Poprzednia

ⓘ Wyżyna Częstochowska




Wyżyna Częstochowska
                                     

ⓘ Wyżyna Częstochowska

Wyżyna Częstochowska – wyżyna w południowej Polsce, będąca północną częścią Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Historycznie stanowi zachodnią część Małopolski, obecnie znajduje się w woj. śląskim oraz małopolskim.

Ma powierzchnię około 983 km². Północną granicę tworzy dolina Warty od Częstochowy po Mstów, południową Brama Wolbromska i dolina Białej Przemszy. Od zachodu graniczy z Obniżeniem Górnej Warty i Kotliną Siewierza. Nad Obniżeniem Górnej Warty wznosi się średnio około 200 m, opada zaś do niego kuestą o wysokości kilkudziesięciu metrów. Granica ta nie przebiega po linii prostej, lecz jest zatokowato powyginana dopływami Warty. Od wschodu graniczy z Niecką Przyrowską i Progiem Lelowskim oraz Wyżyną Miechowską.

Praktycznie cały teren wyżyny zbudowany jest z górnojurajskich wapieni. W trzeciorzędzie podlegały one silnemu wietrzeniu i przykryte zostały utworami pochodzącymi z wietrzenia. W licznych miejscach ostały się wystające ponad powierzchnię zrównania ostańce i mogoty. Zbudowane są z twardych wapieni skalistych, które oparły się procesom wietrzenia. W okresie zlodowacenia środkowopolskiego doliny przykryte zostały lessem. W wielu dolinach i wąwozach woda płynie tylko po większych opadach i roztopach, normalnie spływ odbywa się pod powierzchnią.

Wyżyna Częstochowska jest krainą głównie rolniczą o zróżnicowanych glebach, od bielicowych przez rędziny do lessu. Są na niej tylko 3 miasta: Wolbrom, Żarki i Ogrodzieniec. Przecinają ją 3 linie kolejowe. Część wyżyny jest objęta ochroną jako Park Krajobrazowy Orlich Gniazd. W jego obrębie znajdują się liczne wapienne ostańce, jaskinie i schroniska, oraz ruiny zamków i zamki. Na Równinie Janowskiej utworzono Park Krajobrazowy Stawki. Ostatnio coraz większą rolę odgrywa turystyka. Najciekawszymi turystycznie miejscami wyżyny prowadzi Szlak Orlich Gniazd, Szlak Warowni Jurajskich i wiele innych szlaków turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej i konnej. Liczne skałki są obiektem wspinaczki skalnej.

Wyżyna Częstochowska dzieli się na pięć mikroregionów lub w najnowszej propozycji regionalizacji fizycznogeograficznej na dziewięć mikroregionów i 114 submikroregionów:

  • Równina Janowska
  • Wyżyna Ryczowska
  • Brama Wolbromska.
  • Wyżyna Mirowsko-Olsztyńska
  • Obniżenie Pradeł

Natomiast w literaturze krajoznawczej często używany jest inny podział:

  • Pasmo Zborowsko-Ogrodzienieckie
  • Pasmo Smoleńsko-Niegowonickie.
  • Pasmo Olsztyńsko-Mirowskie

Użytkownicy również szukali:

...
...
...