąferek
III batalion
  • dowódca 8 kompanii – kpt. Aleksander Romotowski
  • dowódca plutonu – por. Leon Ośka
  • dowódca 7 kompanii – por. Antoni Soja
  • adiutant batalionu – p.o. kpt. adm. piech. Adam Leopold Romański
  • dowódca plutonu – ppor. Leon Sinicki
  • dowódca batalionu – ppłk Zdzisław Tadeusz Sieczkowski
  • dowódca plutonu – chor. Jan Glazur
  • lekarz batalionu – por. lek. Zygmunt Kosiłowicz
  • pomocnik dowódcy baonu ds. gospodarczych – kpt. adm. piech. Adam Leopold Romański *
  • dowódca plutonu – por. Kazimierz Nowak
  • dowódca 3 kompanii km – kpt. Tadeusz Stefan Estkowski
  • dowódca plutonu – por. Tadeusz Pokropowicz
  • na kursie – por. Jerzy Kiciński
  • dowódca plutonu – ppor. Adolf Jadwisak
  • na kursie – por. Józef Remigiusz Skwierczyński
  • dowódca 9 kompanii – por. Marian Bolesław Bauer
50 kompania wartownicza "Czerkasy ”
  • dowódca – kpt. adm. piech. Stanisław Piotr Mielecki
  • zastępca dowódcy – chor. Andrzej Piróg
Dywizyjny Kurs Dla Podoficerów Nadterminowych 27 DP
  • dowódca – kpt. Władysław Wiatr
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Adamiak
50 obwód przysposobienia wojskowego "Kowel”
  • kmdt obwodowy PW – kpt. piech. Mieczysław Jan Olszański*
  • kmdt powiatowy PW Kowel – por. piech. Walerian Mielczarek*
  • kmdt powiatowy PW Kamień Koszyrski – por. piech. Bolesław Piotr Flisiuk*
  • z–ca kmdta PW Włodzimierz – por. kontr. piech. Adam Cimek
  • z–ca kmdta PW Kowel – ppor. kontr. piech. Jozef Piotr Naróg
  • kmdt powiatowy PW Włodzimierz – kpt. adm. piech. Leon Ptasznik*


                                     

5.4. Strzelcy kresowi Obsada personalna we wrześniu 1939

Dowództwo
  • oficer płatnik – kpt. Rudolf Szpak
  • kwatermistrz – kpt. Aleksander Romotowski
  • oficer łączności – por. Józef Ukleja
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. Rajmund Wincza
  • dowódca pułku – ppłk dypl. Adam Werschner
  • dowódca kompanii zwiadowczej – NN
  • dowódca kompanii przeciwpancernej – por. Edward Zwoliński
  • oficer żywnościowy – chor. Wojciech Niemiec
  • dowódca kompanii gospodarczej – NN
  • naczelny lekarz – kpt. dr. med. Władysław Sułek
  • kapelan – NN
  • I adiutant – kpt. Bolesław Gucma
  • oficer informacyjny – ppor. Leon Sinicki
  • II adiutant – por. Roman Niklewicz
  • dowódca plutonu pionierów – por. Józef Leon Bobiński
I batalion
  • adiutant batalionu – NN
  • dowódca batalionu – kpt. piech. Adam Kuźnicki † 3 IX 1939 Gródek
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - kpt. Włodzimierz Pasiecznicki
  • dowódca 1 kompanii ckm - por. Julian Cichocki
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - por. Stanisław Hajdas
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - por. Tadeusz Pokropowicz
II batalion
  • dowódca 2 kompanii ckm – kpt. Zdzisław Kuczyński
  • adiutant batalionu – NN
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej – por. Józef Skwierczyński
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej – ppor. Marian Fąferek
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej – ppor. Zbigniew Pająk
  • dowódca batalionu – kpt. Zdzisław Szafran
III batalion
  • dowódca 3 kompanii ckm – por. Jerzy Kiciński
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej – por. Marian Bauer
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej – por. Alojzy Kuta
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej – por. Kazimierz Marian Nowak
  • adiutant batalionu – por. Leon Oska
  • dowódca batalionu – ppłk Zdzisław Sieczkowski
IV batalion
  • adiutant batalionu – NN
  • dowódca 10 kompanii strzeleckiej – por. Witold Zalewski
  • dowódca batalionu – kpt. Władysław Wiatr
  • dowódca 12 kompanii strzeleckiej – por. Piotr Sudnik
  • dowódca 4 kompanii km i br. tow. – por. Kazimierz Głąb
  • dowódca 11 kompanii strzeleckiej – por. Józef Adamiak
                                     

6. Symbole pułkowe

Sztandary

Pierwszą chorągiew ufundowaną we Włoszech przez społeczeństwo Bergamo i Mediolanu Pułk otrzymał w lutym 1919 został zdeponowany w Muzeum WP przed wojną.

4 października 1925 roku dowódca Okręgu Korpusu Nr II generał dywizji Jan Romer wręczył pułkowi chorągiew ufundowaną przez społeczeństwo miasta Kowla. Od 28 stycznia 1938 roku chorągiew pułkowa zaczęła być oficjalnie nazywana sztandarem.

Na sztandarze widnieją na daty i nazwy miejsc stoczonych najcięższych walk, daty powstania Pułku i powrotu do kraju, wreszcie herby miast królestwa włoskiego i miasta Bergamo, skąd pochodził pułkownik Francesco Nullo, oraz herby Kowla i Wołynia. Sztandar zakopano w rejonie walk 3 września 1939 w obliczu zagłady Pułku i przypadkowo został odnaleziony na pobojowisku w 1947 w miejscowości Mary pow. świecki – znajduje się obecnie w Muzeum Wojska Polskiego.

Trzeci sztandar proporzec został wręczony w marcu 1944 przez mieszkańców Kowla III baonowi 50 pp AK. Zaginął przy przekraczaniu torów pod Jagodzinem, podczas przebijania się z okrążenia 20 kwietnia 1944.

W uznaniu czynów niezwykłego męstwa w okresie drugiej wojny światowej, na wniosek Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari Dekretem 11 listopada 1968, 50 pułkowi piechoty im. Francesco Nullo Armii Krajowej został nadany Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Odznaka pamiątkowa

18 maja 1929 roku Minister Spraw Wojskowych Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 50 pułku piechoty. Odznaka o wymiarach 40x40 mm ma kształt krzyża o zaokrąglonych końcach ramion, pokrytego białą emalią ze złotą krawędzią. Na ramionach krzyża nałożone srebrne godło państwowe wz. 1927, wpisane imię patrona "FRANCESCO NULLO”, poniżej herb Włoch. Na środku krzyża, na okrągłej tarczy emaliowanej żłobkowo na czerwono wpisany numer "50”. Pola między ramionami krzyża wypełniają wiązki po 5 promieni. Odznaka oficerska, jednoczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana. Na rewersie próba srebra, imiennik AN i nazwisko grawera "NAGALSKI i SKA”. Autorem projektu odznaki był Zdzisław Kuczyński.