Poprzednia

ⓘ Norbert Barlicki




Norbert Barlicki
                                     

ⓘ Norbert Barlicki

W 1900 ukończył gimnazjum w Radomiu, a w 1904 studia prawnicze na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. W 1906 studiował socjologię w Brukseli, a w 1909 ekonomię w Petersburgu.

Był członkiem PPS od 1902, w latach 1904–1905 działał w organizacji PPS w Zagłębiu; potem w organizacjach Warszawy, Łodzi i Wilna.

Podczas rozłamu partii w 1906 opowiedział się po stronie PPS-Lewica. Działał w jej strukturach przez kilka następnych lat, do 1914. Aresztowany po raz pierwszy przez carską policję w 1911 pod zarzutem działalności rewolucyjnej został osadzony na Pawiaku. Wobec braku dowodów wypuszczono go na wolność.

W połowie 1915 powrócił do działania w PPS dotychczasowej PPS-Frakcja Rewolucyjna.

Zajmował się wówczas problemami wsi, podejmując działania w Związku Chłopskim na rzecz programu niepodległościowego. Z ramienia Związku uczestniczył w Unii Stronnictw Niepodległościowych, a następnie Komitetu Naczelnego Zjednoczonych Stronnictw Niepodległościowych przekształconego następnie w Centralny Komitet Narodowy w Warszawie. Tego ostatniego był członkiem od listopada 1916 do lutego 1917 r. Przejściowo w 1915 członek władz PSL w Królestwie Polskim uczestniczył w kongresie założycielskim.

Na XIII Zjeździe PPS w 1917 wybrany został do Centralnego Komitetu Robotniczego tej partii. Od maja 1916 do maja 1918 z ramienia PPS był radnym Warszawy. Był jednym z czołowych działaczy Komisji Porozumiewawczej Stronnictw Demokratycznych. Za wystąpienie przeciw narzucaniu traktatu brzeskiego i odczytanie deklaracji w sprawie wyborów do Rady Stanu, Barlicki został aresztowany 11 kwietnia 1918 i internowany w twierdzy modlińskiej. Zwolniony po siedmiu miesiącach, w pierwszym dniu Niepodległości 11 listopada 1918. Po odzyskaniu niepodległości był wiceministrem spraw wewnętrznych w rządzie Jędrzeja Moraczewskiego.

Podczas wojny polsko-bolszewickiej był członkiem Rady Obrony Państwa, uczestniczył w rokowaniach pokojowych w Mińsku i Rydze od sierpnia 1920 do marca 1921. Podczas rozmów, w przeciwieństwie do Leona Wasilewskiego drugiego reprezentanta PPS w delegacji opowiedział się przeciwko programowi federacyjnemu Józefa Piłsudskiego, a po stronie inkorporacyjnego stanowiska centroprawicy reprezentowanego przez Jana Dąbskiego i Stanisława Grabskiego.

Od 13 lutego do 20 kwietnia 1926 był ministrem robót publicznych w rządzie Skrzyńskiego.

W 1919 został wybrany do Rady Naczelnej PPS, następnie do Centralnego Komitetu Wykonawczego 1926–1931 pełnił funkcję przewodniczącego CKW.

Od 1919 do 1935 był posłem na Sejm, w ramach Związku Parlamentarnego Polskich Socjalistów w okresie 1920–1926 był przewodniczącym klubu ZPPS. Członek komisji rolnej Sejmu Ustawodawczego 1919–1922.

Aresztowany w nocy 9/10 września 1930 i uwięziony w Brześciu, zwolniony 2 grudnia 1930 za kaucją. W wyborach parlamentarnych 1930 wybrany na posła z listy nr 7 w Warszawie. Oskarżony w procesie brzeskim. Jako czołowy działacz Centrolewu został w 1932 skazany na dwa i pół roku więzienia. Po uprawomocnieniu wyroku 5 października 1933 wygasł jego mandat poselski. Wyrok odbywał razem ze Stanisławem Dubois w więzieniu mokotowskim od 25 listopada 1933 do 8 maja 1934.

Po rozłamie, w 1928 w wyniku którego powstała PPS dawna Frakcja Rewolucyjna, stanął na czele Tymczasowego Komitetu Organizacyjnego Warszawskiego OKR PPS i przewodniczył okręgowi warszawskiemu do 1931, a następnie od 1933 do 1934. W 1935 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Warszawskiego OKR PPS.

Na XXIV Kongresie PPS w 1937 został wybrany do Rady Naczelnej PPS, ale od 1937 nie był wybierany do władz organizacji warszawskiej Warszawski OKR.

Powodem była "jednolitofrontowa” postawa Barlickiego. W 1936 odpowiadając na inicjatywę KPP podjął udaną próbę zorganizowania redakcji "Dziennika Popularnego”. Pierwszy numer pisma ukazał się 16 października 1936. Po utworzeniu zespołu redakcyjnego został jego naczelnym;. Pismo w dniu 3 marca 1937 zostało zamknięte przez władze administracyjne.

W 1937 został wybrany przez Radę Miejską na prezydenta Łodzi, ale nie objął stanowiska z powodu niezatwierdzenia wyboru przez władze państwowe oraz rozwiązanie Rady Miejskiej.

W czasie okupacji hitlerowskiej był jednym z organizatorów lewicowych grup PPS do walki z okupantem będąc w zdecydowanej opozycji do PPS-WRN wiążącej się ze ZWZ uznawanej przez niego za sanacyjną. Nawiązał kontakty z Centralnym Komitetem Organizacji Niepodległościowych.

Wraz z Adamem Kuryłowiczem, Piotrem Gajewskim i Marianem Kubickim oraz ludowcem Edwardem Wieczorkiem wydawał konspiracyjne pismo "Chłop i Robotnik”, jako organ Związku Chłopów i Robotników.

Aresztowany przez Gestapo 21 kwietnia 1940. 7 stycznia 1941 roku został osadzony w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau, gdzie kierował PPS-owską organizacją ruchu oporu. Zmarł w obozie 27 września 1941 roku.

Był współredaktorem "Robotnika”.

                                     

1. Barlicki jako patron

Imię Norberta Barlickiego noszą:

  • plac w Łodzi;
  • ulice w: Będzinie, Bielsku-Białej, Czechowicach-Dziedzicach, Częstochowie, Gliwicach, Gubinie, Iławie, Jeleniej Górze Cieplice, Katowicach, Koszalinie, Krakowie, Kutnie, Łaziskach Górnych, Nowym Sączu, Opolu, Radomiu, Siemianowicach Śląskich, Sokółce, Szczecinie, Świętochłowicach, Świnoujściu, Tomaszowie Mazowieckim, Wałbrzychu, Warszawie, Wrocławiu, Zgierzu. W Gdańsku-Wrzeszczu w 1946 imieniem Barlickiego nazwano dawną Bahnhofstraße Dworcową. Władze zmieniły jednak nazwę na Juliana Marchlewskiego. Obecnie Romana Dmowskiego.
  • Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 1 Uniwersytetu Medycznego w Łodzi do 1939 – im. Prezydenta Ignacego Mościckiego;
  • Niewielki statek pływający w Krynicy Morskiej ok. 1962;

Imię Barlickiego nosiły również nieistniejące Zakłady Przemysłu Wełnianego "NORBELANA” w Łodzi. Od 1947 do 1948 jego imię nosił również Dzielnicowy Komitet PPS w Państwowych Zakładach Przemysłu Bawełnianego Nr 1 w Łodzi.

                                     

2. Ważniejsze prace

  • Proletariat, Warszawa 1947
  • Muszą zamilknąć spory na lewicy. Wybór pism, wstęp i wybór J. Tomickiego, Warszawa 1980
  • Wybór przemówień i artykułów z lat 1918–1939, oprac. J. Tomicki, Warszawa 1964
                                     
  • północy Norbert imieniny obchodzi: 6 czerwca. Święty Norbert z Xanten 1080 1134 arcybiskup Magdeburga, święty katolicki Norbert Barlicki 1880 1941
  • Posłowie na Sejm II RP z okręgu Warszawa Lista posłów według kadencji Norbert Barlicki PPS Gabriela Balicka - Iwanowska ZLN Stanisław Gustaw Brun ZLN
  • Wandą i Jadwigą. Podczas okupacji niemieckiej w kamienicy mieszkał Norbert Barlicki prawnik, działacz i przywódca PPS, publicysta i nauczyciel. Aresztowany
  • uzgodniona lista 6 posłów Prezydium prezes: Ignacy Daszyński wiceprezesi: Norbert Barlicki sekretarze: Kazimierz Czapiński Aleksander Napiórkowski gospodarz:
  • ukazał się 16 października 1936 r. Funkcję redaktora naczelnego pełnił Norbert Barlicki Artykuły zamieszczali m.in. Julian Hochfeld, Stanisław Dubois, Wanda
  • utworzona w lutym 1940 r. w Warszawie. Utworzyli ją lewicowi socjaliści Norbert Barlicki Piotr Gajewski Adam Kuryłowicz i radykalni ludowcy Marian Kubicki
  • robotniczego. Norbert Barlicki Wybór przemówień i artykułów z lat 1918 1939, wybór, wstęp i przypisy oraz bibliografia prac N. Barlickiego Jan Tomicki
  • współpracę z ruchem zaraniarskim. Do czołowych działaczy Związku należeli: Norbert Barlicki Konstancja Jaworowska, Paweł Jankowski, Helena Radlińska, Michał Sokolnicki
  • Pogotowia Wojennego Jej głównymi działaczami byli: Kazimierz Bagiński, Norbert Barlicki Aleksander Bogusławski, Medard Downarowicz, Stanisław Kempner, Wacław
  • Rybczyński. 13 lutego 1926 nowym ministrem robót publicznych został Norbert Barlicki polityk PPS. 20 kwietnia 1926 Jan Stanisław Jankowski NPR kierownikiem
  • Świętochowski. Do ścisłego kierownictwa Komitetu należeli poza nim Norbert Barlicki i Marian Borzęcki. Za prawną podstawę swej działalności Komitet uważał