Poprzednia

ⓘ Brzeźno (Gdańsk)




Brzeźno (Gdańsk)
                                     

ⓘ Brzeźno (Gdańsk)

Brzeźno – nadmorska dzielnica administracyjna w Gdańsku, położona w północnej części miasta, z dwoma letnimi kąpieliskami morskimi.

                                     

1. Położenie

Od północy Brzeźno oblewają wody Zatoki Gdańskiej. Od wschodu graniczy z dzielnicami Nowy Port i Letnica, od południa z dzielnicą Wrzeszcz Dolny a od zachodu z Zaspą-Rozstajami i Przymorzem Wielkim.

                                     

2. Toponimia

Istnieje kilka hipotez dotyczących pochodzenia nazwy. Według jednej "Brzeźno" pierwotnie było nazwą jeziora, która została utworzona z formantem -no od podstawy roślinnej brzoza i oznaczała jezioro, nad którym rosną brzozy. Leżąca nad nim osada nazywała się Prusęcino od zamieszkującej ją ludności pochodzenia pruskiego. Wiele wskazuje na to, że właśnie Prusęcino zmieniło później nazwę na Bresno pierwszy zapis na ten temat pochodzi z 1323. Z uwagi na dwuznaczność nazwy odnoszącej się do jeziora i osady, jezioro przemianowano na "Zaspa". Druga hipoteza mówi o powstaniu nazwy osady od słowa brzeg odnoszącego się do nadmorskiego położenia.

Dawne zapisy nazwy: Prusicino, Prusęcino 1278, Bresno, Bresin 1480, Brieszno 1570, Bresen 1618. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946.

Przystanek Szybkiej Kolei Miejskiej o nazwie "Gdańsk Brzeźno” wbrew swojej nazwie znajdował się w sąsiedniej dzielnicy Nowy Port.

                                     

3.1. Historia Brzeźno – wieś

  • XIII wiek – pierwsze wzmianki o Brzeźnie. Do początków XIX wieku było rybacką osadą należąca przez ponad 600 lat do cystersów z Oliwy.
  • 1769 – powstanie pierwszego zakładu przemysłowego – wytwórni saletry, założonej przez Franciszka Karola Deissela.
  • 1773–1807 – przejęcie wsi z rąk cystersów przez Królestwo Prus i włączenie jej do dóbr oliwskich Amt Oliva.
  • 1758 – wybudowanie dwóch latarni morskich, ułatwiających wejście do gdańskiego portu morskiego.
                                     

3.2. Historia Czas kurortu

  • 1826 – wydanie przez Karla Eduarda Ertela lokalnego pisma pt. "Kallisto".
  • 1810 – rozbudowa kąpieliska, zniszczonego przez sztorm w roku 1813.
  • 1899-1900 – budowa drewnianej Hali Brzegowej, z galeriami i 2 wieżami widokowymi. W hali znajdowały się restauracje, galerie spacerowe i miejsca do odpoczynku.
  • 1833 – powstanie kolejnego zakładu kąpielowego i wybudowanie przez Wilhelma Pastoriusa domu zdrojowego z 40 pokojami oraz łazienkami z wodą morską.
  • 1923 – powstanie cmentarza rzymskokatolickiego przy obecnej Al. Hallera.
  • 1922–1926 – budowa kościoła rzymskokatolickiego.
  • koniec XIX wieku – wybudowanie linii tramwaju elektrycznego z Gdańska do Nowego Portu i z Nowego Portu przez Brzeźno do Wrzeszcza.
  • 1804 – major Ernst von Zieten rozpoczął wynajmowanie kwater oraz oferowanie kąpieli w łazienkach z podgrzaną wodą morską.
  • 1914, 1 kwietnia – Brzeźno zostaje przyłączone do Gdańska.
  • 1850 – budowa Fortu Brzeźno, mającego za zadanie zabezpieczenie dostępu do Nowego Portu. W latach 1908–1910 system fortyfikacji nadbrzeżnych przebudowano. Na północnym stoku Fortu Brzeźno wybudowano cztery stanowiska artylerii dalekosiężnej z pięcioma bunkrami dla artylerzystów. Do dziś przetrwało pięć schronów, cztery działobitnie i fosy.
  • 1945, 25 marca – wkroczenie do Brzeźna Armii Czerwonej.
  • 1843 – wybudowanie żelaznej latarni morskiej, zastępującej jedną z już istniejących.
  • 1830 – wybrukowanie pierwszej drogi łączącej Brzeźno z Gdańskiem Nowym Portem.
  • 1867 – oddanie do użytku linii kolejowej z Gdańska do Nowego Portu, wiodącej przez peryferie Brzeźna.
  • 1892 – pożar i odbudowa w 1893 eklektycznego domu zdrojowego z restauracją. Wewnątrz możliwe były ciepłe kąpiele w podgrzanej wodzie morskiej.
  • 1838 – rozpoczęcie budowy drogi łączącej Brzeźno z Gdańskiem przez Nowe Szkoty. Budowę zakończono w 1848.
  • 1891 – wybudowanie szkoły. Do tego czasu wszyscy mieszkańcy Brzeźna byli analfabetami.
  • początek XX wieku – elektryfikacja Brzeźna.
  • 1820 – wybudowanie przez francuskiego mistrza murarskiego Fryderyka Bladau zakładu kąpielowego. Zakład spłonął w pożarze w 1829.
  • 1910 – sprzedanie kąpieliska gminie Brzeźno.
  • 1900 – budowa stumetrowego molo przedłużonego w latach międzywojennych do 250 metrów przy 6 m szerokości, do którego zawijały statki wycieczkowe.


                                     

3.3. Historia Liczba ludności

  • 2013 – 5800 osób
  • 1771 – 194 osoby
  • 1934 – 3400 osób
  • 1886 – 385 osób
                                     

4. Turystyka

Na plaży zorganizowano 2 letnie kąpieliska morskie:

  • Dom Zdrojowy Gdańsk Brzeźno – obejmujące 100 m linii brzegowej na wysokości wejścia na plażę nr 41.
  • Molo Gdańsk Brzeźno – obejmujące 500 m linii brzegowej na wysokości wejścia na plażę od nr 49 do 52.

Budynek Domu Zdrojowego ul. Zdrojowa 2 został wybudowany w 1893 w stylu eklektycznym, z klasycystyczną fasadą. W 2016 podjęto decyzje o remoncie obiektu przez miasto. Odnowiony Dom Zdrojowy będzie zarządzany przez Centrum Hewelianum i pełnić funkcję Centrum Edukacji Ekologicznej z możliwością noclegów dla 60 osób, salą konferencyjną i kawiarnią. Przewidywany pierwotnie termin rozpoczęcia prac przypadał na sierpień 2018. Uległ on jednak rocznemu opóźnieniu, w wyniku którego finał prac przewidywany jest na koniec 2020 roku, a nie na październik 2019, jak przewidywano pierwotnie. Szacowany pierwotnie koszt prac wynoszący 16.5 mln zł wzrósł ostatecznie do 23 mln zł.

Pozostałe obiekty turystyczne:

  • Ścieżka rowerowa do Sopotu
  • Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego w Gdańsku z 1926 roku
  • Molo
  • Park Brzeźnieński im. Jana Jerzego Haffnera
  • Plaża strzeżona
  • 2 topole białe – pomniki przyrody – na skwerze ulic Południowej i Pułaskiego.
  • Stare budynki rybackie
  • Fortyfikacje z XIX i XX wieku


                                     

5. Rada Dzielnicy

W Radzie Dzielnicy zasiada 15 radnych. W kadencji 2019–2024:

  • Przewodniczący Rady Dzielnicy – Dobrosław Bielecki
  • Przewodniczący Zarządu Dzielnicy – Jarosław Gudzowski
                                     

6. Literatura

  • Brzeźno – Najstarsze Kąpielisko Wybrzeża Gdańskiego, Waldemar Nocny, Gdańsk 2004
  • Był sobie Gdańsk. Brzeźno, Nowy Port, Grzegorz Fortuna, Donald Tusk, Gdańsk 2004
  • Zarys dziejów kąpieliska w Brzeźnie, Acta Cassubiana, t. V, Wojciech Konkel, Gdańsk 2003
  • Miasto jak ogród – Brzeźno, Polski Klub Ekologiczny, 2/1997