Poprzednia

ⓘ Obrzęd przejścia




Obrzęd przejścia
                                     

ⓘ Obrzęd przejścia

Obrzęd przejścia – obrzęd, którego charakterystyczną cechą jest zmiana jakiejś właściwości poddanego mu człowieka. Często służy do zaznaczenia przełomowych okresów w życiu jednostki, związanych z przechodzeniem z jednej fazy życia do kolejnej, zmianą grupy wiekowej lub społecznej. Charakter obrzędów przejścia mogą mieć także rytuały odprawiane przy okazji fizycznych zmian miejsca: przekroczenia granicy terytorium, przeprowadzki, podróży.

                                     

1. Struktura obrzędu przejścia

Obrzęd przejścia składa się zawsze z trzech faz, ale długości ich trwania są tak różne, że niektóre mogą być prawie niezauważalne, a inne ciągnąć się latami.

Faza wyłączenia f. preliminalna, f. separacji – odebranie statusu jednostki, wyłączenie z dotychczasowej grupy. Jednostka wyłączana jest w specyficzny sposób oznaczana np. poprzez:

  • izolacja zamknięcie.
  • pomalowanie lub okaleczenie ciała, twarzy,
  • rytualny ubiór lub nagość,
  • oddalenie się od społeczności,

Ma to na celu uświadomienie społeczności, że ma do czynienia z osobą, która uczestniczy w obrzędzie przejścia. Czasem następuje rytualna "śmierć".

Faza marginalna f. liminalna, okres przejściowy – jednostka jest zawieszona, "nie ma jej”, straciła poprzednią rolę społeczną, ale jeszcze nie nabywa nowej. Taki stan może trwać od kilku minut do wielu lat.

Faza włączenia f. postliminalna, f. integracji – nadanie nowego statusu.

                                     

2. Arnold van Gennep

Arnold van Gennep w 1909 r. rozszerzył zakres dotychczas używanego pojęcia na wiele pozornie różnych obrzędów. Według niego charakter obrzędów przejścia mogą posiadać rytuały związane z:

  • fizycznym przejściem przez terytorium, pomieszczenia
  • pogrzebem
  • zaręczynami i małżeństwem
  • powitaniem i włączeniem obcego do społeczności
  • przejściem z fazy życia dziecięcej do dojrzałości np. postrzyżyny
  • ciążą i narodzeniem dziecka
  • inicjacją do stowarzyszeń, kast, klanów, grup religijnych w tym chrzest
                                     

3. Hinduizm

Hinduizm zna kilka obrzędów przejścia, związanych z wiekiem mężczyzny:

  • gryhastha mąż i ojciec,
  • sannjasa życie w ascezie.
  • brahmaćarja nauka,
  • wanaprastha koncentracja na religii,