Poprzednia

ⓘ Braminizm




Braminizm
                                     

ⓘ Braminizm

Braminizm – termin wprowadzony w XIX wieku do religioznawstwa przez europejskich uczonych, określający fazę rozwoju religii indyjskiej między wedyzmem a hinduizmem. Obejmuje rozpowszechnione między X–VI w. p.n.e. formy życia religijnego, opierające się na Wedach, brahmanach, upaniszadach i przenikających do już późnego wedyzmu wierzeniach ludowych. Nazwa pochodzi od warstwy społecznej braminów, którzy odgrywali w ówczesnym społeczeństwie dominującą rolę.

Braminizm kontynuuje częściowo tradycje wedyjskie, wprowadza jednak też nowe elementy. Obok ważnych bóstw wymienianych już przez Rygwedę, pojawiają się nowe bóstwa, na pierwszy plan wybijają się bóstwa dotychczas marginalne, np. Rudra-Śiwa, Pradźapati – demiurg i pierwszy ofiarnik.

Ofiara jadźńa nabiera jeszcze głębszego znaczenia filozoficznego, zostaje rozbudowana, a rządzące nią reguły stają się niezwykle sztywne – religia jest już silnie zrytualizowana.

W braminizmie rozwijana jest także przede wszystkim w brahmanach idea brahmana – bytu nieskończonego i niepojętego sygnalizowana wcześniej jedynie w Atharwawedzie, atmana – duszy jednostkowej oraz tożsamości obu pojęć. Podkreśla się wagę podziału życia jednostki na cztery etapy – aśrama oraz podziału społecznego na sztywno określone warstwy – warny, którym przepisane są z góry obowiązki i pozycja.

Podział na cztery główne warny:

  • Bramini – kapłani filozofowie, uczeni
  • Śudra Śudrowie – robotnicy, służba, pracownicy niewykwalifikowani
  • Kszatrijowie – dowódcy wojskowi, politycy, urzędnicy
  • Waisjowie – kupcy, rolnicy, rzemieślnicy

W ramach podziału na warny, istnieje wiele dźati podkast, a także tzw. bezkastowcy żyjący poza kastami; poza społeczeństwem)

Cztery etapy życia:

  • Brahmaczarin student
  • Gryhastha gospodarz
  • Sannjasin wędrowny żebrak
  • Wanaprastha eremita

Cztery cele życia osiągane w czterech etapach życia w hierarchii od najmniej ważnego do najważniejszego:

  • Artha – dobro materialne, rozwój ekonomiczny. I uczono tego z "Arthasastra" "Traktat o dobrobycie" Kautiljia
  • Moksza – wyzwolenie – cel najważniejszy
  • Dharma – prawość, religia, przestrzeganie praw moralnych, obyczajowych i obowiązków. I uczono tego z "Manusmriti" "Traktat o zacności"
  • Kama – przyjemności fizyczne i zmysłowe. I uczono tego z "Kamasutra"Traktat o miłowaniu" Watsjajana Mallanaga

W braminizmie także pojawia się m.in. idea prawa karmana, sansary niekończącego się kręgu kolejnych wcieleń oraz mokszy ostatecznego wyzwolenia.

W braminizmie pojawił się podział na cztery sposoby osiągnięcia mokszy wyzwolenia:

  • Bhaktijoga – ścieżka miłości i oddania
  • Dźńanajoga – ścieżka wiedzy – poznania
  • Karmajoga – ścieżka bezinteresownej pracy i działania
  • Radża joga – ścieżka skupienia – kontemplacji.

Zwątpienie w coraz bardziej wyrafinowane religijno-filozoficznie spekulacje braminizmu niezrozumiałe dla ogółu, przywiązanie do usztywnionych i niezwykle rozbudowanych reguł rządzących ofiarą oraz bunt wobec dominacji braminów owocuje w VI w. p.n.e. wyłonieniem się nowych ruchów religijnych w Indiach, m.in. buddyzmu i dżinizmu.