Poprzednia

ⓘ Postawy




Postawy
                                     

ⓘ Postawy

Postawy, Pastawy – miasto na Białorusi, centrum administracyjne rejonu postawskiego obwodu witebskiego. Położone w północnej części kraju na Pojezierzu Białoruskim, nad rzeką Miadziołką – dopływem Dzisny, 20 km od granicy z Litwą. Od zachodu graniczy z jeziorem Zadziewskim. Leży na historycznej Wileńszczyźnie. Liczba mieszkańców wynosi 20.1 tys. W mieście krzyżują się drogi R27 i R110.

Od 2008 roku miasto partnerskie Wejherowa.

Miasto magnackie położone było w końcu XVIII wieku w powiecie oszmiańskim województwa wileńskiego.

                                     

1.1. Historia Starożytność

Według danych archeologicznych starożytna osada w miejscu Postaw istniała w 2-gim tysiącleciu p.n.e. na północnym brzegu jeziora Zadevskaga. Podczas prac wykopaliskowych znaleziono skrobaki krzemienne, groty, noże i ceramiczne części.

                                     

1.2. Historia Średniowiecze

Pierwsza pisemna wzmianka Postaw, zwanych Posadnik pochodzi z 996 roku. Rosyjski historyk Siergiej Fiodorow w swojej pracy "Osady na północno-zachodnim terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego", opublikowanej w Sankt Petersburgu, napisał: "osada powstała w 996 roku. Despot Zenowicz, przyjezdny magnat, upodobał sobie to miejsce i założył w 1005 roku osadę". Prawdopodobnie w 1409 roku Wielki Książę Witold podniósł Postawy do rangi miasteczka.

                                     

1.3. Historia W I Rzeczypospolitej

W 1522 roku właściciel miejscowych dóbr Jan Zenowicz wzniósł w mieście, na rynku drewniany kościół parafialny Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny przebudowany w 1760 roku, został rozebrany po powstaniu styczniowym. Miasteczko znajdowało się wówczas w powiecie oszmiańskim, województwie wileńskim w Wielkim Księstwie Litewskim. W 1579 roku Postawy znalazły się na trasie pochodu króla Stefana Batorego na Połock. W Postawach wyznaczono punkt zborny artylerii. Następnie transportowano ją rzekami Miadziołką i Dziśnienką do Dzisny. Na początku XVII wieku majątek i miasteczko stały się własnością Biegańskich. W 1628 roku Postawy zostały ośrodkiem wolnego handlu. Z Postaw prowadziły drogi do Miadzioła, Głębokiego i Druji. Po drugiej stronie rzeki znajdowało się przedmieście Miadziołka, który miał obszar 17 jardów. Łącznie Postawy zajmowały wówczas obszar 66 jardów. Poza granicami miasta nie było domostw.

W 1640 r. na północny zachód od centrum Postaw, na wyspie utworzonej przez rzekę i kanał Miadziołka, sekretarz króla Władysława IV Wazy, Stanisław Biegański, ufundował kościół i klasztor ojców franciszkanów. Podczas wojny trzynastoletniej miasto zostało zniszczone przez Rosjan, ocalało tylko 5 domów.

W ostatnich latach I Rzeczypospolitej Postawy znane były jako miasteczko sądowe bardzo rozległego powiatu oszmiańskiego: od 1775 roku na zmianę z Oszmianą odbywały się tu sądy powiatowe. W 1780 roku otwarto w Postawach tak zwaną szkołę podwydziałową, znajdującą się pod zarządem Szkoły Głównej Wileńskiej, czyli późniejszego Uniwersytetu Wileńskiego. Postawy należały m.in. do Deszpotów i Zenowiczów, zaś w drugiej połowie XVIII w. do Antoniego Tyzenhauza, wtedy nastąpił rozwój i rozbudowa miasteczka. Antoni Tyzenhauz, słynny reformator epoki stanisławowskiej urządził w Postawach swą główną siedzibę i zamienił miasteczko w promieniujący na okolicę ośrodek kultury i oświaty. Staraniem Tyzenhauzów Postawy w 1791 roku otrzymały prawa miejskie i stały się na krótko w latach 1791-96 stolicą powiatu zawilejskiego.



                                     

1.4. Historia Okres zaborów

W 1795 w wyniku I rozbioru Polski Postawy zostały włączone do powiatu dziśnieńskiego w zaborze rosyjskim. W latach 1814-1853 Postawy należały do Konstantego Tyzenhauza, który założył tu muzeum ornitologiczne i galerię sztuki, w której w 1840 roku było ponad 60 dzieł sztuki. 26 czerwca 1863 roku podczas powstania styczniowego niedaleko Postaw w Kropiwnikach został rozbity oddział Leona Ostoji. Przedtem został on z 30 ludźmi odcięty po bitwie pod Lubkami niedaleko Iży i udał się w powiat dziśnieński. W potyczce poległo 3 powstańców, a 8 dostało się do niewoli, wśród nich dowódca. W 1880 roku majątek przeszedł w posiadanie Przeździeckich. W końcu XIX wieku miasto liczyło 2400 mieszkańców. Do jego rozwoju przyczyniła się budowa w 1897 roku linii kolejowej z Podbrodzia do Królewszczyzny. W latach 1898-1904 na fundamentach i piwnicach dawnego klasztoru franciszkanów wybudowano ceglany kościół św. Antoniego Padewskiego według projektu Artura Goebla.

W czasie I wojny światowej zniszczono kościół św. Antoniego Padewskiego. W Postawach znajdował się pomnik upamiętniający niemieckich żołnierzy, obecnie nieistniejący.

                                     

1.5. Historia II Rzeczpospolita II wojna światowa

W czerwcu 1919 roku, zajmująca odcinek pod Postawami, 3 kompania 6 pułku piechoty legionów, dowodzona przez ppor. Jana Niemierskiego, została otoczona w mieście przez przeważające siły nieprzyjaciela. Przez trzy dni 19-21 czerwca 1919 kompania broniła się odpierając natarcia sowieckie, aż do nadejścia odsieczy.

Dnia 1 czerwca 1920 r. 159 pp wielkopolskiej, należący do VII brygady rezerwowej, uderzył dwoma batalionami na Postawy zajęte przez oddziały sowieckie. Nieprzyjaciel powstrzymał atak IV batalionu. Powodzenie uzyskał III batalion, który o godz. 8-mej zajął Postawy. W walkach zdobyto dwa działa. 159 pp wlkp. stracił 7 zabitych i 31 rannych.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości miasto zostało siedzibą powiatu postawskiego i wiejskiej gminy Postawy w województwie wileńskim, a liczba mieszkańców zaczęła szybko rosnąć. W latach dwudziestych odbudowano kościół parafialny. W 1934 roku wzniesiono pomnik obok mogiły zbiorowej ponad 30 żołnierzy polskich poległych w latach 1919-1920 podczas wojny polsko-bolszewickiej. W 1939 roku Sowieci zdewastowali pomnik, a następnie próbowali go przewrócić za pomocą czołgów. Zdołali go jednak tylko pochylić. Następnie chciano go wysadzić w powietrze, jednak nie zrobiono tego w wyniku protestów mieszkańców. Żelazne krzyże usunięto, a kości leżących tam żołnierzy wywieziono podobno w okolice Postaw. W miejscu cmentarza wybudowano dwupiętrowy dom. Zdewastowany pomnik stoi do dziś, odseparowany od rynku tym budynkiem. 18 sierpnia 1931 roku odbył się w Postawach kongres eucharystyczny.

  • Postawy za czasów II Rzeczypospolitej

Od września 1939 do 1941 miasteczko znalazło się pod okupacją sowiecką, a później latach 1941-1944 pod okupacją niemiecką. W 1940 roku Sowieci zburzyli sukiennice znajdujące się na rynku wybudowane w drugiej połowie XVIII wieku. Ze względu na liczną społeczność żydowską zamieszkującą miasto Niemcy w kwietniu 1942 roku utworzyli getto. Do listopada 1942 roku zabito około 4000 Żydów. W 1942 roku Niemcy rozstrzelali ks. Bolesława Maciejewskiego, który był miejscowym proboszczem od 1933 roku.

                                     

1.6. Historia Okres powojenny

W latach 1945-1991 Postawy znajdowały się w Białoruskiej SRR. W latach 50. komuniści zburzyli cerkiew pounicką. Budynek został zbudowany w XVIII wieku. Do 1815 roku mieścił się tam sąd. Gdy spłonęła drewniana cerkiew Konstanty hrabia Tyzenhauz oddał budynek prawosławnym. W 1893 roku została zbudowana nowa murowana cerkiew prawosławna św. Mikołaja Cudotwórcy. W 1959 roku odebrano wiernym kościół św. Antoniego Padewskiego, który został im zwrócony w 1989 roku. Na cmentarzu znajduje się kwatera polskich żołnierzy poległych w wojnie polsko-bolszewickiej ekshumowanych z miejscowości Bahudziuki, Hoduciszki, Komaje, Koziany, Michaliszki, Ozierawa, Platerowo, Podzisienka, Przewożniki, Rabeki, Wielka Olsia, Wilejty, Winogrady.

Obecnie w Postawach mieści się siedziba władz rejonu w obwodzie witebskim. Przedmieścia Postaw są zabudowane drewnianymi domami w otoczeniu ogródków. Główna ulica, biegnąca ze wschodu na zachód, przecina rzekę Miadziołkę rozlaną tu w dwa stawy. Przy rozdzielającym je moście znajduje się tama i zabytkowy, późno klasycystyczny młyn wodny z drugiej połowy XIX wieku z zachowanymi starymi mechanizmami. Na brzegu mniejszego ze stawów stoi neogotycki kościół św. Antoniego Padewskiego. Od mostu niedaleko do Rynku. Dzięki jego unikalnej, zabytkowej zabudowie Postawy uważane są za jedno z najciekawszych pod względem architektonicznym i urbanistycznym miast Białorusi.

W mieście znajduje się stadion piłkarski o pojemności 2000 osób, na którym mecze rozgrywał klub piłkarski PMC Postawy.



                                     

2. Zabytki

  • Budynek administracyjny Starostwa Powiatowego powiatu postawskiego II RP
  • Klasycystyczny pałac Tyzenhauza, później hrabiów Przeździeckich 2. poł. XVIII w. do 1939 r. Po II wojnie światowej przebudowany na szpital, który jest w nim do dziś.
  • Muzeum Krajoznawcze
  • Park krajobrazowy - fragmenty dawnego parku otaczającego pałac z systemem stawów, kanałów i alej.
  • Młyn wodny XIX wiek
  • Synagoga i cmentarz żydowski
  • Kościół św. Antoniego Padewskiego wybudowany w latach 1898-1904
  • Cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy wybudowana w 1893 roku
  • Plac Targowy, ob. Plac Lenina zespół zabudowy dawnego rynku z barokowymi kamienicami i kramnicami 2 poł. XVIII w. wybudowanymi dla pracowników manufaktur A. Tyzenhauza.

Zniszczone obiekty zabytkowe

  • Szkoła oficerska
  • Sukiennice z drugiej połowy XVIII wieku, zburzone w 1940 roku
  • Budynek sądu z XVIII wieku, później cerkiew unicka, następnie prawosławna, zburzona w latach 50. XX wieku
                                     

3. Kościół rzymskokatolicki

W XVI wieku powstała rzymskokatolicka parafia w Postawach. Pierwszy drewniany kościół ufundował Jan Zenowicz herbu Deszpot. Obecna, murowana świątynia została zbudowana w latach 1898-1904. W 2014 r. powstała druga parafia rzymskokatolicka w mieście. Od 2017 r. nabożeństwa odbywają się w tymczasowej kaplicy.

                                     

4. Miasta partnerskie

  • Szyrwinty, Litwa
  • Święciany, Litwa
  • Rakiszki, Litwa
  • Wejherowo, Polska
  • Kupiszki, Litwa
  • Jõhvi, Estonia
  • Puszkino, Rosja
  • Rzeżyca, Łotwa
  • SantOreste, Włochy
  • Kursk, Rosja
  • Siemiatycze, Polska
                                     

5. Ludzie związani z Postawami

  • Zygmunt Kęstowicz - polski aktor, spędził dzieciństwo w Postawach
  • Antoni Tyzenhauz - właściciel Postaw w drugiej poł. XVIII wieku
  • Stanisław Jasiukiewicz - polski aktor, urodzony w Postawach
  • Bolesław Wojciechowicz - urodzony w Postawach
  • Konstanty Tyzenhauz - zmarł w Postawach, był właścicielem miasta
  • Władysław Nawrocki - dowódca kompanii III batalionu 159 pp, która pierwsza zdobyła miasto Postawy w 1920 roku
  • Siarhiej Nawumczyk - urodzony w Postawach
  • Zbigniew Ihnatowicz - polski architekt i urbanista, urodzony w Postawach

Użytkownicy również szukali:

3 komponenty postawy pdf, definicja postawy, przedmiot postawy, rodzaje postawy,

...
...
...