Poprzednia

ⓘ Województwo małopolskie




Województwo małopolskie
                                     

ⓘ Województwo małopolskie

Województwo małopolskie – jedno z 16 województw Polski. Województwo zajmuje powierzchnię 15 182 km² i jest jednym z mniejszych w Polsce. Województwo ma około 3.4 mln mieszkańców, zajmując pod tym względem 4. miejsce w Polsce. Gęstość zaludnienia jest drugą najwyższą w kraju po woj. śląskim. W obecnym kształcie powstało 1 stycznia 1999 r. w wyniku reformy administracyjnej.

                                     

1. Historia województwa

Województwo małopolskie zostało utworzone w 1999 roku, obejmując mniejszy fragment Małopolski historycznej i geograficznej oraz fragment Spisza i Orawy. Stworzono je z województw poprzedniego podziału administracyjnego, mianowicie z:

  • krośnieńskiego – tylko gminy Biecz i Lipinki w powiecie gorlickim.
  • nowosądeckiego – w całości,
  • katowickiego – tylko gminy powiatów olkuskiego i chrzanowskiego oraz gmina Brzeszcze z powiatu oświęcimskiego,
  • tarnowskiego – oprócz gmin powiatu dębickiego i gmin Radomyśl Wlk. i Wadowice Grn. z powiatu mieleckiego,
  • krakowskiego – w całości,
  • bielskiego – tylko gminy powiatów suskiego, wadowickiego i oświęcimskiego,
  • kieleckiego – tylko gminy powiatu miechowskiego oraz gminy Pałecznica i Koszyce z powiatu proszowickiego,

Województwo małopolskie jako jedyne ma prawo do posiadania w swoim herbie godła Polski, czyli białego orła w koronie, z głową zwróconą w prawą stronę, na czerwonym tle. Pozostaje więc tradycyjnie jego depozytariuszem.

                                     

2. Geografia

Powierzchnia województwa wynosi 15 182.79 km², co stanowi 4.9% obszaru Polski 1 stycznia 2014.

Położenie fizycznogeograficzne

Województwo małopolskie obejmuje fragmenty Karpat Zachodnich oraz Wyżyny Małopolskiej.

Położenie historyczne

Teren województwa obejmuje zachodnią część krainy historycznej i geograficznej zwanej Małopolską oraz fragmenty dwóch mniejszych krain historycznych – Spisza i Orawy.

                                     

2.1. Geografia Położenie administracyjne

Województwo jest położone w południowej Polsce i graniczy ze:

  • Słowacją z krajami preszowskim i żylińskim na długości 301.6 km na południu

oraz z województwami:

  • podkarpackim na długości 177.9 km na wschodzie
  • świętokrzyskim na długości 178.4 km na północy
  • śląskim na długości 273.4 km na zachodzie
                                     

2.2. Geografia Położenie historyczne

Teren województwa obejmuje zachodnią część krainy historycznej i geograficznej zwanej Małopolską oraz fragmenty dwóch mniejszych krain historycznych – Spisza i Orawy.

                                     

2.3. Geografia Topografia

W wymiarze północ–południe województwo rozciąga się na długości 151 km, to jest 1°21′43″. W wymiarze wschód–zachód rozpiętość województwa wynosi 167 km, co w mierze kątowej daje 2°23′30″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

  • południowy: 49°09′30″N – grań Wołowego Grzbietu pomiędzy słupkami granicznymi nr 210/4 a nr 210/5 powiat tatrzański,
  • zachodni: 19°04′59″ dług. geogr. E – zach. narożnik działki ewidencyjnej nr 982/1 powiat oświęcimski,
  • wschodni: 21°25′18″E – wsch. narożnik działki ewidencyjnej nr 17 powiat gorlicki.
  • północny: 50°31′13″ szer. geogr. N – działka ewidencyjna nr 382/3 powiat miechowski,

Ukształtowanie powierzchni ma charakter zdecydowanie górski i wyżynny. Najwyższym punktem jest północny wierzchołek Rysów – 2499 m n.p.m.

                                     

2.4. Geografia Klimat

Województwo małopolskie leży w strefie klimatu umiarkowanego. Występuje duża amplituda temperatur wynikająca z dużego zróżnicowania wysokości. Maksymalna zanotowana temperatura wynosi +37 °C, a minimalna −38 °C.

Pokrywa śnieżna w Tatrach często utrzymuje się od listopada do połowy maja, ale jego opady są możliwe o każdej porze roku. W innych górskich rejonach śnieg pokrywa stoki do marca, na sztucznie dośnieżanych stokach narciarskich można czasami szusować nawet na początku kwietnia.

Małopolski klimat ma swoje anomalie. Najbardziej znany jest halny – gwałtowny, ciepły wiatr, który w kilka dni może stopić nawet kilkadziesiąt centymetrów śniegu. Z kolei orawiak jest wiatrem zimnym, wiejącym od Babiej Góry, który temperaturę na Podhalu może obniżyć nawet o kilka stopni.

                                     

2.5. Geografia Stosunki wodne

Teren województwa znajduje się w większości w zlewisku Morza Bałtyckiego z dorzeczem Wisły – ok. 90% powierzchni województwa. Natomiast południowo-zachodnia część leży na terenie zlewiska Morza Czarnego z dorzeczem Dunaju.

                                     

3. Urbanizacja

W województwie małopolskim są 62 miasta, w tym 3 miasta na prawach powiatów. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców. Powierzchnia według GUS z 1 stycznia 2009 r., liczba ludności z 31 grudnia 2014 r.

                                     

4.1. Demografia Mniejszości narodowe i grupy etniczne

Województwo małopolskie zamieszkują przedstawiciele czterech mniejszości narodowych: Słowacy, Ukraińcy, Żydzi i Ormianie.

Według spisu powszechnego z 2002 r., wśród obywateli polskich zamieszkujących województwo byli:

  • Ukraińcy – 472 osoby,
  • Żydzi – 50 osób,
  • Słowacy – 1572 osoby kraj – 1710,
  • Ormianie – 22 osoby.

Powyższe dane statystyczne, zebrane na podstawie spisu powszechnego, oparte są o subiektywne czynniki takie jak samookreślenie, poczucie przynależności do danej grupy mniejszościowej, a niekoniecznie zależne od takich kategorii jak np. przynależność językowa czy religijna.

Województwo małopolskie zamieszkują przedstawiciele dwóch grup etnicznych: Łemkowie i Romowie.

Oficjalne statystyki podają, że w województwie małopolskim zamieszkuje 1678 Romów Cyganów. Pierwsza wzmianka historyczna, którą można odnieść do Cyganów w Polsce pochodzi z 1401 r. i dotyczy mieszczanina Cigana zamieszkującego Podgórze koło Krakowa. Romowie w tym czasie przywędrowali do Polski z południa, od strony Węgier, dokąd dotarli z Bałkanów. Ich praojczyzną są Indie, skąd wyemigrowali ok. X w.

Romowie w Polsce dzielą się, w zależności od stosunku do tradycji koczowniczych na grupę osiadłą na karpackich i grupy wędrowne. Karpaccy Romowie nazwa nadana przez uczonych nazwani zostali przez innych Górskim Cyganami – Bergitka Roma, Bergare, Bergary. Z czasem sami tę nazwę przyjęli jako własną. Wśród wędrownych od 1964 r. zaczęto ich osiedlać naciskami administracyjnymi najliczniejszą grupę stanowią Polska Roma, przybyli do Polski z Zachodu Europy w XVI w. W początku II poł. XIX w. z terenów obecnej Rumunii przybyły grupy Kełderaszy Kelderari, Kalderari – Kotlarze oraz Lowarów Koniarzy.



                                     

5. Religia

Na terenie województwa znajdują się rzymskokatolicka Archidiecezja krakowska oraz Diecezja bielsko-żywiecka część, Diecezja kielecka część, Diecezja tarnowska część, Diecezja sosnowiecka Metropolia częstochowska część, Diecezja rzeszowska Metropolia przemyska część. Działa również Kościół greckokatolicki w Polsce, Kościoły starokatolickie, Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny. Protestantyzm reprezentuje: Kościół Ewangelicko-Augsburski, Kościół Ewangelicko-Reformowany, Kościół Ewangelicko-Metodystyczny, Kościół Chrześcijan Baptystów, Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, Kościół Boży, Kościół Boży w Chrystusie, Kościół Ewangeliczny "Misja Łaski”, Kościół Zielonoświątkowy w RP, Kościół Wolnych Chrześcijan, Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa, Kościół Ewangelicznych Chrześcijan w RP, Wspólnota Chrześcijańska "Golgota”, Kościół Chrześcijan Dnia Sobotniego, Ewangeliczna Wspólnota Zielonoświątkowa i Kościół Remonstrantów Polskich. Działają również Świadkowie Jehowy, Świecki Ruch Misyjny "Epifania”, Zrzeszenie Wolnych Badaczy Pisma Świętego i Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich. Działalność prowadzi Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie i Beit Kraków oraz Liga Muzułmańska, Szkoła Zen Kwan Um w Polsce, Sanga Zen uczniów Mistrza Kaisena, Wspólnota Buddyjska Triratna, Związek Buddyjski Tradycji Karma Kamtzang i Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu.



                                     

6. Administracja i polityka

Współpraca samorządowa

Na terenie województwa funkcjonują trzy euroregiony:

  • Euroregion Karpacki – na wschodzie
  • Euroregion Beskidy – na południowym zachodzie
  • Euroregion Tatry – na południu
                                     

6.1. Administracja i polityka Samorząd wojewódzki

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Małopolskiego, składający się z 39 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Kraków. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Podział klubów w Sejmiku Województwa Małopolskiego czerwiec 2019:

Marszałkowie

  • od 2002 do 2006 Janusz Sepioł
  • od 2010 do 2015 Marek Sowa
  • od 2006 do 2010 Marek Nawara
  • od 2018 Witold Kozłowski
  • od 1998 do 2002 Marek Nawara
  • od 2015 do 2018 Jacek Krupa
                                     

6.2. Administracja i polityka Administracja rządowa

Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Małopolski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Kraków, w którym znajduje się Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie przy ulicy Basztowej 22. W ramach urzędu działają także delegatury w Tarnowie i w Nowym Sączu.

Delegatury urzędu wojewódzkiego obejmują swoim zasięgiem obszar działania:

  • delegatura w Tarnowie powiaty: bocheńskiego, brzeskiego, dąbrowskiego, i tarnowskiego oraz miasto Tarnów.
  • delegatura w Nowym Sączu powiaty: gorlickiego, limanowskiego, i nowosądeckiego oraz miasto Nowy Sącz;

Wojewodowie Małopolscy

  • Witold Kochan od 2005 do 2006
  • Józef Pilch od 2015 do 2017
  • Piotr Ćwik od 2017
  • Stanisław Kracik od 2009 do 2011
  • Jerzy Adamik od 2001 do 2005
  • Maciej Klima od 2006 do 2007
  • Jerzy Miller od 2011 do 2015
  • Ryszard Masłowski od 1999 do 2001
  • Jerzy Miller od 2007 do 2009

Wicewojewoda

  • Józef Gawron od 2015 do 2018
  • Wojciech Szczepanik od 2015 do 2015
  • Andrzej Harężlak od 2001 do 2003
  • Andrzej Harężlak od 2011 do 2014
  • Piotr Ćwik od 2015 do 2017
  • Stanisław Sorys od 2007 do 2010
  • Ryszard Półtorak od 2001 do 2006


                                     

6.3. Administracja i polityka Polityka

Mieszkańcy województwa wybierają łącznie 41 posłów na Sejm w czterech okręgach wyborczych: nr 12, 13, 14 i 15, 8 senatorów w jednomandatowych okręgach wyborczych: 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36 i 37 oraz 7 eurodeputowanych z okręgu wyborczego nr 10, obejmującego także województwo świętokrzyskie.

                                     

6.4. Administracja i polityka Współpraca samorządowa

Na terenie województwa funkcjonują trzy euroregiony:

  • Euroregion Karpacki – na wschodzie
  • Euroregion Beskidy – na południowym zachodzie
  • Euroregion Tatry – na południu
                                     

7.1. Przyroda Ochrona środowiska

Województwo małopolskie posiada urozmaicone warunki naturalne i w dużej mierze nieskażone środowisko naturalne. Bogaty jest świat roślinny i zwierzęcy. Pośrednim dowodem takiego stanu rzeczy jest liczba znajdujących się na terenie Małopolski obszarów chronionych:

  • Ojcowski Park Narodowy
  • Pieniński Park Narodowy
  • Magurski Park Narodowy niewielki fragment; siedziba dyrekcji w woj. podkarpackim
  • Tatrzański Park Narodowy
  • Gorczański Park Narodowy
  • 6 parków narodowych
  • Babiogórski Park Narodowy
  • 84 rezerwatów przyrody
  • 11 parków krajobrazowych – Park Krajobrazowy Beskidu Małego, Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy, Ciężkowicko-Rożnowski Park Krajobrazowy, Dłubniański Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy Dolinki Krakowskie, Park Krajobrazowy Orlich Gniazd, Park Krajobrazowy Pasma Brzanki, Popradzki Park Krajobrazowy, Rudniański Park Krajobrazowy, Tenczyński Park Krajobrazowy, Wiśnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy,
  • 2189 pomników przyrody
                                     

7.2. Przyroda Lasy

W woj. małopolskim lasy obejmują powierzchnię 434.3 tys. ha, co stanowi 28.6% jego powierzchni. 27.1 tys. ha lasów znajduje się w obrębie parków narodowych 31 grudnia 2012.

Ze zróżnicowania gatunków gleb, a także różnicy położenia terenu względem poziomu morza wynika bardzo duże zróżnicowanie małopolskich lasów – od borów nizinnych, poprzez siedliska wyżynne aż po bory wysokogórskie.

Drzewostany najbardziej dla Małopolski charakterystyczne to lasy bukowe, porastające m.in. znaczną część Beskidów, a także świerkowy starodrzew, na przykład charakterystyczne tatrzańskie "smreki”. Cennym kompleksem leśnym województwa małopolskiego jest Puszcza Niepołomicka – jedyny pozostały fragment olbrzymiego kompleksu rozciągającego się przed kilkuset laty na wschód od Krakowa. W niej polował niegdyś Władysław Jagiełło, a później królowa Bona. Do dzisiaj w Puszczy Niepołomickiej żyje stado żubrów.

W województwie małopolskim jest kilka fragmentów lasu o charakterze pierwotnym, położonych w Pieninach, w Babiogórskim Parku Narodowym, Tatrach czy Beskidzie Sądeckim. Te lasy są schronieniem dla zagrożonych gatunków roślin i zwierząt; nie tylko tych, których nazwy znane są tylko fachowcom, ale także najsłynniejszych: szarotki alpejskiej, krokusa, a spośród zwierząt: orła przedniego, świstaka, kozicy. W małopolskich lasach można znaleźć grzyby takie jak rydze i borowiki, a także borówki i inne leśne owoce.

                                     

7.3. Przyroda Pustynia

W województwie małopolskim znajduje się pustynia – położona na zachód od Olkusza, rozciąga się między miejscowościami Klucze, Chechło i Błędów. Chociaż piaski Pustyni Błędowskiej potrafią w lecie nagrzewać się do temperatury 70 °C to w sensie klimatycznym teren ten pustynią nie jest. Dlatego powiodły się podjęte w latach 50. i 60. XX w. próby obsadzania jej roślinnością. W efekcie każdy kto chce odwiedzić pustynię winien się spieszyć: jej obszar zmniejsza się z roku na rok i z niegdysiejszych 80 km² skurczył się do ok. 30 km².

                                     

8.1. Kalendarium historyczne Starożytność

  • I–IV wiek n.e. – okres wpływów rzymskich
  • V wiek – koniec osadnictwa celtyckiego
  • IV wiek p.n.e. – IV wiek n.e. Okres osadnictwa celtyckiego
                                     

8.2. Kalendarium historyczne Średniowiecze

  • 1368 – Kazimierz III Wielki nadał statuty podkrakowskim żupom solnym, tworząc nowoczesne, największe w Małopolsce i w Polsce przedsiębiorstwo przemysłowe
  • 1423–1465 – biskupem krakowskim był Zbigniew Oleśnicki
  • 1138 – Bolesław Krzywousty przed śmiercią nadał ustawę sukcesyjną.
  • 1320 – koronacja Władysława Łokietka na króla Polski. Kraków stał się miastem koronacyjnym
  • VIII wiek – powstanie grodu na wzgórzu wawelskim
  • 1072 – Stanisław ze Szczepanowa został biskupem
  • 1306 – Władysław Łokietek zajął dzielnicę krakowską i rozpoczął dzieło zjednoczenia państwa polskiego
  • 1237 – klasztor Franciszkanów w Krakowie
  • 1259 – Małopolskę dotknęło trzęsienie ziemi
  • 1344 – Kazimierz Wielki opanował ziemię sanocką i przemyską, które stały się częścią dzielnicy Małopolskiej
  • 1292 – nadanie aktu lokacyjnego dla miasta Nowy Sącz
  • 1184 – Florian małopolskim świętym
  • 1251 – Kopalnia soli Bochnia
  • 1364 – zjazd Monarchów w Krakowie zakończony, jak podaje legenda, ucztą wydaną na cześć gości przez mieszczanina krakowskiego Mikołaja Wierzynka
  • 1222 – biskup Iwo Odrowąż
  • 1333 – śmierć Władysława Łokietka. Pogrzeb króla odbyty w Krakowie umocnił rolę miasta jako metropolii monarszej
  • 1330 – nadanie aktu lokacyjnego dla miasta Tarnów przez W. Łokietka
  • 1253 – kanonizacja św. Stanisława
  • 1257 – nadanie aktu lokacyjnego Krakowowi
  • 19 marca 1454 – król Polski zhołdował księstwo oświęcimskie
  • 1241 – najazd na Małopolskę Tatarów
  • 17 lipca 1399 – w Krakowie zmarła w opinii świętości Królowa Jadwiga
  • VI–VII wiek – Słowianie w dorzeczu górnej Wisły
  • 1088 – kult św. Stanisława
  • 990 – podbój Krakowa i ziem dorzecza górnej Wisły przez księcia Polan Mieszka
  • 1225 – Cystersi pod Krakowem
  • 890 – najazd Wielkomorawian, chrystianizacja plemion małopolskich
  • 1376 – najazd litewski na Małopolskę
  • 9 stycznia 1433 – w Krakowie został ponowiony przywilej jedlneński 1430 r., gwarantujący szlachcie wolność osobistą tzw. Neminem Captivabimus
  • 1346 – w Wiślicy Kazimierz Wielki wydał tzw. Statuty Wiślickie, stanowiące skodyfikowane prawo dzielnicy małopolskiej
  • IX wiek – powstanie Podegrodzia
                                     

8.3. Kalendarium historyczne Wczesna nowożytność

  • 1574 – tumult krakowski
  • 1668 – abdykacja Jana Kazimierza. Król wyjeżdżając z Polski zatrzymał się na dłużej w Krakowie gdzie zamieszkał w Pałacu "Krzysztofory”, obecnej siedzibie Muzeum Historycznego m. Krakowa
  • 14 kwietnia 1570 – w Sandomierzu doszło do połączenia wyznań protestanckich – luteran, kalwinów i braci czeskich, którzy tworzą tzw. wyznanie polskie. Akt ten bywa zwany Zgodą Sandomierską
  • kwiecień-lipiec 1809 – ofensywa Józefa Poniatowskiego wyzwoliła z rąk austriackich ziemie III zaboru, w tym m.in. Kraków i przyłączyła je do księstwa warszawskiego
  • 1772 – I rozbiór Polski. Południowa część Małopolski bez Krakowa przypadła Austrii
  • 1846 – powstanie krakowskie oraz powstanie chochołowskie. Likwidacja Rzeczypospolitej Krakowskiej i włączenie Krakowa do austriackiej Galicji jako stolicę Wielkiego Księstwa Krakowskiego
  • 1611 – katastrofalny w skutkach pożar Nowego Sącza
  • 1795 – III rozbiór Polski. Północna część Małopolski pomiędzy Bugiem, Wisłą i Pilicą dostała się w ręce austriackie
  • 1563–1564 – ostateczna inkorporacja do Polski księstw – oświęcimskiego i zatorskiego
  • 1815 – kongres wiedeński podzielił ostatecznie Małopolskę pomiędzy Rosję i Austrię. Kraków wraz z okolicami tworzy niezależne teoretycznie państewko tzw. Rzeczpospolitą Krakowską
  • 10 kwietnia 1525 – hołd pruski na płycie Rynku Głównego w Krakowie
  • 1734 – w związku z toczącą się wojna o sukcesję polską, przez Małopolską przeszły korpusy wojsk saskich oraz polskich wiernych Stanisławowi Leszczyńskiemu
  • 1707–1710 – katastrofalna zaraza, która objęła Kraków i okolicę pochłonęła blisko 20 000 ofiar
  • 1769 – pod pretekstem walk konfederacji barskiej wojska austriackie zajęły grody spiskie i okolice Nowego Targu i Nowego Sącza
  • 1494 – włączenie do Korony księstwa zatorskiego przez Jana Olbrachta
  • wrzesień-październik 1655 – kampania armii szwedzkiej doprowadziła do zajęcia większości Małopolski. Oblężony poddał się Kraków 18 X, padły także inne miasta.
  • 1604 – do Krakowa przybył rzekomy syn Iwana IV Groźnego, Dymitr zwany samozwańcem. Przy czynnym poparciu magnaterii małopolskiej i mieszczan Krakowa, uzyskał pomoc w swej wyprawie na Moskwę
  • 13 grudnia 1655 – powstanie mieszczan odbija z rąk szwedzkich Nowy Sącz
  • 1700–1716 – w związku z toczącą się tzw. III wojną północną, przez Małopolskę przeciągnęły oddziały szwedzkie, rosyjskie, saskie i polskie, niszcząc katastrofalnie cały region.
  • 26 maja 1584 – na zamku wawelskim ścięto banitę Samuela Zborowskiego
  • 1591 – zburzenie zboru protestanckiego w Krakowie w czasie tumultu religijnego
  • 1813 – Józef Poniatowski wraz z wojskiem polskim opuścił Kraków, który zajmują wojska rosyjskie
  • 1770–1771 – w walkach konfederatów barskich szczególną rolę odegrały umocnienia w Tyńcu, Lanckoronie i w mieście Krakowie oraz na zamku wawelskim
  • 1587 – najazd na Małopolskę habsburskiego arcyksięcia Maksymiliana III, pretendenta do korony polskiej. Jesienią armia austriacka bezskutecznie oblegała Kraków
                                     

8.4. Kalendarium historyczne Nowożytność

  • 1864–1865 – stan oblężenia w Galicji w związku z toczącym się powstaniem styczniowym
  • 26 kwietnia 1848 – Wiosna Ludów w Krakowie zakończona zbombardowaniem miasta przez wojsko austriackie
  • 1884 – otwarcie tzw. podkarpackiej linii kolejowej Nowy Sącz, Krynica
  • 1867 – Galicja otrzymała z rąk cesarza Franciszka Józefa I autonomię
  • 1869 – wprowadzenie języka polskiego jako urzędowego w Galicji
                                     

8.5. Kalendarium historyczne Okres wojenny i międzywojenny

  • 3–8 września 1939 – Małopolska została zajęta przez armię hitlerowską.
  • 18 stycznia 1945 – wojska radzieckie wkroczyły do Krakowa
  • wrzesień 1914 – przysięga Legionów Polskich na Błoniach krakowskich
                                     

9. Gospodarka

W 2017 r. produkt krajowy brutto woj. małopolskiego wynosił 142.1 mld zł, co stanowiło 7.9% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 42.1 tys. zł 90.1% średniej krajowej, co plasowało małopolskie na 6. miejscu względem innych województw.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. małopolskiego we wrześniu 2019 roku wynosiło 5 066.21 zł, co lokowało je na 3. miejscu względem wszystkich województw.

We wrześniu 2019 roku w Małopolsce zarejestrowanych było ok. 61.9 tys bezrobotnych. Daje to stope bezrobocia na poziomie 4.1%.

Gospodarstwa domowe 4.8% mieszkańców woj. małopolskiego mają wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego tzn. znajduje się poniżej minimum egzystencji 2011.

                                     

9.1. Gospodarka Przemysł

Na terenie województwa znajdują się obszary 4 okręgów przemysłowych:

  • Tarnowski
  • Karpacki
  • Krakowski
  • Jaworznicko-Chrzanowski
                                     

9.2. Gospodarka Zasoby surowców mineralnych

  • wody mineralne – Krynica, Muszyna i okolice
  • węgiel kamienny – okolice Brzeszcz i Libiąża
  • wody geotermalne – Podhale
  • ropa naftowa – okolice Gorlic
  • rudy cynku i ołowiu – okolice Chrzanowa i Olkusza
  • surowce budowlane, tj.: kamień budowlany i kamień drogowy okolice Krzeszowic, wapienie, gliny ceramiczne i kruszywo budowlane
  • sól kamienna – Bochnia, Wieliczka obecnie muzeum
  • niewielkie złoża gazu ziemnego – okolice Krakowa i Babiej Góry
                                     

9.3. Gospodarka Energia

Największe elektrociepłownie na węgiel kamienny znajdują się w Krakowie, Skawinie i Trzebini 0.5 tys.–1 tys. MW oraz w Tarnowie 100–500 MW.

                                     

10. Bezpieczeństwo publiczne

W województwie małopolskim działa centrum powiadamiania ratunkowego, które znajduje się w Krakowie i które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999.

                                     

11. Transport

Województwo małopolskie położone jest na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych. Przez jego obszar wiodą szlaki tranzytowe ze wschodu na zachód i z północy na południe: linie kolejowe i drogi krajowe.

                                     

11.1. Transport Transport kolejowy

W województwie małopolskim znajduje się 1121 km eksploatowanych linii kolejowych 7. miejsce w kraju, z czego 653 km to linie jednotorowe, natomiast 468 km – dwu- i więcej torowe. 870 km linii kolejowych jest zelektryfikowanych stan na dzień 31 grudnia 2013. W 2017 roku statystyczny mieszkaniec województwa małopolskiego jechał 4.9 raza pociągiem.

W województwie znajduje się 26 czynnych dworców kolejowych, 4 z nich są wpisane do rejestru zabytków: Nowy Sącz, Rabka-Zdrój, Tarnów, Zakopane.

                                     

11.2. Transport Tabor kolejowy

Województwo małopolskie wraz z Kolejami Małopolskimi, które należą do województwa, posiada 40 pojazdów, które są użytkowane przez Koleje Małopolskie i Przewozy Regionalne:

                                     

11.3. Transport Transport lotniczy

Międzynarodowy Port Lotniczy Kraków-Balice posiada regularne połączenia z miastami Europy, Ameryki Północnej i Izraelem. Trwa rozbudowa terminala pasażerskiego, który po przebudowie będzie mógł obsługiwać ponad 8 mln osób rocznie.

                                     

12. Kultura

W województwie małopolskim odbywają się liczne festiwale o międzynarodowej renomie, m.in. Festiwal Kultury Żydowskiej na krakowskim Kazimierzu, czy Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem, a także Tydzień Kultury Beskidzkiej, Babiogórska Jesień, Łemkowska Watra oraz Święto Borówki w Zubrzycy Górnej.

Województwo małopolskie ma dość dużą liczbę instytucji kultury. Co czwarty zwiedzający polskie muzeum trafia do jednej z placówek na terenie województwa małopolskiego. W zbiorach państwowych, kościelnych i kolekcjach prywatnych znajduje się 20 proc. wszystkich polskich dzieł sztuki. Najważniejsze ekspozycje znajdują się: na Zamku Królewskiego na Wawelu, w oddziałach Muzeum Narodowego, w muzeach okręgowych w Tarnowie i Nowym Sączu, muzeach diecezjalnych w Tarnowie i Krakowie. W Tarnowie znajduje się jedyna w Europie stała wystawa poświęcona pamięci Romów.

Instytucje kulturalne w Małopolsce:

                                     

12.1. Kultura Media

W województwie małopolskim działają dwie stacje telewizyjne: Ośrodek Regionalny Telewizji Polskiej S.A. oraz TVN Południe. Ponadto liczni operatorzy sieci kablowych, działający zwłaszcza w miastach i na dużych osiedlach, dostarczają pakiet programów telewizyjnych i radiowych; uruchomili także własne programy o charakterze lokalnym, głównie informacyjno-rozrywkowe. W województwie małopolskim nadają również radia ogólnopolskie takie jak RMF FM, Radio Zet, regionalne Radio Kraków, a także lokalne, np. Radio ESKA, Radio Złote Przeboje, Radio Alex, Radio RDN Małopolska dawniej Radio Dobra Nowina czy Radio Vox FM Kraków. W Krakowie znajdują się siedziby oraz serwerownie czołowych portali internetowych Onet.pl oraz Interia.pl. Działają również inne portale regionalne – Nowa Małopolska, Moje Miasto Kraków, Nasze Miasto, Głos 24.

Województwo małopolskie ma drugą pozycją w kraju pod względem liczby zarejestrowanych oficyn wydawniczych, z których większość stanowią wydawnictwa prywatne oraz kościelne i klasztorne.

                                     

12.2. Kultura Nauka i oświata

Województwo małopolskie jest trzecim w Polsce pod względem liczby studentów. Działa w nim najstarsza w Polsce uczelnia – Uniwersytet Jagielloński o ponad 600-letniej tradycji. Z kolei wśród prywatnych uczelni ekonomicznych w ogólnopolskich klasyfikacjach najwyżej oceniane są: Wyższa Szkoła Biznesu w Nowym Sączu i krakowska Wyższa Szkoła Zarządzania i Bankowości. Wyższe uczelnie koncentrują się głównie w Krakowie. W 34 małopolskich uczelniach kształci się ponad 203 tysięcy studentów.

Ważniejsze z nich to:

  • Akademia Muzyczna w Krakowie
  • Wyższa Szkoła Biznesu – National-Louis University w Nowym Sączu
  • Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki
  • Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie im. Stanisława Staszica
  • Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie
  • Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie im. Jana Matejki
  • Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
  • Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
  • Uniwersytet Jagielloński
  • Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie im. Bronisława Czecha
  • Małopolska Uczelnia Państwowa im. rotmistrza Witolda Pileckiego w Oświęcimiu
  • Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie
  • Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego
  • Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie im. Komisji Edukacji Narodowej
  • Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości w Nowym Sączu
  • Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie wcześniej jako: Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna w Krakowie
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu
                                     

12.3. Kultura Turystyka i wypoczynek

W 2007 r. województwo odwiedziło ponad 14.5 miliona turystów, w tym 3 miliony z zagranicy.

Główne atrakcje turystyczne Małopolski to: miasto Kraków, Kopalnia Soli w Wieliczce, Kopalnia Soli w Bochni, były niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, kompleks drewnianych kościołów na Szlaku Architektury Drewnianej, tradycyjny spływ Przełomem Dunajca przez Pieniny, a także najwyższe polskie góry – Tatry oraz miasto Zakopane, nazywane zimową stolicą Polski.

Region to także cel turystyki pielgrzymkowej oraz leczniczej 9 miejscowości uzdrowiskowych w całym województwie.

Corocznie od 1999 r. organizowane są Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, mające na celu promowanie zabytków Małopolski. 5 zespołów zabytkowych wpisanych zostało na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Są to:

  • Stare Miasto w Krakowie
  • drewniane kościoły południowej Małopolski
  • klasztor i park pielgrzymkowy w Kalwarii Zebrzydowskiej
  • Były obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau Muzeum w Oświęcimiu i Brzezince
  • kopalnia soli w Wieliczce

Popularnymi obszarami turystyki pieszej i sportów zimowych są pasma górskie Beskidów, a także Pieniny i Tatry.

Utworzono także Karpacki Szlak Rowerowy, który wraz ze szlakami łącznikowymi, prowadzi przez najbardziej znane i cenne historycznie miejscowości województwa małopolskiego.

                                     

13. Podział administracyjny

W dniu 1 stycznia 1999 r. weszła w życie reforma administracyjna Polski, tworząc dwa nowe szczeble samorządu lokalnego i zmieniając liczbę województw. W ten sposób powstało samorządowe województwo małopolskie. W jego skład weszły obszary ówczesnego województwa krakowskiego i nowosądeckiego oraz części bielskiego, kieleckiego, katowickiego, krośnieńskiego i tarnowskiego. Województwo małopolskie tworzy 19 powiatów, 3 miasta na prawach powiatu oraz 182 gminy. Na jego terenie znajdują się 62 miasta.

Powiaty województwa małopolskiego Dane z 31 grudnia 2010

Użytkownicy również szukali:

...
...
...