Poprzednia

ⓘ Kałusz




Kałusz
                                     

ⓘ Kałusz

Kałusz – miasto na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, siedziba rejonu kałuskiego.

Miasto królewskie lokowane w 1534 roku położone było w XVI wieku w województwie ruskim. Następnie znajdowało się w zaborze austriackim Galicja od 1772 do 1918 roku. Powróciło do Polski po upadku Austro-Węgier, na krótko znajdując się pod okupacją ZUNR listopad 1918 – marzec 1919, od 1939 roku pod okupacją radziecką, 1941 – niemiecką, 1945 – na powrót radziecką, od 1991 - ukraińską.

                                     

1. Historia

W roku 1469 król Kazimierz Jagiellończyk ufundował w leżącej w dobrach królewskich wsi Kałusz katolicki kościół parafialny. W 1549 roku na polecenie króla Zygmunta Augusta hetman wielki koronny Mikołaj Sieniawski lokował w tym miejscu miasto. Cztery lata później Zygmunt August za zasługi nadał Kałusz i przyległości hetmanowi Sieniawskiemu i jego potomkom w linii męskiej. Miasto w tym czasie było ośrodkiem wydobycia soli, nawiązuje do tego herb miasta przedstawiający poza literą K i półksiężycem 3 bałwany soli. W 1595 roku liczące około 55 domów miasto złupili Turcy. Tu też rozegrały się zwycięskie bitwy wojsk polskich: hetmana Jana Sobieskiego z Tatarami Selim Gereja w 1672 i Andrzeja Potockiego z Turkami w 1675 roku. Miasto rozwijało się do roku 1770, gdy wyludniła je zaraza. W 1782 roku miasto zajęli Austriacy.

W 1905 otwarto nowy szpital w Kałuszu.

W II Rzeczypospolitej stolica powiatu w województwie stanisławowskim. W 1914 roku pobudowano w Kałuszu nowoczesną kopalnię eksploatacji soli potasowych i kainitu, która jednak – ze względu na wybuch pierwszej wojny światowej – produkcję rozpoczęła dopiero po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. W 1922 roku otwarto siostrzaną kopalnię w Stebniku koło Drohobycza).

                                     

1.1. Historia II wojna światowa

II wojna światowa wstrząsnęła życiem mieszkańców Kałusza, wśród których przeważali górnicy, kupcy, rzemieślnicy. Sowieci zajęli miasto 21 września 1939 roku, a w 1940 wywieźli w głąb Rosji polskich mieszkańców miasta. Po wybuchu wojny sowiecko-niemieckiej miasto przeszło pod okupację niemiecką. W październiku 1941 roku Niemcy dokonali morderstw tysięcy Żydów z Kałusza i okolic, a w kwietniu 1942 roku wywieźli z miejscowego getta pozostałych do obozu w Bełżcu lub przeniesiono w sierpniu do obozu w Stanisławowie. Zaciąg Ukraińców do niemieckiej dywizji SS Galizien organizował w Kałuszu Ukrainiec Izydor Pigulak. 3 listopada 1943 roku Niemcy rozstrzelali w Kałuszu 18 ukraińskich uczniów szkoły handlowej, a 6 maja 1944 roku 42 innych Ukraińców. Kałusz został wyzwolony przez 11 Karpacką Dywizję Piechoty AK w ramach Akcji Burza. W roku 1945 po wytyczeniu nowych granic, polskich mieszkańców Kałusza przymusowo przesiedlono do Polski.

                                     

2. Zabytki

  • zamek – w 1661 r. odnotowano istnienie niewielkiego zamku otoczonego wałem.
  • dom kultury
  • cmentarz żydowski
  • cerkiew Ofiarowania Pańskiego
  • kościół św. Walentego
  • ratusz
  • zamek w Chocinie
                                     

3. Ludzie związani z miastem

  • Leopold Hauser – polski prawnik, działacz społeczny, poeta, urodzony w Kałuszu,
  • Bolesław Wilhelm Pytel – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, urodzony w Kałuszu.
  • Jonasz Stern – polski malarz, grafik i pedagog, urodzony w Kałuszu,
  • Bohdan Rubczak - ukraiński poeta i literaturoznawca, urodzony w Kałuszu
  • Jurij Izdryk - ukraiński pisarz, poeta, eseista i tłumacz, urodzony w Kałuszu
  • Emil Krcha – polski malarz, postimpresjonista, urodzony w Kałuszu,
  • Stanisław Podgórski – polski malarz, pejzażysta, urodzony w Kałuszu,
  • Baltazar Szopiński – polski prawnik, kolekcjoner dzieł tatrzańskich, zmarły w Kałuszu.
  • Juliusz Majerski – polski malarz, abstrakcjonista, urodzony w Kałuszu,
  • Wasyl Fedoryszyn - ukraiński zapaśnik w stylu wolnym, urodzony w Kałuszu
  • Hryhorij Cehłynski - ukraiński działacz społeczny, pedagog i pisarz, urodzony w Kałuszu
  • Franciszek Jan Smolka – w 1810 r. ur. się w Kałuszu, polski prawnik, działacz społ., prezydent parlamentu Austro-Węgier; twórca Kopca Unii Lubelskiej Lwów,

Użytkownicy również szukali:

kałusz cmentarz, kałusz ukraina ulice, kałusz ukraina zdjęcia,

...
...
...