Poprzednia

ⓘ Cywilizacja




Cywilizacja
                                     

ⓘ Cywilizacja

Cywilizacja – poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, który charakteryzuje się określonym poziomem kultury materialnej, stopniem opanowania środowiska naturalnego i nagromadzeniem instytucji społecznych. Stanowi ona najwyższy poziom organizacji społeczeństw, z którymi jednostki identyfikują się. W skład cywilizacji wchodzą mniejsze jednostki, np.: narody, wspólnoty pierwotne czy inne zbiorowości.

Za przejawy cywilizacji uznaje się:

  • pismo
  • zorganizowane życie miejskie
  • jakiś rodzaj organizacji zajmowanego terytorium
  • rozwinięty handel
  • monumentalne obiekty sakralne

Definicja samej cywilizacji, czy też określenie liczby cywilizacji, które istniały, bądź istnieją obecnie, jest sporna. Wymienione poniżej są tylko propozycją:

  • cywilizacja Majów
  • cywilizacja chińska
  • cywilizacja bizantyjska
  • cywilizacja słowiańska
  • cywilizacja andyjska
  • cywilizacja indyjska
  • cywilizacja środkowoamerykańska
  • cywilizacja Mezopotamii
  • cywilizacja helleńska
  • cywilizacja łacińska – rozprzestrzeniła się poza Europę i przekształciła w cywilizację zachodnią
  • cywilizacja rzymska
  • cywilizacja egipska
  • cywilizacja arabska

Według Feliksa Konecznego cywilizacja jest to "metoda ustroju życia zbiorowego”. Nie łączy on jej zatem z poziomem rozwoju, ale z zasadami określającymi całokształt współżycia społecznego i pojęciami abstrakcyjnymi, do jakich odwołuje się społeczność, uzasadniając te zasady. W obrębie tak określonych cywilizacji mogą powstawać różne kultury, będące odmianami cywilizacji. Profesor ten określa też prawa cywilizacyjne. Podobnie jak później Samuel P. Huntington uważa on, że naturalnym stanem między cywilizacjami jest walka lub rywalizacja, jednak jej przyczyny widzi nie tylko w różnicach religijnych, ale w innym podejściu do wszystkich dziedzin życia. Koneczny wyróżnia 22 cywilizacje historyczne; współcześnie czyli w pierwszej połowie XX wieku, bo wtedy Koneczny pisał swoje dzieła istnieje według niego siedem z nich:

  • cywilizacja żydowska
  • cywilizacja chińska
  • cywilizacja łacińska
  • cywilizacja bramińska
  • cywilizacja arabska
  • cywilizacja turańska
  • cywilizacja bizantyńska

W ujęciu Samuela Huntingtona wyróżnić możemy współcześnie dziewięć cywilizacji:

  • cywilizacja zachodnia
  • cywilizacja hinduistyczna
  • cywilizacja chińska
  • cywilizacja buddyjska
  • cywilizacja japońska
  • cywilizacja prawosławna lub bizantyjska
  • cywilizacja latynoamerykańska
  • cywilizacja islamska
  • cywilizacja afrykańska

Różnice kulturowe między nimi, wynikające głównie z odmiennych religii, powodują ciągłe konflikty w miejscu, w którym się ze sobą stykają.

Niektórzy naukowcy prowadzą także rozważania nad cywilizacjami w szerszej niż ziemska skali. Rosyjski naukowiec Mikołaj Kardaszew zaproponował podział cywilizacji według stopnia ich zaawansowania technologicznego skala Kardaszewa.

W propagandzie i publicystyce istnieją też takie pojęcia jak:

  • cywilizacja medialna
  • cywilizacja śmierci
  • cywilizacja życia

Cywilizacja to trzeci i ostatni etap rozwoju ludzkości według Lewisa Morgana.

                                     
  • Cywilizacja łacińska także cywilizacja zachodnia, Zachód pojęcie zbliżone do koncepcji cywilizacji zachodniej, określające cywilizację ukształtowaną
  • Cywilizacja nuragijska Nuragijczycy, Nuragowie, kultura nuragijska, kultura nuorska, cywilizacja nuorska starożytna cywilizacja zamieszkująca tereny
  • Cywilizacja doliny Indusu, zwana także Kulturą Indusu, Cywilizacją Indusu - Saraswati, Kulturą harappańską, Kulturą Mohendżo - Daro itp. pierwsza historyczna
  • Cywilizacja prawosławna jedna z cywilizacji wyróżnianych przez Samuela Huntingtona w pracy Zderzenie cywilizacji W ujęciu Samuela Huntingtona na obszarach
  • Cywilizacja Suahili grupa kultur przedkolonialnej Afryki Wschodniej, powstałych około X w. n.e. w wyniku przemieszania się kultur Bantu z Kuszytami
  • The Best Cywilizacja kompilacyjny album Kapitana Nemo, wydany w 2005 roku, nakładem wydawnictwa MTJ. Twoja Lorelei 4: 01 Słodkie słowo 4: 42
  • Cywilizacja Majów rozwinięta cywilizacja rolnicza i miejska, będąca na poziomie epoki kamienia, stworzona w czasach prekolumbijskich na obszarach Mezoameryki
  • Cywilizacja śmierci termin stosowany w teologii moralnej przez teologów katolickich, po raz pierwszy użyty przez papieża Jana Pawła II w czasie jego
  • Cywilizacja jaszczurów ang. Anonymous Rex amerykański film science fiction z 2004 roku w reżyserii Juliana Jarrolda. Zrealizowany na podstawie powieści
  • O - bi, o - ba. Koniec cywilizacji polski film science fiction w reżyserii Piotra Szulkina, zrealizowany w 1984. Wojna jądrowa, która ogarnęła Ziemię, nie
  • Cywilizacja medialna - termin, którym medioznawcy określają obecną cywilizację opartą na społeczeństwie informacyjnym i wszechobecności mediów i przekazów