Poprzednia

ⓘ Zbroja końska




Zbroja końska
                                     

ⓘ Zbroja końska

Zbroja końska – końskie opancerzenie ochronne, nazywane też ladrem lub ladrowaniem.

Chroniła konia w czasie bitwy, zazwyczaj pokrywała całego konia, oprócz pyska i nóg.

                                     

1. Historia i użycie

Opancerzenie zwierząt bojowych znane było już w starożytności. W Europie Zachodniej zaczęto je stosować w XIII w. Początkowo zbroja końska miała postać watowanego kropierza, później – kolczugi lub zbroi łuskowej nakładanej na konia. W XV w. i w I połowie XVI w. uzyskała ostateczną formę pełnej zbroi płytowej.

Potrzeba jej stosowania brała się stąd, że konie stosunkowo krótko służyły w bitwie. Początkowo sporadycznie stosowana, głównie przez bogatszych wojowników i władców. W późniejszym okresie stosowała ją cała ciężka jazda, a niekiedy lekka posiadała proste, lekkie zbroje końskie. Stosowana była jeszcze krótko po rozpowszechnieniu broni palnej, lecz szybko zanikła.

Używano jej przez:

  • Ciężką jazdę
  • Ciężkie rydwany
  • Katafraktów
                                     

2. Rodzaje

  • Lekką zbroję płytową stanowił naczółek, czasem uzupełniony lekkim nakarczkiem i napierśnikiem. Czasem dopełniano to lekkim nazadnikiem.
  • Ciężka zbroja płytowa składała się z napierśnika, nazadnika, z dwóch blach bocznych łączących przednią i tylną część zbroi, a także z naczółka "hełmu” oraz folgowego nakarczka.
  • Zbroja składająca się z kolczugi była zrobiona z płacht kolczugi przyczepionych paskami. Głowa była czasem chroniona naczółkiem płytowym. Jej wadą było to, że nie chroniła przed strzałami.
  • Zbroja łuskowa składała się z płatów materiału pokrytego blaszkami, przytwierdzonych do boków konia, spiętych na zadzie i na piersi, przywiązanych do szyi i przypiętych do głowy. W rzadkich przypadkach obejmowała całe ciało konia, łącznie z nogami, brzuchem i ogonem wierzchowca.
                                     

2.1. Rodzaje Elementy zbroi płytowej

  • Nazadnik – ochrona zadu; posiadał otwór na ogon.
  • Napierśnik – chronił pierś.
  • Blachy boczne – uzupełniały przerwę między napierśnikiem a nazadnikiem.
  • Naczółek – chronił głowę konia, czasem miał płytki chroniące policzki, uszy i oczy oraz kolczugę chroniącą gardło.
  • Nakarczek – chronił szyję; mógł być pełny lub połowiczny, chroniący tylko wierzch szyi, często wspomagany kolczugą.

Problemem były lejce, które przecinali atakujący, by uniemożliwić kierowanie koniem. By zapobiec temu lejce często wykonywano z łańcucha. Dodatkowo w niektórych zbrojach wykonywano dodatkowe lejce w przypadku urwania głównych.

Nogi oraz spód zwierzęcia nie były chronione zbroją płytową. Czasem do zbroi doczepiano od spodu fartuch kropierza, w celach ozdobnych. Całość łączono nitami, zawiasami oraz paskami.

                                     

2.2. Rodzaje Elementy zbroi łuskowej

  • Nakarczek wykonywano jak płat zbroi, którym okładano szyję konia, zapinany na wierzchu.
  • Napierśnik wykonywano jako "fartuch” ze zbroi łuskowej, zawieszony na szyi.
  • Nazadnik wykonywano go jako "fartuch” ze zbroi łuskowej przyczepionego do siodła, był równocześnie płatami bocznymi.
  • Naczółek wykonywano jako płat zbroi przytwierdzany do głowy, w wersji pełnej zawiązywany pod gardłem, ogłowie konia umieszczano pod zbroją.

Niektóre zbroje katafrackie obejmują całe ciało konia patrz zdjęcie. Zbroje te uzupełniono o łuskowy podbrzusznik i nogawice dla konia. W niektórych zbrojach ogon umieszczano w ochronnym "worku" ze zbroi łuskowej. Koń w takiej zbroi był praktycznie nie do zranienia.

                                     

3. Zalety i wady zbroi końskiej

Zalety:

  • Wierzchowiec miał większe szanse na przeżycie starcia.
  • Jednostki, takie jak katafraci czy ciężka jazda, traciły swoją skuteczność po upadku konia. Jego opancerzenie chroniło przed tym.
  • Rycerzowi łatwiej było walczyć, gdyż nie musiał osłaniać konia.

Wady:

  • Zwiększony ciężar powodował, że koń mógł się łatwiej przewrócić, a jeżeli zwierzę upadło, trudno mu było wstać.
  • Koń był o wiele wolniejszy i mniej zwinny, szybciej się męczył.
  • Przekraczanie rzek było ryzykowne, obciążony koń mógł utonąć razem z jeźdźcem.
  • Zbroje dawały słabą ochronę przed słoniami bojowymi, gdyż te w czasie szarży przewracały i tratowały konie. Czasem wyposażane były też w ostrza na kłach, którymi mogły przebić zbroję łuskową.
                                     

4. Inne zwierzęta

Również inne zwierzęta wykorzystywane w bitwach potrzebowały ochrony, dlatego zbroje wykonywano również dla nich:

  • Katafraci arabscy opancerzali swoje wielbłądy zbrojami łuskowymi.
  • Słonie bojowe w starożytniści zwykle posiadały ciężkie zbroje łuskowe, a w średniowieczu płytowe.
  • Niekiedy na psy bojowe zakładano proste zbroje, zwykłe łuskowe lub kolczugi.
                                     
  • cięższych zbroi zarówno rycerskich jak i końskich przy zachowaniu tradycyjnego rycerskiego oręża, podczas gdy w chorągwiach lekkich odrzucało zbroję całkowicie
  • południowym filarze chóru zachodniego, noszącego wezwanie św. Jerzego, pozbawiony zbroi jeździec może być wizerunkiem jednego z władców lub świętych. Badacze dostrzegają
  • wykonywano w czasie II wojny punickiej kartagińskie miecze przerąbywały zbroje i miecze armii rzymskiej. Z tego względu Scypion, po zdobyciu w 209 r. p
  • strzelców, rozpoczęto proces modyfikacji zbroi rycerskiej, który doprowadził w XV wieku do powstania pełnej zbroi płytowej. Z kolei ten typ opancerzenia
  • kolekcję XVII wiecznych zbroi husarskich. Wśród pamiątek po hetmanach zachował się rząd koński Stefana Czarneckiego, złoty buzdygan i zbroja karacenowa Stanisława
  • rozpoznawczą Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. Przedstawiła ona zbroję rycerską umieszczoną na tarczy. W Polskich Siłach Zbrojnych w Wielkiej Brytanii
  • trochę nielicznej, ale za to ekstrawaganckiej armii Hiszpanów, ubranej w zbroje uzbrojonej w nieznaną im broń i dosiadającej koni. Inkowie zapewniając

Użytkownicy również szukali:

jak zrobić zbroje dla konia 1.12 1,

...
...
...