Poprzednia

ⓘ Diecezja tarnowska




Diecezja tarnowska
                                     

ⓘ Diecezja tarnowska

Diecezja tarnowska – jedna z 4 diecezji rzymskokatolickich metropolii krakowskiej. Praktykuje około 70% wiernych, co czyni ją najbardziej religijną diecezją w Polsce, i jedną z najbardziej religijnych na świecie.

                                     

1. Historia

Po I rozbiorze Polski część diecezji krakowskiej znalazła się w zaborze austriackim. 20 września 1783 na tym obszarze zorganizowano diecezję tarnowską. Biskupem nominatem Józefa II został Jan Duwall, zmarł 13 grudnia 1785, nie doczekawszy się prekonizacji. 24 grudnia 1785 Józef II mianował biskupem Floriana Amanda Janowskiego, 3 kwietnia 1786 papież Pius VI go prekonizował. Utworzenie diecezji potwierdził papież Pius VI, dnia 13 marca 1786, bullą In suprema beati Petri cathedra. Diecezja tarnowska została włączona do archidiecezji lwowskiej.

Zajęcie Krakowa przez Austrię, w wyniku III rozbioru Polski w 1795, zadecydowało w głównej mierze o zniesieniu diecezji tarnowskiej. Kapitułę katedralną przeniesiono do Kielc, na mocy bulii Indefessum personarum regia dignitate fulgentium Piusa VII, z dnia 13 czerwca 1805. Kolejna bulla Operosa atque indefessa, z dnia 24 września 1805, podzieliła terytorium diecezji tarnowskiej między dwa biskupstwa: krakowskie i przemyskie. Oba papieskie rozporządzenia weszły w życie 17 września 1807.

W 1821 bullą Studium paterni affectus, z dnia 20 września 1821, Pius VII erygował diecezję w Tyńcu. W granicach diecezji znalazło się cztery cyrkuły Królestwa Galicji i Lodomerii: bocheński, myślenicki, nowosądecki i tarnowski. Diecezja liczyła 278 parafii zgrupowanych w 18 dekanatach. Biskup Grzegorz Ziegler rozpoczął starania, by przenieść stolicę biskupstwa do Tarnowa. Na mocy bulli Sedium episcopalium translationes Leona XII, z dnia 23 kwietnia 1826, stolicę diecezji przeniesiono z Tyńca do Tarnowa i diecezja otrzymała nazwę tarnowskiej. Przeniesiono również seminarium diecezjalne z Bochni. Gmach Seminarium Duchownego w Tarnowie otworzono 1 września 1838. Pół wieku później, 25 października 1888, w części budynku seminarium utworzono tarnowskie Muzeum Diecezjalne.

W 1880, 1886 i 1925 następowały zmiany granic diecezji, w 1925 diecezję tarnowską przeniesiono z archidiecezji lwowskiej do nowo utworzonej archidiecezji krakowskiej. Ostatnia zmiana granic miała miejsce w 1992, za sprawą dekretu Stolicy Apostolskiej O ustanowieniu i określeniu granic diecezji i prowincji kościelnych w Polsce przyłączono do nowo tworzącej się diecezji rzeszowskiej 49 parafii z dekanatów: Biecz, Gorlice-Południe, Gorlice-Północ, Kolbuszowa, Ropczyce i Sędziszów Małopolski, zaś do diecezji sandomierskiej dekanat Baranów Sandomierski.

W diecezji tarnowskiej dotychczas odbyły się cztery synody; pierwszy, zwołany przez bp Leona Wałęgę, zakończył się w 1928 roku. 21 kwietnia 2018 roku odbyła się uroczysta inauguracja piątego synodu diecezjalnego, zwołanego przez bp Andrzeja Jeża.

                                     

2. Instytucje

  • Wyższe Seminarium Duchowne – największe polskie seminarium duchowne, kształcące 135 kleryków
  • Limanowska kapituła kolegiacka
  • Wydawnictwo Biblos – założone przez bp Józefa Życińskiego w 1990
  • Mielecka kapituła kolegiacka
  • Bocheńska kapituła kolegiacka
  • Muzeum Diecezjalne – najstarsze muzeum diecezjalne w Polsce, założone w 1888
  • Caritas diecezjalne
  • Nowosądecka kapituła kolegiacka
  • Kuria diecezjalna
  • Wojnicka kapituła kolegiacka
  • Radio RDN Małopolska – rozgłośnia diecezjalna, uruchomiona 24 grudnia 1993
  • Tarnowska kapituła katedralna
                                     

3. Biskupi

Biskup diecezjalny

  • bp Andrzej Jeż

Biskupi pomocniczy

  • bp Wiesław Lechowicz
  • bp Stanisław Salaterski
  • bp Leszek Leszkiewicz

Biskup senior

  • bp Władysław Bobowski
                                     

4. Dekanaty

Diecezja tarnowska jest drugą w Polsce po archidiecezji krakowskiej pod względem liczby dekanatów 43 wchodzących w skład diecezji. W granicach diecezji tarnowskiej mieści się najwięcej parafii 452 spośród wszystkich diecezji. Obecne diecezja składa się z następujących dekanatów:

                                     

5. Patroni

Pierwszorzędni

  • Najświętsza Maryja Panna w tajemnicy Narodzenia
  • Święty Stanisław Szczepanowski, Biskup i Męczennik

Drugorzędni

  • Święty Andrzej Świerad, Wyznawca
  • Święta Kinga, Dziewica
  • Święty Benedykt, Męczennik