Poprzednia

ⓘ Oddział Leśnik




Oddział Leśnik
                                     

ⓘ Oddział Leśnik

Oddział Leśnik – oddział bojowy Armii Krajowej powstały w trakcie walk w okresie powstania warszawskiego. Oddział występował jako zgrupowanie "Leśnik" lub batalion "Leśnik". Został zorganizowany w pierwszych dniach powstania, walczył na Woli i Starym Mieście. Po przejściu do Śródmieścia, samodzielne grupy oddziału walczyły na odcinku Powiśle Czerniakowskie oraz częściowo w Śródmieściu Południowym.

                                     

1. Geneza oddziału

Oddział wywodził się z Szefostwa służby uzbrojenia Oddziału IV Komendy Głównej Armii Krajowej – kryptonim "Leśnictwo", którego szefem był płk Jan Szypowski ps. Leśnik. Zadaniem "Leśnictwa" było gromadzenie, oraz produkcja broni częściowo do 1943 m.in. pistoletów maszynowych "Błyskawica" i "Sten" i materiałów wybuchowych.

                                     

2. Udział w powstaniu

1 sierpnia grupa ppłk "Leśnika" otrzymała rozkaz zajęcia gmachu Sądów na Lesznie. Przed 17.00 wyruszyła z miejsca koncentracji przy ul. Chmielnej 80 w składzie dowódca i szesnastu żołnierzy i oficerów. Cały oddział był uzbrojony w pistolety maszynowe, pistolety i granaty. Oddział odegrał istotną rolę w opanowaniu koszar dywizjonu policji konnej oraz rezerwy policji granatowej przy ul. Ciepłej 13. Wieczorem tego dnia zajęty został budynek sądów.

3 sierpnia 1944 płk Szypowski otrzymał rozkaz stworzenia własnego zgrupowania i objęcia dowództwa w rejonie Leszno – ul. Żelazna – Grzybowska – plac Żelaznej Bramy – plac Bankowy – ul. Rymarska. Zgrupowanie formowano w gmachach sądów Leszno – Ogrodowa, skąd dokonywano zbrojnych wypadów w rejon getta, Hali Mirowskiej i ul. Chłodnej. W skład oddziału weszła kilkunastoosobowa grupa żołnierzy zalążku Batalionu Kwatermistrzostwa Komendy Głównej AK kpt. Romana Kiźnego "Smugi", rozformowanej z braku broni 44 kompanii WSOP oraz ochotnicy.

Żołnierze oddziału, wspierali inne oddziały w zdobyciu wartowni Nordwache, która mieściła się w kamienicy na rogu ulic Chłodnej i Żelaznej. Zlikwidowano również, przy osobistym udziale ppłk. "Leśnika", gniazdo ckm przy ul. Karmelickiej. W tym czasie zgrupowanie liczyło ok. 350 żołnierzy.

6 sierpnia, ok. 9.00 żołnierze zgrupowania wzięli udział w obronie barykady przy ul. Wroniej. Żołnierzom oddziału, wraz z wycofującymi się oddziałami III Obwodu Wola por. Wacława Stykowskiego "Hala", udało się utrzymać linię obrony, po wycofaniu oddziałów X Zgrupowania. Jednak ze względu na niebezpieczeństwo oskrzydlenia przez atakujące od strony Woli oddziały Oskara Dirlewangera, oddział otrzymał rozkaz opuszczenia tego samego dnia wieczorem rejonu sądów i skierowania się na Stare Miasto. Po postoju na ul. Świętojerskiej rankiem 7 sierpnia obsadzono wyznaczone rejony na Muranowie:

  • kompanie "Bolek", "Ludwik" i oddział zwiadowczy "Szary" – remiza tramwajowa na Muranowie;
  • kompania miotaczy ognia "Haliński" – pozycje wzdłuż ul. Bonifraterskiej, frontem w kierunku getta.

9 sierpnia oddziałowi została podporządkowania kompania wolska z oddziałów Obwodu Wola. 11 sierpnia zgrupowanie początkowo podporządkowano Zgrupowaniu "Radosław", zaś od 12 sierpnia z oddziałów Zgrupowania "Radosław" i zgrupowania "Leśnika utworzono odcinek północny Grupy AK Północ, pod dowództwem ppłk. Franciszka Rataja "Paweł".

Pierwszą akcją bojową na Muranowie zgrupowania był nieudany atak na Fort Traugutta. Poległo trzech żołnierzy, a wielu odniosło rany. Ciężkie walki toczono w hali autobusowej przy ul. Inflanckiej i zajezdni tramwajowej przy ul. Sierakowskiego, gdzie płk Szypowski unieszkodliwił i rozbroił dwa goliaty. Oprócz zadań bojowych "Leśnik" inicjował i organizował, przy oddziałach bojowych i w terenie, produkcję butelek zapalających, granatów i rusznikarni.

18 sierpnia płk Szypowski został ciężko ranny. Zgrupowanie, pod dowództwem Adolfa Łojkiewicza "Rysia", zostało skierowane do obrony budynku Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. W toku ciężkich walk o ten obiekt zginęła, od wybuchu bomby lotniczej, załoga plutonu miotaczy ognia wraz z dowódcą kompanii Władysławem Miładowskim "Halicki" ok. 30 żołnierzy i łączniczek.

27 sierpnia oddziały zgrupowania, pod ciężkim ogniem niemieckiej artylerii, zostały wycofane z PWPW. Liczebność kompanii wynosiła zaledwie 20% stanu wyjściowego. Po upadku Starego Miasta oddział przedostał się do Śródmieścia. Oddział został skierowany w nocy z 3 na 4 września do Podobwodu Śródmieście Południowe. Resztki kompanii wolskiej pod dowództwem ppor. Stefana Kowalskiego "Jaroń" ok. 24 żołnierzy wałczyła w rejonie ul. Książęcej, zaś po odcięciu łączności z Czerniakowem została włączona do Batalionu "Stefan". Żołnierze 1 kompanii ppor. Jerzego Szypowskiego "Bolek" 12 żołnierzy zostali włączeni do Batalionu "Czata", zaś żołnierze kompanii miotaczy płomieni 34 żołnierzy tworzyli jednostkę osłonową "Radosława". Oddziały te razem z Zgrupowaniem "Radosław" przeszli na Powiśle Czerniakowskie i zajęli kwaterę na ul. Wilanowskiej 12. Ostatnią placówką bojową zgrupowania był dom przy ul. Solec i Wilanowskiej, który został zdobyty przez Niemców 23 września. Kompania "Jaronia" weszła natomiast 20 września w skład 72 Pułku Piechoty AK idąc do niewoli 3 października 1944.

                                     

3.1. Ordre de Bataille 5 sierpnia 1944

Zgrupowanie "Leśnik" w dniu 5 sierpnia:

  • pluton – dowódca pchor. Zdzisław Garbicz "Wilnianin" później "Wilnianin II"
  • 1 kompania – dowódca por. NN, a od 4 sierpnia por. Jerzy Szypowski "Bolek",
  • pluton – dowódca pchor. Zdzisław Krzykowski "Sowa" zg. 9 sierpnia;
  • Dowódca zgrupowania – ppłk Jan Szypowski "Leśnik"
  • Sztab – zastępca dowódcy – mjr Adolf Łojkiewicz "Ryś II", szef sztabu – mjr Aleksander Tuk "Mir", adiutant dowódcy – pchor. Wincenty Świątkiewicz "Wicek", komendantka łączniczek – Joanna Żórawska "Joanna", łączniczka – Irena Venulet "Krystyna".
  • pluton – dowódca ppor. Tadeusz Stopczyk "Lord";
  • 2 kompania – dowódca por. Leon Szrajer "Ludwik" zg. 9 sierpnia;
  • pluton – dowódca pchor. Bartłomiej Jahn "Michał".
  • pluton – dowódca pchor./ppor. Stefan Kowalski "Jaroń"
  • oddział zapasowy – dowódca mjr "Ryś", następnie mjr "Mir".
  • zwiad oddziału – dowódca pchor./ppor. Marian Gorzkowski "Szary".
  • oddział specjalny – produkcja granatów, min i innych środków walki – dowódca kpt. Franciszek Jan Pogonowski "Marek";
  • oddział miotaczy ognia – dowódca por. Władysław Miładowski "Haliński",
  • służba sanitarna


                                     

3.2. Ordre de Bataille 13 sierpnia 1944

  • Dowódca zgrupowania – ppłk Jan Szypowski "Leśnik"
  • Zastępca mjr Adolf Łojkiewicz "Ryś"
  • 1 kompania – ppor. Jerzy Szypowski "Bolek" zg. po 20 września 1944 na Czerniakowie;
  • 1 pluton – ppor "Tadzik" Tadeusz Wąsowski "Tadzik"
  • 2 kompania – ppor. Stefan Kowalski "Jaroń"
  • 2 pluton – st. ogn. Jan Ostrowski "Hart" ranny 10 sierpnia, sierż. Jan Jaszczyk "Nida";
  • 1 pluton – plut. podch. Janusz Przedworski "Ludwik";
  • 3 kompania "Wolska" – ppor. Eugeniusz Śmieszek "Sęp" ranny 13 sierpnia, por. Jerzy Dominik "Wilnianin" zg.18 sierpnia, kpt. Stanisław Stefaniak "Stefan";
  • kompania miotaczy płomieni – por. Władysław Miładowski "Haliński" poległ 25 sierpnia; ppor. Czesław Sobolewski "Sław" zm. 17 września od ran, na Czerniakowie;
  • pluton – dowódca sierż./ppor. Czesław Sobolewski "Sław";
  • pluton – dowódca sierż Roman Kot "Polak" rozstrzelany 23 września;
  • pluton – dowódca st. sierż. pchor. Leszek Niklewicz "Roberto"zginął 25 sierpnia;

Użytkownicy również szukali:

dom wczasowy leśnik, łagów ośrodek lasów państwowych, leśnik ośrodek,

...
...
...