Poprzednia

ⓘ Cmentarz rzymskokatolicki w Radomiu




Cmentarz rzymskokatolicki w Radomiu
                                     

ⓘ Cmentarz rzymskokatolicki w Radomiu

Cmentarz Rzymskokatolicki w Radomiu – mieści się przy ulicy Bolesława Limanowskiego 72. Został założony w 1812 lub w 1813 na gruntach podarowanych przez niejakiego Łodwigowskiego, obywatela miasta Radomia. Jest to miejsce pochówku zasłużonych dla oświaty i kultury polskiej oraz powstańców i żołnierzy walczących o wolną Polskę.

                                     

1. Historia

Cmentarz został założony z powodu przepełnienia cmentarza na Piotrówce i braku możliwości jego powiększenia. Pierwotnie miał powierzchnię około 2 mórg, lecz wraz z wyczerpywaniem się miejsca i rosnącymi potrzebami był powiększany. W 1849 dokupiono grunty o powierzchni 7 mórg i 34 prętów. W 1854 rozpoczęto prace nad wzniesieniem muru wokół cmentarza, zaś zakończono je dwa lata później. Przy okazji tych prac wzniesiono także murowaną bramę z przybudówkami mieszczącymi izbę przedpogrzebową oraz izbę przeznaczoną dla grabarza. Brama miała także wieżyczkę z dwoma dzwonami. W 1852 doprowadzono z miasta do cmentarza drogę. W 1876 powiększono cmentarz o 4 morgi i 8 prętów. Wkrótce potem jednak powiększono cmentarz o kolejne 5 mórg i 217 prętów, gdyż poprzednio zakupione grunty okazały się gliniaste i mieszkańcy nie chcieli na nich chować swych zmarłych. Przy tej okazji włączono do terenów cmentarza dawny cmentarz choleryczny i zbudowano w 1885 murowaną bramę z dwiema furtami oraz wzniesiono niezbędne mury. Wieża w pierwotnie wzniesionej bramie zawaliła się w wyniku burzy w 1889. Również w 1889 geodeta wykonał pomiary cmentarza, co pozwoliło podzielić cmentarz na części i kwatery. Cmentarz w tym czasie miał powierzchnię 244 677 łokci kwadratowych w tym: 2395 łokci kwadratowych ulic, 1624 łokci kwadratowych pod murami i 132 łokcie kwadratowe pod zabudowaniami cmentarza. Najstarszą część cmentarza tereny kupione pierwotnie i w 1849 oznaczono literą A i podzielono na 14 kwater. Tereny kupione w 1876 oznaczono literą C zaś kupione w 1891 literą B. Część B podzielono na 16 kwater. W latach dziewięćdziesiątych XIX wieku założono księgi cmentarne i zbudowano przy pierwszej bramie dom ogrodnika, który zajął się sadzeniem drzew wzdłuż alei i pielęgnowaniem roślinności. Do 1891 pochowano na cmentarzu 40 672 osób.

                                     

2. Pochowani na cmentarzu

W nekropolii spoczywają m.in.:

  • Stefan Witkowski 1912–1981 – urbanista, nauczyciel akademicki, społecznik,
  • Aleksander Domagalski 1904–1969 – działacz komunistyczny,
  • Jan Kanty Trzebiński 1828–1899 – drukarz,
  • Józef Marjański 1892–1920 – kapitan 1 Pułku Piechoty Legionów, komendant Okręgu Polskiej Organizacji Wojskowej,
  • Michał Kelles-Krauz 1930–2015 – ekonomista, profesor i dziekan Wydziału Transportu Politechniki Radomskiej, jeden z pomysłodawców i orędowników budowy systemu komunikacji tramwajowej w Radomiu,
  • Józef Brandt 1841–1915 – artysta-malarz, właściciel Orońska,
  • Halina Bretsznajder 1905–1942 – grób symboliczny – harcmistrzyni, oficer Armii Krajowej, zamordowana przez Niemców w publicznej egzekucji przy ul. Warszawskiej, pochowana anonimowo w zbiorowym grobie w kwaterze wojskowej cmentarza na Firleju,
  • ks. bp Paweł Kubicki 1871–1944 – biskup pomocniczy diecezji sandomierskiej,
  • Eugeniusz Kowalczyk 1903–1949 – oficer Wojska Polskiego, pilot, odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, dwukrotnie Krzyżem Walecznych i trzykrotnie Medalem Lotniczym,
  • Michał Tadeusz Brzęk-Osiński 1892–1983 – oficer Legionów Polskich, polityk, poseł na Sejm RP,
  • Tadeusz Zieliński 1897–1971 – pułkownik Wojska Polskiego, weteran Legionów Polskich kwatera 1b/25/6 grób 3822.
  • ks. inf. Adam Stanios 1932–2007 – budowniczy kościoła i pierwszy proboszcz parafii Matki Bożej Miłosierdzia,
  • ks. bp. Edward Materski 1923–2012 – biskup sandomierski, sandomiersko-radomski, pierwszy ordynariusz diecezji radomskiej, żołnierz AK, uczestnik Powstania Warszawskiego,
  • ks. bp. Stefan Siczek 1937–2012 – biskup pomocniczy radomski, dwukrotny administrator diecezji,
  • Maciej Glogier 1869–1940 – prawnik, społecznik, senator RP,
  • Maria Gajl 1865–1945 – nauczycielka, założycielka i długoletnia kierowniczka Zakładów Naukowych Żeńskich Marii Gajl w Radomiu,
  • Stanisław Zbrowski 1877–1905 – socjalista, uczeń radomskich szkół, za pracę w dziele odzyskania niepodległości pośmiertnie odznaczony Krzyżem Niepodległości z Mieczami,
  • Józef Grzecznarowski 1884–1976 – socjalista, poseł, prezydent Radomia,
  • Grzegorz Krzyżanowski 1977–2014 – przedsiębiorca i motoparalotniarz, mistrz Polski, dwukrotny mistrz świata w klasie PF1,
  • Stanisław Lessel 1808–1888 – adiutant gen. Jana Krukowieckiego,
  • Wacław Hagemajer 1886–1953 – rzeźbiarz, pedagog, współzałożyciel Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Radomiu,
  • rodzice radomskiego biskupa pomocniczego Adama Odzimka,
  • Stanisław Zapała 1902–1982 – nauczyciel, wieloletni dyrektor radomskich szkół średnich,
  • ks. inf. Jerzy Banaśkiewicz 1937–2011 – dziekan dekanatu Radom-Południe, proboszcz parafii Św. Teresy od Dzieciątka Jezus w latach 1998-2011, poeta,
  • ks. dr Edward Ptaszyński 1887–1943 – proboszcz parafii w Wolanowie, Goryniu i Ruskim Brodzie, współpracownik mjr. Henryka Dobrzańskiego, zaangażowany w działalność konspiracyjną, zginął w nieznanych okolicznościach,
  • Teresa Grodzińska 1899–1920 – bohaterska sanitariuszka poległa w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920,
  • Kazimierz Kłaczyński 1797–1857 – pijar, rektor Kolegium Pijarów w Radomiu, założyciel Towarzystwa Naukowego przy Szkole Wojewódzkiej,
  • Władysław Domagalski 1893–1967 – działacz komunistyczny, brat Aleksandra,
  • Lech Izbicki 1926–2011 – żołnierz AK, sybirak, lekarz, twórca radomskiej ortopedii,
  • ks. Andrzej Łukasik 1898–1980 – budowniczy kościoła i pierwszy proboszcz parafii św. Teresy od Dzieciątka Jezus na Borkach, kanonik,
  • Jacek Jerz 1944–1983 – lider radomskiej opozycji antykomunistycznej, jedyna śmiertelna ofiara stanu wojennego na Ziemi Radomskiej, jego pogrzeb w stanie wojennym był jednym z największych wg różnych szacunków 6000-11000 uczestników w historii radomskiego cmentarza,

Ponadto na cmentarzu znajdują się groby zbiorowe:

  • radomskiego domu zakonnego Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia,
  • proboszczów parafii św. Jana Chrzciciela,
  • radomskiego domu zakonnego Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo
  • księży parafii św. Jana Chrzciciela,
  • ojców bernardynów,
  • księży parafii Opieki Najświętszej Maryi Panny,

i pomniki:

  • oficerów i żołnierzy zmordowanych przez NKWD w Katyniu i innych obozach,
  • 30 strażaków rozstrzelanych 7 lipca 1944 roku przez Niemców pod murem cmentarnym,
  • radomian pomordowanych w hitlerowskich obozach koncentracyjnych,
  • żołnierzy 72 Pułku Piechoty poległych we wrześniu 1939 roku w formie mauzoleum.
  • więźniów politycznych okresu stalinowskiego i sybiraków,

Naprzeciwko głównej bramy wejściowej na grobie Konstantego Mireckiego znajduje się rzeźba Anioła Ciszy. Rokrocznie organizowana jest kwesta na rzecz rewaloryzacji zabytkowych pomników cmentarza. Opieką nad cmentarzem zajmuje się m.in. Społeczny Komitet Ratowania Zabytków Radomia.

Użytkownicy również szukali:

cmentarz firlej radom cennik, cmentarz firlej radom pedia, geocmentarz mobile, geocmentarz radom,

...
...
...