Poprzednia

ⓘ Patrycjusze




                                     

ⓘ Patrycjusze

Patrycjusze − uprzywilejowana, wyższa warstwa społeczna, która pojawiła się w okresie królestwa oraz republiki w starożytnym Rzymie. Posiadali pełne prawa polityczne oraz wyłączność obejmowania urzędów. W ich rękach znajdowała się większość ziem. Wywodzili się z zamożnych rodzin. Do najbardziej wpływowych i najznamienitszych rodów patrycjuszowskich należały takie jak np. Korneliuszów, Emiliuszów, Waleriuszów, Juliuszów czy Klaudiuszów. Przywileje te dziedziczyli z pokolenia na pokolenie. Inne warstwy społeczne nie miały dostępu do tego stanu.

                                     

1. Historia

Początkowo prawdopodobnie potomkowie arystokracji rodowej zamknięta liczba rodów - "gentes", która we wczesnym okresie państwa okres królewski i wczesnej republiki cieszyła się pełnią praw politycznych. Z nich właśnie legendarny Romulus utworzyć miał Senat. Jeden z jego następców, Serwiusz Tuliusz - szósty król Rzymu w latach 578-543 p.n.e. − dokonał podziału społeczeństwa według posiadanego majątku, co oznaczało, że najbogatsi mieli najwięcej praw.

Senat łac. patrum auctoritas w okresie królewskim miał najprawdopodobniej funkcję doradczą. Należeli do niego przedstawiciele możnych rodów pierwotnie stu. Znaczenia nabierał w okresie bezkrólewia, kiedy to wyznaczał interrexów tzn. urzędników wypełniających obowiązki króla i zmieniających się co pięć dni. Trwało to do momentu wyboru nowego władcy zatwierdzanego przez senat.

Obok króla i senatu trzecim organem władzy było zgromadzenie ludowe łac. comitia curiata. Niewiele o nim wiadomo poza faktem, że głosowano na nim według kurii, które były, jak w innych miastach latyńskich, pozostałością podziałów rodowych z okresu przedmiejskiego.

Przeciwieństwem patrycjuszy byli plebejusze. Monopol na władzę, jaki uzurpowali sobie patrycjusze, spowodował konflikt z plebejuszami, którzy podjęli walkę o polityczne równouprawnienie. Od 445 roku p.n.e. dozwolono na małżeństwa patrycjuszy z córkami plebejuszy. W roku 367 p.n.e. uzyskali dostęp do senatu rzymskiego, a pełnię równych praw uzyskali w roku 287 p.n.e. Walka o podział władzy zakończyła się na początku III w. p.n.e., gdy ustaliła się chwiejna równowaga między obiema grupami. Jedynie niektóre funkcje sakralne były na stałe przypisane patrycjuszom do 44 p.n.e.

Z biegiem lat szczególnie w okresie późnej republiki i cesarstwa stara warstwa patrycjuszy wykruszyła się i została zastąpiona przez patrycjuszy mianowanych przez władców.