Poprzednia

ⓘ I Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Łomży




I Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Łomży
                                     

ⓘ I Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Łomży

I Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki – szkoła ponadgimnazjalna z tradycjami sięgającymi XVII wieku, której siedziba znajduje się przy ul. Feliksa Bernatowicza 4 w Łomży.

                                     

1.1. Historia Kolegium Jezuickie w Łomży 1614–1773

Początek działalności jezuitów w Łomży to rok 1609, kiedy to powstała mała placówka "misja” podporządkowana kolegium w Pułtusku. Pierwszym rektorem łomżyńskiego kolegium był Jakub Lachowski, który pełnił swoją funkcję do 1610 roku, kiedy został zastąpiony przez Adama Kołożemskiego. Placówka niezależna "rezydencja” od kolegium w Pułtusku powstała w Łomży 1 lutego 1612 roku, jednak szkołę otwarto dopiero 5 września 1614 roku dzięki wsparciu materialnemu opata przemęckiego Adama Nowodworskiego. W 1638 roku dyrektorem szkoły był Andrzej Bobola. Początkowo szkoła miała 2 klasy, następnie 4, a w roku 1644 została utworzona klasa retoryki, czyniąc ze szkoły prawdziwą szkołę średnią. Wkrótce w szkole zaczęło rozwijać się życie kulturalno-naukowe. W tym czasie powstał Teatr Szkolny, Sodalicja Mariańska, bursa dla ubogich studentów, chór szkolny, koła samokształceniowe oraz biblioteka. Z początku Kolegium Łomżyńskie było szkołą humanistyczną. Do zasadniczych zmian w programie nauczania szkoły doszło w połowie XVIII wieku. Dodano filozofię, fizykę doświadczalną, język francuski i niemiecki oraz wykłady z historii i matematyki. Nauka w szkole była bezpłatna. Nie było ograniczeń narodowościowych i wyznaniowych. Do szkoły uczęszczało ok. 500 uczniów. Budynek szkoły na początku był drewniany. W 1735 roku wzniesiono pierwszy murowany gmach kosztem fundatorki Ewy Szembekowej, natomiast w 1741 roku rozpoczęto budowę nowego kolegium. W momencie kasaty zakonu jezuickiego 1773 nowy gmach nie był dokończony.

                                     

1.2. Historia Szkoła Pijarska 1774–1807

Po kasacie zakonu jezuitów Komisja Edukacji Narodowej przekazała szkołę pijarom. Zakon pijarski całkowicie podporządkował się zaleceniom KEN. Szkoła miała rangę powiatową i należała do okręgu, którym opiekował się biskup płocki Michał Poniatowski, wkrótce prezes KEN. Przełożony łomżyńskiej szkoły posiadał tytuł rektora. W szkole za "panowania” pijarów nauczano przedmiotów: język polski, religia nauka chrześcijańska, nauka moralna, łacina, historia, geografia, logika, matematyka, fizyka i mechanika, historia naturalna, język niemiecki, język francuski, rysunki i wychowanie fizyczne. Do szkoły przyjmowano po opanowaniu nauczania początkowego. Wiek, jak wszędzie, był bardzo zróżnicowany.

                                     

1.3. Historia Szkoła w epoce Księstwa Warszawskiego 1807–1814

Łomża w okresie Księstwa Warszawskiego była głównym miastem departamentu augustowskiego. Biuro departamentu utworzono w gmachu szkoły pijarskiej, ta więc musiała zniknąć z planu ówczesnej Łomży. Szkołę reaktywowano w 1811 roku. Upadła wraz z Księstwem Warszawskim w 1814 roku.

                                     

1.4. Historia Szkoła Wojewódzka 1815–1834

Ponownie szkołę powołano do życia w 1815 roku, kiedy to powstało Królestwo Polskie. Szkoła miała wówczas charakter pełnej szkoły średniej. Nauka trwała tu siedem lat 6 klasa trwała 2 lata. Wykładano przedmioty: nauka religii i moralności, język polski, Łacina, język niemiecki, język francuski, język grecki, nauka o starożytności, historia powszechna, historia Polski, historia Rosji, historia naturalna, geografia, algebra, fizyka, mechanika, statyka, chemia, botanika i mineralogia, encyklopedia nauk i wiadomości, kaligrafia i rysunek.

                                     

1.5. Historia Gimnazjum Wojewódzkie 1834–1839, Gimnazjum Gubernialne 1839–1850 i Szkoła Powiatowa o 5 klasach 1850–1861

Gimnazjum Wojewódzkie stanowiło kontynuację Szkoły Wojewódzkiej, z tym, że do programu wprowadzono obowiązkową naukę języka rosyjskiego. Nazwę szkoły zmieniono w 1834 roku z inicjatywy cara Mikołaja I. W 1839 roku szkołę podporządkowano kierownictwu oświaty w Petersburgu. W związku z przemianowaniem województw na gubernie szkołę również nazwano Gimnazjum Gubernialnym. Obok języka rosyjskiego wprowadzono język starocerkiewny. W 1850 roku zlikwidowano Gimnazjum i utworzono jedynie 5-letnią początkowo 4-letnią Szkołę Podstawową. Inspektorem nowo utworzonej szkoły został mianowany Jakub Ignacy Waga. Choć szkoła straciła rangę szkoły średniej, to poziomem przewyższała "zwykłe” szkoły powiatowe.

                                     

1.6. Historia Gimnazjum Męskie 1862–1932

W 1862 roku do szkoły weszła reforma Wielopolskiego. Szkołę uczyniono 7-klasowym Gimnazjum męskim. Jako główny nauczany przedmiot przywrócono język polski, a język rosyjski zredukowano do 2 godzin tygodniowo. Na nauczycielskie stanowiska powrócili Polacy. Sytuacja Gimnazjum drastycznie zmieniła się w 1864 po upadku powstania styczniowego. Zwolniono dotychczasowego rektora, na jego miejsce powołano Rosjanina – Zacharowa, ale już jako dyrektora. W szkole rozpoczęła się intensywna rusyfikacja. Wprowadzono wykładowy język rosyjski. W 1900 roku wzniesiono nowy dwukondygnacyjny budynek na tyłach starej szkoły. Wysłużoną jezuicką budowlę, mimo protestów Łomżan rozebrano. W 1905 roku w szkole wybuchł strajk młodzieży. Domagano się przywrócenia jako głównych przedmiotów: j. polskiego i historii, a także zniesienia systemu policyjnego. Żądania strajkujących nie zostały spełnione, a dla nich samych nie było już miejsca w szkole. Liczba uczących się zmalała z 519 do 225 w tym 48 Polaków. W 1906 r. Stanisław Lutosławski z Drozdowa utworzył dla uczestników strajku nową Szkołę Handlową, która poza budynkiem Gimnazjum istniała do 1918 roku. Do "Handlówki” w latach 1914–1916 uczęszczał przyszły kardynał, Stefan Wyszyński. Po wojnie szkołę przeniesiono do budynku gimnazjalnego i połączono z Gimnazjum. Wówczas szkoła zmieniła nazwę na Gimnazjum Męskie im. Tadeusza Kościuszki, a następnie na Państwowe Męskie Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki. Pierwszym dyrektorem Gimnazjum został Jan Hellmann. Odtąd w szkole rozwijało się harcerstwo, które wydawało dwa czasopisma "Czuwaj” i "Drużynę”. Ponadto młodzież redagowała pisma szkolne: "Głos Ucznia”, "Promień” i "U Progu”. Szkołę prowadziła wysoko wykwalifikowana kadra pedagogiczna. Duży nacisk kładziono na wychowanie patriotyczne.



                                     

1.7. Historia Gimnazjum i Liceum im. T. Kościuszki 1932–1948

W 1932 roku po reformie oświaty w szkole obok Gimnazjum powstało 2-letnie liceum. Obie szkoły miały wspólnego dyrektora oraz kadrę pedagogiczną. 17 września Łomża przeszła pod okupację sowiecką. W październiku NKWD aresztowało dyrektora Czajkowskiego oraz kilku innych przedstawicieli szkoły. W 1940 roku przerwano patriotyczna działalność harcerstwa, a najaktywniejszych aresztowano. Trzy osoby zostały skazane na karę śmierci, ale po odwołaniu karę złagodzono do 15 lat na Syberii. Więźniowie zostali odbici z aresztu 22 czerwca 1941 roku. Niebawem do Łomży weszli Niemcy. Szkoła rozpoczęła tajne nauczanie. Dyrektorem został historyk – prof. Czesław Lustych, a jego zastępcą polonista – dr Stanisława Osiecka. Po śmierci 9 maja 1945 roku dyrektora Lustycha w obozie Mauthausen, na dyrektora szkoły powołano dr Stanisławę Osiecką.

                                     

1.8. Historia Liceum im. T. Kościuszki 1948–1998

W 1948 roku z powodu ponownej reformy zlikwidowano gimnazjum, a pozostawiono jedynie 4-letnie liceum. W latach 1948–1998 w Łomży na ul. Bernatowicza istniało Liceum Ogólnokształcące im. T. Kościuszki. Przez wiele lat było ono było jedynym liceum w Łomży. Kiedy w mieście zaczęły powstawać nowe licea, do nazwy dodano cyfrę rzymską I. Od roku 1978 dyrektorem szkoły był Zygmunt Zdanowicz.

                                     

1.9. Historia Gimnazjum i Liceum im. T. Kościuszki od 1999

W 1999 roku weszła w życie nowa reforma oświaty rządu Jerzego Buzka. Przy I LO powstało Publiczne Gimnazjum nr 6 im. T. Kościuszki w Łomży. Szkoła została stworzona dla wybitnie zdolnej młodzieży i mieści się w tym samym budynku co liceum, pochodzącym z 1915 roku. Gimnazjum na czele z dyrektorem Zdanowiczem weszło do TST, którego współtwórcą był wyżej wymieniony łomżyński pedagog. Od 1 września 2004 roku dyrektorem obu szkół jest mgr Jerzy Łuba.

W czerwcu 2014 miały miejsce uroczyste obchody czterechsetlecia istnienia I LO w Łomży. Jubileusz swoim patronatem objął Prezydent RP Bronisław Komorowski, a w uroczystościach głowę państwa reprezentował prof. Tomasz Nałęcz, który odczytał uroczysty list od prezydenta skierowany do społeczności szkolnej. Dodatkowo w obchodach uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, biskup łomżyński, Rada Pedagogiczna oraz absolwenci szkoły i jej uczniowie. W roku szkolnym 2017/2018 planowane są obchody szeregu okrągłych rocznic: 600-lecia nadania praw miejskich Łomży, 200. rocznica śmierci patrona szkoły – Tadeusza Kościuszki oraz 100. rocznica nadania szkole imienia tego polskiego i amerykańskiego wojskowego.



                                     

2. Szkoła obecnie

I Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Łomży ma swoją siedzibę w ponad stuletnim budynku. Szkoła jest jednak nowoczesna i dobrze wyposażona. Uczniowie mają dostęp do 28 pracowni lekcyjnych, pracowni komputerowej, biblioteki, czytelni, biblioteki językowej, muzeum szkoły oraz bogatego zaplecza sportowego.

                                     

2.1. Szkoła obecnie Profile nauczania

Uczniowie mają możliwość wyboru kształcenia w klasach o profilu: biologiczno-chemicznym, humanistycznym, matematyczno-fizycznym, społeczno-ekonomicznym oraz politechnicznym. W II i III klasie istnieje możliwość doboru fakultetu. Nauczanie języków jest niezależne od profilu. Każdy uczeń dokonuje wyboru spośród lektoratów: francuskiego, niemieckiego lub rosyjskiego. Obowiązkowy dla wszystkich jest język angielski.

                                     

2.2. Szkoła obecnie Formy pracy pozalekcyjnej

  • koło teatralne "Maskarnia”
  • Młodzieżowy Klub Społeczny
  • Klub Turystyki Górskiej "Beskid”
  • klub sportowy "ŻAK” z sekcją koszykówki, piłki nożnej, piłki siatkowej, lekkiej atletyki i szachów
  • koła przedmiotowe
  • koło brydża sportowego
  • szkolny oddział Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej
  • udział uczniów w wykładach z fizyki doświadczalnej
  • szkoła matematyczna prowadzona przez pracowników naukowych z Uniwersytetu Warszawskiego
  • udział uczniów w wykładach prowadzonych przez pracowników naukowych UwB, UW oraz SGH
  • organizacja corocznych sesji polonistycznych – Zjazdów Humanistów Szkół Twórczych
  • konkurs fotograficzny o Ziemi Łomżyńskiej
                                     

2.3. Szkoła obecnie Wyjazdy i wycieczki

Uczniowie klas pierwszych liceum co roku uczestniczą w tzw. "szkołach zimowych”, które mają miejsce w Małym Cichym. Licealiści mają możliwość nauki jazdy na nartach, jednak uczestniczą też w lekcjach.

Rokrocznie uczniowie pierwszych klas gimnazjum biorą udział w obozie naukowym Towarzystwa Szkół Twórczych organizowanym w Mielnie-Unieściu.

Dla uczniów gimnazjum przewidziana jest również wymiana młodzieży ze szkołą Jean Renoir College w Bourges we Francji. Rozważane jest też podjęcie współpracy ze szkołą w Szwecji.

                                     

3. Dyrektorzy

  • Andrzej Bobola od 1638
  • Stanisława Osiecka
  • Józef Julian Chmiel od 1 V 1926
  • Jerzy Łuba od 1 IX 2004
  • Mikołaj Slaski 1648–1649
  • Zygmunt Zdanowicz od 1978
  • Czesław Lustych okupacja niemiecka
  • Czajkowski do 1939
  • Jan Hellmann po 1918
                                     

4. Profesorowie

  • Czesław Lustych 1903–1945 – profesor, historyk, działacz ZWZ – AK, dyrektor Gimnazjum i Liceum w okresie II wojny światowej, za tajne nauczanie zginął w obozie koncentracyjnym Mauthausen,
  • Zygmunt Zdanowicz – dyrektor I LO w Łomży w latach 1979–2005, matematyk, współtwórca Towarzystwa Szkół Twórczych, prezes Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej.
  • Ignacy Zaborowski 1754–1803 – profesor Łomżyńskiej Szkoły Pijarskiej, matematyk i geodeta, profesor geometrii; należał do TKE patrz wyżej; uznawany za ojca geodezji ; autor "Logarytmów dla szkół narodowych” oraz podręcznika "Geometria powszechna”,
  • Kazimierz Sikorski – profesor Łomżyńskiej Szkoły Pijarskiej; należał do powołanego przez KEN Towarzystwa Ksiąg Elementarnych, które przygotowywało podręczniki do szkół w całej Polsce; autor podręcznika do nauk chrześcijańskich pt. "Mowy Moralne”,
  • Franciszek Ksawery Dmochowski 1762–1808 – profesor Łomżyńskiej Szkoły Pijarskiej, poeta, krytyk literacki, tłumacz; należał do TKE; autor "Sztuki rymotwórczej”,
  • Jakub Ignacy Waga 1800–1872 – profesor Gimnazjum Gubernialnego, przyrodnik, florysta; autor pracy "Flora polska”,
  • Alojzy Osiński 1770–1842 – profesor Łomżyńskiej Szkoły Pijarskiej, filolog i słownikarz; należał do Towarzystwa Ksiąg Elementarnych TKE,
  • Patrycy Przeczyński – profesor Łomżyńskiej Szkoły Pijarskiej; odznaczony za działalność społeczną i patriotyczną medalem "Merentibus”,
  • Józef Skłodowski 1804–1882 – pedagog, bibliotekarz, dziadek Marii Skłodowskiej-Curie
  • Wojciech Szweykowski – uczeń, następnie profesor Łomżyńskiej Szkoły Pijarskiej, pijar, teolog, językoznawca, pierwszy rektor Uniwersytetu Warszawskiego,
  • św. Andrzej Bobola 1591–1657 – ksiądz jezuita, doradca rektora i dyrektor Kolegium Jezuitów 1638–1642, katolicki święty, patron Polski,
  • Mikołaj Slaski 1614–1677 – ksiądz jezuita, dyrektor szkoły 1648–1649,
  • Edward Czarnecki i Tadeusz Bukowski – profesorowie Łomżyńskiej Szkoły Pijarskiej, chemicy i fizycy; prowadzili badania laboratoryjne,
  • Adrian Krzyżanowski – uczeń, następnie profesor Łomżyńskiej Szkoły Pijarskiej oraz Uniwersytetu Warszawskiego, matematyk, tłumacz literatury i historyk
  • Stanisława Osiecka 1898–1990 – doktor języka polskiego, działaczka ZWZ – AK, organizowała tajne nauczanie na terenie Łomży; wicedyrektor, a od 1944 r. dyrektor Gimnazjum i Liceum; patronka szkolnej biblioteki,
  • Wincenty Jakubowski – profesor Łomżyńskiej Szkoły Pijarskiej, profesor fizyki i literatury,
  • Józef Herman Osiński 1738–1802 – rektor Łomżyńskiej Szkoły Pijarskiej, uznawany za pierwszego w Polsce elektryka, hutnika, chemika i najwybitniejszego naukowca tamtych czasów; wykładał matematykę, fizykę, chemię i biologię,


                                     

5. Uczniowie i absolwenci

  • kardynał Stefan Wyszyński 1901–1981 – biskup diecezjalny lubelski w latach 1946–1948, arcybiskup metropolita gnieźnieński i warszawski oraz prymas Polski w latach 1948–1981, kardynał prezbiter od 1953, zwany Prymasem Tysiąclecia,
  • prof. Ryszard Bender 1932-2016 – historyk, polityk, profesor nauk humanistycznych, wykładowca Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, wieloletni prezes Klubu Inteligencji Katolickiej w Lublinie, publicysta, poseł na Sejm PRL VII i IX kadencji, senator II, VI i VII kadencji,
  • Ignacy Daniłowicz 1788–1843 – prawnik, profesor Uniwersytetu Charkowskiego i Kijowskiego,
  • Szymon Konarski 1808–1839 – działacz niepodległościowy, radykalny demokrata, uczestnik powstania listopadowego,
  • prof. Edward Ciborowski – pierwszy prezes i założyciel Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Łomżyńskiej,
  • prof. Zdzisław Wilhelmi 1921–2013 – żołnierz SZP, ZWZ, szef wywiadu Obwodu Łomżyńskiego AK i AKO, profesor doktor habilitowany nauk fizycznych, dyrektor Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, patron szkolnej pracowni fizyki,
  • Wojciech Szweykowski 1773–1838 – pierwszy rektor Uniwersytetu Warszawskiego,
  • Adrian Krzyżanowski 1788–1852 – profesor Uniwersytetu Warszawskiego,
  • Rafał Krajewski 1834-64 – architekt, działacz polityczny; referent w powstaniu styczniowym, Minister Spraw Wewnętrznych Rządu Narodowego Romualda Traugutta,
  • Ludwik Mierosławski 1814–1878 – generał, pisarz, historyk wojskowości, działacz polityczny i niepodległościowy, dowódca powstańczy,
  • prof. Bohdan Winiarski 1884–1969 – prawnik, profesor Uniwersytetu Poznańskiego, poseł na Sejm II RP, sędzia i przewodniczący Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze, członek Polskiej Akademii Umiejętności,
  • prof. Franciszek Piaścik 1902–2001 – architekt, dziekan Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej,
  • Mariusz Chrzanowski ur. 1984 – samorządowiec, z wykształcenia prawnik, od 2014 prezydent Łomży.
  • Marika, właśc. Marta Kosakowska ur. 1980 – wokalistka i autorka tekstów, a także dziennikarka radiowa, wykonawczyni muzyki z pogranicza gatunków reggae, dancehall, soul oraz funk,
  • Adam Mierosławski 1815–1851 – brat Ludwika; marynarz, inżynier, uczestnik powstania listopadowego,
  • dr hab. Magdalena Gawin ur. 1972 – historyczka, publicystka i eseistka, od 2015 podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz generalny konserwator zabytków,
  • Adam Chętnik 1885–1967 – etnograf, muzealnik, działacz społeczny i polityczny; miłośnik oraz badacz kultury kurpiowskiej, autor książek poświęconych Kurpiom Puszczy Zielonej; członek Polskiej Akademii Umiejętności,