Poprzednia

ⓘ Górale




Górale
                                     

ⓘ Górale

Górale to:

  • w znaczeniu ogólnym w języku polskim – mieszkańcy terenów podgórskich i obszarów górskich,
  • w ujęciu szczegółowym – grupa etniczna zamieszkająca Karpaty Zachodnie.
                                     

1.1. Podział Strój górali polskich

Do charakterystycznych elementów stroju góralskiego zalicza się; białą lnianą koszulę zapiętą na spinki, białe obcisłe portki z lampasem szyte z wełny, rozcięcie u dołu, przeznaczone do schowania spodni w niskie obcisłe buty, ozdobione były parzenicami i pomponem. Na nogach kierpce, skórzane, wyciskane we wzory. Serdak – barani kożuszek z ciemnobrązowej skóry. Na koszulę nakładana była haftowana kamizelka cucha. Na głowie kłobuk – kapelusz filcowy z szerokim rondem. Na Podhalu zdobiony sznurem z muszelek, orlim piórem w Beskidzie Zachodnim – tasiemką. Całość dopełniał skórzany pas bacowski z ćwiekami, zwany srosem. Dawniej za paskiem noszono pistolety, noże, strzelby i ciupagi. W okolicach Poznachowic, Wiśniowej, Wierzbanowej oraz Lipnika góralski strój wyraźnie pozostawał pod wpływem lachowskim.

Przejściowe grupy etnograficzne

między góralami a mieszkańcami kotlin podkarpackich

  • Pogórzanie
  • Lachy śląskie
  • Dolinianie
  • Wałasi
  • Lachy Sądeckie
                                     

1.2. Podział Górale ruscy

  • Huculi wsch. Gorgany i Czarnohora
  • Bojkowie Bieszczady i zach. Gorgany
  • Łemkowie
Przejściowe grupy etnograficzne

między góralami a mieszkańcami kotlin podkarpackich

  • Zamieszańcy
                                     

2. Kultura

W kulturze poszczególnych grup góralskich widać także wpływy słowackie i węgierskie, zwłaszcza na Słowacji, oraz wśród Górali Jabłonkowskich śląskich, których strój ludowy przypomina węgierski z czasów wzmożonej wymiany handlowej Jabłonkowa z Węgrami.

Terminem góral słow. goral i góralski słow. goralský określa się w byłej Czechosłowacji osoby pochodzenia polskiego i język ludności polskiej zamieszkującej słowackie Górny Spisz np. Tatry Bielskie i Magurę Spiską, Górną Orawę np. wsie Głodówka – Hladovka, Rabczyce – Rabčice i Pogóra – Polhora, Czadeckie np. Skalite i enklawy polskich kolonistów w różnych częściach kraju np. wieś Lužna na Liptowie.