Poprzednia

ⓘ Osiedle Stare Miasto (Koło)




Osiedle Stare Miasto (Koło)
                                     

ⓘ Osiedle Stare Miasto (Koło)

Osiedle Stare Miasto w Kole – jedno z czterech osiedli w mieście, położone w jego centralnej części, na wyspie rzeki Warty. Zamieszkiwane przez 1878 mieszkańców.

26 lipca 1951 r. zabudowa oraz przestrzeń architektoniczna osiedla zostały wpisane do rejestru zabytków.

                                     

1. Granice administracyjne

Granice osiedla określa rzeka Warta okalająca je dookoła. Z północy i wschodu jest to właściwa rzeka, natomiast z południa i zachodu zanikający kanał Ulgi. Stare Miasto graniczy z osiedlami Przedmieście Warszawskie, Przemieście Kaliskie oraz Płaszczyzna, a także miejscowością Ruszków Drugi położoną na terenie gminy Kościelec.

Administracyjnie osiedle położone jest na terenie kolskiej parafii rzymskokatolickiej Podwyższenia Krzyża Świętego.

                                     

2. Historia

Dzisiejsze osiedle Stare Miasto było pierwszym zalążkiem miasta Koła. 18 lipca 1362 r. dotychczasowa wieś Koło otrzymała z rąk króla Kazimierza III Wielkiego prawa miejskie. Granice administracyjne wyznaczała rzeka Warta. Prawdopodobnie już w 1390 r. pierwszy wójt Henryk zbudował na centralnym placu drewniany dwór, który w pierwszej połowie XVI wieku zastąpiono murowanym późnogotyckim ratuszem. W latach 1405 - 1409 trwała budowa gotyckiej świątyni, którą konsekrowano pod wezwaniem Podwyższenia Świętego Krzyża oraz Świętej Doroty i Świętej Katarzyny. W 1419 abp Mikołaj Trąba poświęcił także kościół Świętego Ducha zlokalizowany w okolicach dzisiejszego spichlerza i terenu fabryki Zremb. Od XV wieku aż do 1716 r. na nadwarciańskich błoniach zbierała się szlachta wielkopolska na sejmikach ziemskich. Za czasów panowania księżnej Anny Sochaczewskiej w Kole, w 1482 r. poświęcono gotycki kompleks kościelno-klasztorny, nad którym opiekę przejęli bernardyni. W 1518 r. wybuchł pożar, który strawił znaczną część osiedla.

W 1759 r. w wyniku pożaru zniszczeniu uległ kościół Świętego Ducha. 30 marca 1773 r. poświęcono kamień węgielny pod nowy kościół klasztorny pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. W 1824 r. zniesiono probostwo przy kościele Świętego Ducha, a cały majątek przekazano kolskiej farze. Od roku 1828 r. – po regulacji Koła według planów Tomasza Karola Pelletiera – most na Warcie przeniesiono w kierunku południowym. Od tamtej pory jedyny wjazd na część wyspową miasta istnieje poprzez ulice: Sienkiewicza prawy brzeg i Nowowarszawska prawy brzeg. W 1830 r. rozpoczęła się przebudowa ratusza miejskiego w duchu klasycystycznym przez Henryka Marconiego. W 1833 r. wybudowano nowy most na rzece w kierunku Kalisza. W 1846 r. ostatecznie rozebrano kościółek Świętego Ducha.

Około 1860 r. otwarto nową żydowską synagogę. 10 grudnia 1888 r. otwarto w Kole teatr, znajdujący się przy obecnym Nowym Rynku. W tym samym czasie wybudowano znaczną część kamienic przy obecnych ulicach: Stary Rynek, Mickiewicza, Grodzkiej i Wschodniej, a także stylowy gmach Urzędu Miejskiego oraz klasycystyczną willę Sejmik. W 1914 r. swoją działalność rozpoczęła Szkoła Podstawowa nr 2, którą w 1961 r. przeniesiono do gmachu przy ul. Poniatowskiego. 26 sierpnia 1934 r. odsłonięto pomnik "Bojownikom o wolność i niepodległość", położony nad zalewem rzeki Warty.

10 grudnia 1938 r. miało miejsce poświęcenie i otwarcie dwóch żelbetonowych mostów na Warcie i na zalewie. Już rok później zostały wysadzone przez Armię Poznań podczas kampanii wrześniowej. 20 września 1939 r. Niemcy podpalili synagogę, a Żydów zamknęli w getcie, później wywożąc ich do obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem. W kościele farnym władze okupacyjne urządziły magazyn odzieży. Podczas działań wojennych wojska hitlerowskie doszczętnie ograbiły wnętrza kolskich kościołów, a następnie podczas ucieczki podpaliły je.

W latach 1952–1972 w gmachu przy ul. Mickiewicza mieściła się Publiczna Średnia Szkoła Zawodowa. Później jej miejsce zajęła szkoła specjalna. W latach 70. XX wieku władze miasta przeniosły swoją siedzibę ze Starego Miasta do nowego gmachu przy ul. Sienkiewicza. W 1985 r. rozpoczęto remont kapitalny ratusza. Planowano przebudować wnętrza pod kątem przystosowania obiektu do potrzeb Muzeum Technik Ceramicznych. 25 maja 1987 r. miała miejsce katastrofa budowlana ratusza - całkowicie zawaliła się gotycka wieża, niszcząc całą północną część budynku. Do 2008 r. trwała odbudowa.

                                     

3. Obiekty

W obrębie osiedla znajdują się m.in.:

  • spichlerz zbożowy z przełomu XVIII i XIX wieku
  • dom, Stary Rynek 26 z 1887 r.
  • Muzeum Technik Ceramicznych
  • ratusz miejski z XVI wieku, odbudowany w XXI wieku
  • kościół farny Podwyższenia Krzyża Świętego z 1409 r.
  • kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i klasztor bernardynów z XV i XVIII wieku
  • willa "Sejmik" z przełomu XIX i XX wieku
  • liczne zabytkowe kamienice z przełomu XIX i XX wieku
  • pomnik na miejscu dawnych żydowskich synagog
  • budynek Urzędu Miejskiego z końca XIX wieku
  • pomnik "Bojownikom o wolność i niepodległość"
  • dom, ul. Grodzka 2 z połowy XIX wieku

Użytkownicy również szukali:

poznań dzielnice, stare miasto poznań trasa,

...
...
...