Poprzednia

ⓘ Szyb (górnictwo)




Szyb (górnictwo)
                                     

ⓘ Szyb (górnictwo)

Szyb – wyrobisko kapitalne górnicze pionowe lub pochyłe o nachyleniu powyżej 45° o przekroju poprzecznym powyżej 4 m² i znacznej głębokości, prowadzące z powierzchni terenu do położonego w głębi ziemi złoża kopaliny użytecznej lub łączące wyrobiska poziome pod ziemią.

  • Szybik – szyb o średnicy mniejszej niż 3.0 m w przypadku szybu o przekroju kołowym lub szyb o powierzchni przekroju poprzecznego w świetle obudowy mniejszej niż 15 m².
  • Szyb ślepy – wyrobisko pionowe niemające ujścia na powierzchnię i łączące wyrobiska poziome pod ziemią.

Szyby służą do udostępnienia złoża oraz są głównymi wyrobiskami komunikacyjnymi i wentylacyjnymi kopalni. Posadowienie obudowy szybu to stopa szybowa. Szyb składa się z nadszybia, rury szybowej, podszybia i rząpia. Nad szybem na powierzchni terenu znajduje się wieża szybowa, nad wylotem szybu położone jest nadszybie i zrąb. Na kolejnych poziomach kopalni bezpośrednio do szybu przylegają podszybia. Dolna część szybu, leżąca poniżej najgłębszego poziomu wydobywczego, nosi nazwę rząpia. Odcinek szybu między nadszybiem a rząpiem nazywany jest rurą szybową. Rura szybowa szybu podzielona jest na przedziały:

  • drabinowy – służący do zejścia i wyjścia ludzi w przypadku uszkodzenia wyciągu;
  • przedział skipowy – wydzielony jest obok przedziału transportowego w niektórych głębokich szybach o dużym przekroju.
  • kablowo rurowy – do zawieszania kabli energetycznych i telekomunikacyjnych, rurociągów sprężonego powietrza, wody, płynnej podsadzki;
  • transportowy – przeznaczony do transportu materiału urobku i ludzi;

Najstarszy istniejący szyb górniczy w Polsce to szyb Sutoris pochodzący z połowy XIII w. i znajduje się w kopalni soli kamiennej w Bochni.

                                     

1. Podział szybów

Ze względu na główną funkcję

  • szyby materiałowe,
  • szyby wentylacyjne: wdechowe i wydechowe,
  • szyby skipowe,
  • szyby zjazdowe.
  • szyby podsadzkowe,

Ze względu na położenie

  • szyby peryferyjne pomocnicze – położone przy granicach obszaru górniczego.
  • szyby główne – położone w centralnej części obszaru górniczego,

Ze względu na kształt

  • szyby okrągłe,
  • szyby prostokątne,
  • szyby wielobokowe.
  • szyby eliptyczne,

Ze względu na obudowę

  • szyby w obudowie stalowej,
  • szyby w obudowie żelbetowej,
  • szyby w obudowie drewnianej,
  • szyby w obudowie tubingowej.
  • szyby w obudowie betonowej,
  • szyby w obudowie murowej,