Poprzednia

ⓘ Nagroda Stalinowska




Nagroda Stalinowska
                                     

ⓘ Nagroda Stalinowska

Nagroda Stalinowska – nagroda państwowa w ZSRR przyznawana w latach 1940–1954 obywatelom tego państwa za wybitne osiągnięcia w dziedzinie nauki, techniki, literatury i sztuki oraz nowych metod wytwarzania i konstruowania wyrobów.

                                     

1. Historia

Nagroda Stalinowska została ustanowiona w 1939 roku, aby uczcić 60. rocznicę urodzin Józefa Stalina. Była przyznawana corocznie formalnie przez Komitet Nagrody Stalinowskiej, przy czym ostateczna decyzja należała do Stalina. Nagrody przyznawano za osiągnięcia w roku poprzednim. Pierwsza ceremonia wręczenia nagród odbyła się wiosną 1941 roku, kiedy to nagrodę odebrało ponad 250 sowieckich naukowców, inżynierów i intelektualistów. Wręczenie nagród wstrzymano w latach wojennych 1944–45, rozdano je podczas specjalnej ceremonii w 1946 roku. Ostatnie nagrody ogłoszono w 1952 roku, lista laureatów w 1953 roku była przygotowana, lecz nie została ogłoszona z uwagi na śmierć Stalina w marcu 1953 roku. Dopiero w 1956 roku powrócono do nagród, które zostały przemianowane na Nagrody Leninowskie.

1 stycznia 1940 roku Rada Najwyższa ZSRR ustanowiła cztery nagrody po 100 000 rubli każda przyznawane w dziedzinie literatury.

W 1949 roku ustanowiono Międzynarodową Nagrodę Stalinowską "Za umocnienie pokoju między narodami” – przemianowaną w 1956 roku na Międzynarodową Nagrodę Leninowską "Za umocnienie pokoju między narodami”.

W 1966 roku wprowadzono Nagrodę Państwową ZSRR. W ramach destalinizacji nazwę Nagroda Stalinowska zastępowano w publikacjach historycznych nazwą Nagroda Państwowa ZSRR, wymieniano dyplomy i medale.

                                     

2.1. Laureaci Nagrody Stalinowskiej w dziedzinie sztuki i literatury 1941

  • Erast Garin za rolę Tarakanowa w filmie Muzyka i miłość
  • Jurij Szaporin za kantatę Na Kulikowym Polu
  • Michaił Szołochow za twórczość literacką
  • Dymitr Szostakowicz za utwór Kwintet fortepianowy g-moll
  • Aleksandr Twardowski za twórczość literacką
  • Wsiewołod Pudowkin i Michaił Doller za film Suworow
  • Izaak Dunajewski za muzykę do filmów Cyrk i Wołga-Wołga
  • Uzeir Hadżibekow za operę Koroğlu
  • Ołeksandr Dowżenko za film Szczors
  • Aleksiej Nikołajewicz Tołstoj za powieść Piotr Pierwszy
  • Aleksiej Szczusiew za osiągnięcia w architekturze
  • Aram Chaczaturian za Koncert skrzypcowy
  • Nikołaj Miaskowski za utwór Symfonia Nr 21
                                     

2.2. Laureaci Nagrody Stalinowskiej w dziedzinie sztuki i literatury 1943

  • Muchtar Aszrafi za Symfonię Nr 1 Heroiczną
  • Siergiej Prokofjew za Sonatę fortepianową Nr 7
  • Wissarion Szebalin za Kwartet smyczkowy Nr 5
  • Aram Chaczaturian za balet Gajane
  • Aleksiej Nikołajewicz Tołstoj za powieść Droga przez mękę
                                     

2.3. Laureaci Nagrody Stalinowskiej w dziedzinie sztuki i literatury 1945

  • Mykoła Bażan za W dni wojny 1945?
  • Siergiej Eisenstein za film Iwan Groźny
                                     

2.4. Laureaci Nagrody Stalinowskiej w dziedzinie sztuki i literatury 1946

  • Qara Qarayev za operę Ojczyzna azer. Vətən
  • Perec Markisz za twórczość literacka
  • Jewgienij Wuczeticz za twórczość rzeźbiarską
  • Wano Muradeli za Symfonię Nr 2
  • Dżewdet Hadżijew za operę Ojczyzna
  • Aram Chaczaturian za Symfonię Nr 2
  • Siergiej Prokofjew za Symfonię Nr 5 - Sonatę fortepianową Nr 8 - balet Kopciuszek
  • Samuił Fejnberg za Koncert fortepianowy Nr 2
  • Wieniamin Kawierin za powieść Dwaj kapitanowie
  • Aleksander Fadiejew za powieść Młoda gwardia
  • Borys Latoszyński za Kwintet ukraiński
  • Nikołaj Miaskowski za Kwartet smyczkowy Nr 9 - Koncert wiolonczelowy
  • Reinhold Glière za Koncert na głos i orkiestrę
  • Emil Gilels za osiągnięcia w dziedzinie pianistyki
  • Gieorgij Swiridow za Trio fortepianowe
  • Dymitr Kabalewski za Kwartet smyczkowy Nr 2
  • Sulamith Messerer za choreografię baletową
  • Tichon Chrennikow za muzykę do filmu O godzinie szóstej po wojnie
  • Władimir Suszczinski za filmowanie walk w trakcie II Wojny Światowej
  • Samuel Marszak za sztukę teatralną Dwanaście miesięcy
  • Andrij Sztoharenko za symfonię Moja Ukraina
  • Wiera Panowa za powieść Sputniki
  • Aleksiej Szczusiew za osiągnięcia w dziedzinie architektury


                                     

2.5. Laureaci Nagrody Stalinowskiej w dziedzinie sztuki i literatury 1947

  • Jewgienij Wuczeticz za twórczość rzeźbiarską
  • Aleksandr Twardowski za twórczość literacką
  • Salomėja Nėris za twórczość poetycką pośmiertnie
  • Siergiej Prokofjew za Sonatę Nr 1 na skrzypce i fortepian
  • Wissarion Szebalin za kantatę Moskwa
  • Wiera Panowa za powieść Krużylicha
  • Andriej Wyszynski za Teorię dowodów prawnych
  • Siergiej Wasilenko za utwór ’Mirandoline Suite”
                                     

2.6. Laureaci Nagrody Stalinowskiej w dziedzinie sztuki i literatury 1948

  • Boris Asafjew za monografię Glinki
  • Gara Garajew za poemat symfoniczny Lejla i Mażnun
  • Anatolij Rybakow za powieść Kordzik
  • Ilja Erenburg za twórczość literacką
  • Obsada filmu Sekretny Agent
  • Reinhold Glière za Kwartet smyczkowy Nr 4
  • Jewgienij Wuczeticz za twórczość rzeźbiarską
  • Aleksiej Szczusiew za osiągnięcia w architekturze
  • Anatolij Sofronow za dramat W pewnym mieście
                                     

2.7. Laureaci Nagrody Stalinowskiej w dziedzinie sztuki i literatury 1949

  • Fiodor Gładkow za powieść Historia mojego dzieciństwa 1949?
  • Arkadij Filipenko za II kwartet smyczkowy
  • Dmitrij Kabalewski za koncert skrzypcowy
  • Aleksandr Harutiunian za kantatę Ojczyzna
  • Wasilij Ażajew za powieść Daleko od Moskwy
  • Iwan Wasilenko za powieść Mała gwiazda
  • Fikrət Əmirov za Mugamy symfoniczne
  • Anatolij Sofronow za dramat Moskiewski charakter
  • Ławrientij Beria za służbę w NKWD
  • Wiera Panowa za powieść Jasny brzeg
  • Jewgienij Wuczeticz za twórczość rzeźbiarską
  • Faina Raniewska za wybitne osiągnięcia na scenie teatralnej
                                     

2.8. Laureaci Nagrody Stalinowskiej w dziedzinie sztuki i literatury 1950

  • Jewgienij Wuczeticz za twórczość rzeźbiarską
  • Nikołaj Miaskowski za Sonatę Nr 2 na wiolonczelę i fortepian
  • Dymitr Szostakowicz za Pieśń o lasach - Upadek Berlina na chór
  • Reinhold Glière za utwór Jeździec z brązu
  • Mstisław Rostropowicz
                                     

2.9. Laureaci Nagrody Stalinowskiej w dziedzinie sztuki i literatury 1951

  • Otar Taktakiszwili za Symfonię Nr 1
  • Izaak Dunajewski za muzykę do filmu Kubańscy kozacy
  • Siergiej Prokofjew za oratorium W obronie pokoju
  • Władimir Bielajew za powieść Stara forteca: Trylogia
  • Nikołaj Miaskowski za Symfonię Nr 27 – kwartet smyczkowy Nr 13
  • Gierman Gałynin za Poemat epicki
  • Teofilis Tilvytis za poemat Usnynė
  • Nikołaj Czerkasow za rolę Popowa w filmie Aleksander Popow
  • Jurij Trifonow za powieść Studenci
  • Anatolij Rybakow twórczość literacką
  • Bruno Frejndlich za rolę Marconiego w filmie Aleksander Popow
  • Michaił Glidier za film Обновление земли
  • Ding Ling za powieść Nad rzeką Sanggan
  • Faina Raniewska za film Oni mają ojczyznę
  • Arno Babadżanian za utwór Ballada heroiczna
  • Dymitr Kabalewski za operę Tarasowie
  • Aleksandras Gudaitis-Guzevičius za powieść Kalvio Ignoto teisybė Prawda kowala Ignotasa


                                     

2.10. Laureaci Nagrody Stalinowskiej w dziedzinie sztuki i literatury 1952

  • Antanas Venclova za twórczość literacką, Rinktinė Dzieła wybrane
  • Siergiej Bondarczuk za rolę w filmie Kawaler Złotej Gwiazdy
  • Aleksiej Szczusiew za osiągnięcia w architekturze
  • Jurij Szaporin za Romanse na głos i fortepian
  • Dżewdet Hadżijew za poemat symfoniczny Dla pokoju
  • Otar Taktakiszwili za Koncert fortepianowy Nr 1
  • Andrij Sztoharenko za suitę symfoniczną Wspomnienie Łesi Ukrainki
  • Muchtar Aszrafi
  • Dymitr Szostakowicz za Dziesięć poematów na chór, opus 88