Poprzednia

ⓘ Białogon




Białogon
                                     

ⓘ Białogon

Białogon – część Kielc, jej początki sięgają pierwszej połowy XVII w., kiedy zaczęła istnieć jako osada przemysłowa. Położona jest na obrzeżach miasta, w pobliżu drogi wojewódzkiej nr 762. Posiada własną stację kolejową, na której zatrzymują się jedynie pociągi osobowe. Przy ulicy Fabrycznej, naprzeciw Skweru Brzezinki oraz Arboretum im. Władysława Dzikowskiego, znajduje się zabytkowy drewniany, kryty gontem, kościółek Przemienienia Pańskiego. Nieopodal, przy ulicy Pańskiej 1A znajduje się Dom Harcerza im. Natalii Machałowej. Przy ulicy Kolonia 9 znajduje się nowy kościół. Przy ulicy Górników Staszicowskich mieści się Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 8 w Kielcach, od 2009 roku noszący imię Natalii Machałowej.

Przez Białogon przechodzi czerwony szlak turystyczny z Chęcin do Kielc.

                                     

1. Historia

Jak głosi legenda, podróżni wędrujący z różnych zakątków kraju i świata często przystawali u brzegów rzeki Bobrzy, przemierzając biegnący tędy szlak kupiecki. Podczas tych postojów, często widywano dziwne białe ogony, nie wiedząc, że to słońce odbijające się w sierści żyjących w rzece bobrów czyni ich ogony białymi, więc okrzyknięto to miejsce jako słynące z białych ogonów. Powstałą tu wkrótce osadę nazwano Białymi Ogonami, następnie Białogonami, aż wreszcie przybrała obecną formę – Białogon.

Białogon zaczął istnieć jako osada przemysłowa w pierwszej połowie XVII wieku, wraz ze wzniesieniem tu huty miedzi i ołowiu przez Franciszka i Piotra Konieckickich. W latach 1814–1817, z inicjatywy Stanisława Staszica wybudowano hutę "Aleksandra”, w której pozyskiwano miedź, bito srebrne monety, oraz produkowano wyroby ogólnego użytku. Po wyczerpaniu w okolicy rud miedzi i ołowiu, zakład przebudowano na odlewnię żeliwa. W trakcie powstania listopadowego powstawały tu m.in. lufy armatnie, pociski artyleryjskie oraz karabiny.

W drugiej połowie XIX w. fabryka rozpoczęła produkcję maszyn rolniczych. Projekt osiedla wzorowano na tzw. "Róży Wersalskiej”, a końcowy układ stanowi pięć promieniście rozłożonych ulic, wychodzących spod bramy zakładu. Rozplanowanie to, powstałe w 1817 roku, uznano za zabytkowe. Po gruntownej przebudowie oraz rozbudowie zakład został zamieniony, w 1966 roku, w "Kielecką Fabrykę Pomp – Białogon”, która prowadzi produkcję do dnia dzisiejszego. Białogon został włączony do granic miasta Kielce dopiero po II wojnie światowej, 1 stycznia 1966 roku.

Nazwa Białogon jest po raz pierwszy wzmiankowana w dokumentach z roku 1601 i ma związek z tutejszą kulturą rolniczą. Stanowi ona złożenie przymiotnika biały określającego kolor wapiennego podłoża oraz rzeczownika gon, oznaczającego prawdopodobnie przeganianie bydła.

Urodził się tu Józef Piotr Brzeziński 1862–1939 – polski biolog i ogrodnik, wykładowca i profesor od 1913 Uniwersytetu Jagiellońskiego.

                                     

2. Zabytki

  • Drewniany, kryty gontem, kościółek Przemienienia Pańskiego, wybudowany w latach 1917–1918, wraz z ogrodzeniem i dzwonnicą, w stylu podhalańskim. Został zaprojektowany przez Mateusza Galasa, a jego architektura nawiązuje do modnego wówczas stylu zakopiańskiego. W 1993 r. kościół wraz z drewnianą dzwonnicą i drewnianym ogrodzeniem z bramką, jako zespół, został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych nr rej.: A.401/1-3 z 14.04.1993.
  • hala odlewni mosiądzu z lat 1814–1820,
  • domy mieszkalne, ul. Fabryczna 2–4, 14, 16, 18, 20, ul. Pańska 2, 4, 6, z lat 1824–1837.
  • Zespół fabryczny dawnych Zakładów Białogońskich wraz z osiedlem przemysłowym nr rej.: A.402 z 1.12.1956 i z 15.02.1967
  • hala odlewni z lat 1814–1820,
  • dawna szkoła, obecnie sklep, z 1824 r.,
  • hala kotlarni i modelarni z lat 1814–1820,
                                     

3. Warunki przyrodnicze

Na Białogonie znajduje się miejsce, gdzie rzeki Silnica i Sufraganiec wpadają do Bobrzy. Do połowy lat 90. XX wieku istniał tzw. Staw Białogoński. Pod koniec lat 80-tych, na skutek zaniedbania regulacji stawideł, nadmiar wody spowodował przerwanie grobli. Obecnie na jego miejscu są torfowiska. W głębi lasu znajduje się rezerwat przyrody Biesak-Białogon, najmniej znany i najtrudniej dostępny kielecki kamieniołom.

Z podziemnych źródeł białogońskich czerpana jest woda do miejskich wodociągów.

                                     

4. Komunikacja

Na Białogon kursują następujące linie autobusowe:

  • 31 Kaczmarka – Chęciny Cmentarz
  • 39 Zalesie Gaj – Os. Świętokrzyskie
  • 29 Os. Ślichowice – Os. Ślichowice – trasa okrężna z jedną pętlą
  • 28 Zagórska – Jaworznia Szkoła
  • 111 Zalesie – Os. Dąbrowa
  • 6 Żelaznogórska – Pietraszki
  • 27 Os. Ślichowice – Os. Ślichowice – trasa okrężna z jedną pętlą
  • 1 Bukówka – Dobromyśl
  • 19 Zagórska – Bolechowice
                                     

5. Znaczenie ekonomiczne

Na Białogonie, na końcu ulicy Fabrycznej, z siedzibą przy ul. Druckiego-Lubeckiego 1, znalazła Kielecka Fabryka Pomp, swojego czasu jeden z ważniejszych zakładów pracy. Również przy ulicy Fabrycznej znajduje się obecnie także firma Formaster S.A., producent przepływowych ogrzewaczy i systemów filtracyjnych.

Do momentu ogłoszenia bankructwa w 2004 mieściło się tu również przedsiębiorstwo PiA-Piasecki, zajmujące się produkcją urządzeń armaturyjnych. Obecnie na Białogonie, przy Alei Górników Staszicowskich, mieści się Sala Królestwa pięciu kieleckich zborów Świadków Jehowy.

Użytkownicy również szukali:

białogon kielce piekarnia, białogon ps 75, pompa białogon 75gn, pompa białogon ps - 50, pompy białogon katalog,

...
...
...