Poprzednia

ⓘ Rezső Seress




Rezső Seress
                                     

ⓘ Rezső Seress

Rezső Seress wymowa: ˈrɛʒoː ˈʃɛrɛʃ ; – węgierski kompozytor muzyki rozrywkowej i pianista żydowskiego pochodzenia.

                                     

1. Życie

Początkowo był akrobatą w cyrku w Komarnie. Po upadku z wysokości studiował aktorstwo i przez szereg lat pracował jako aktor w teatrach rozrywkowych. Tam nauczył się grać na pianinie i zaczął występować jako muzyk. Wielki sukces przyniosła mu piosenka Még egy éjszaka. Jeszcze jedna noc. napisana w 1925 roku. Rzucił wtedy teatr i zaczął występować w restauracjach, początkowo Kukoricza, a następnie Kulacs.

Podczas wojny został wcielony do oddziałów pracy przymusowej, gdzie spędził cztery lata. Uratował go niemiecki oficer pamiętający Seressa z występów w restauracji Kulacs.

Po wojnie Seress otrzymał zaproszenie do Stanów Zjednoczonych i występu w Carnegie Hall, lecz odmówił wyjazdu. Wraz z komunizacją Węgier jego utwory zostały zakazane. Gdy pozwolono mu grać, występował w restauracji Kispipa w Budapeszcie, którego właściwie nie opuszczał do końca życia. Zmarł śmiercią samobójczą, skacząc z balkonu.

                                     

2. Twórczość

W latach 1923–1933 napisał teksty do ponad czterdziestu utworów innych kompozytorów i sześćdziesięciu własnych. W 1933 roku napisał libretto i muzykę do operetki pod tytułem Szerelem az egész vonalon Miłość na całej linii. Nie udało mu się jednak doprowadzić do jej wystawienia i rękopis jej zaginął.

Utwory Seressa są melancholijne i zwykle opowiadają o nieszczęśliwej miłości. Najsłynniejszym utworem Seressa jest Szomorú vasarnáp Gloomy Sunday, Smutna niedziela. Słowa do niej napisał on sam, lecz najbardziej popularny tekst do tego utworu napisał László Jávor, reporter kryminalny gazety 8 Órai Újság. Utwór został opublikowany w 1933 roku, później jednak powstały legende miejskie które sugerowały że utwór miał doprowadzać do samobójstw, lecz ta informacja nie ma żadnej podstawy. Złowieszczą nieco popularność utworu ilustruje fakt, że jedynie w okresie 13-24 listopada 1935 roku pojawiło się na jego temat 278 artykułów we francuskich, niemieckich, szwajcarskich i włoskich gazetach.

Otto Klemperer powiedział o Seressu "to nie muzyk – to geniusz". Seress nigdy nie nauczył się dobrze grać na pianinie ani zapisywać swoich utworów: gwizdał je, a zapisywali inni.

                                     

2.1. Twórczość Smutna niedziela

Utwór Szomorú vasárnap przetłumaczono na dwadzieścia osiem języków. Liczni artyści włączyli go do swoich repertuarów. Utwór wykorzystywano również w filmach – m.in. Gloomy Sunday – Ein Lied von Liebe und Tod Rolfa Schübela.