Poprzednia

ⓘ Możnowładztwo




                                     

ⓘ Możnowładztwo

Możnowładztwo – górna warstwa społeczna w feudalnym społeczeństwie średniowiecznym. Obejmowała ona posiadaczy największych majątków ziemskich. Możnowładcy posiadali dostęp do najwyższych urzędów państwowych i kościelnych.

  • W czasach panowania Bolesława Krzywoustego czołowymi możnowładcami byli palatyn Skarbimir z rodu Awdańców, kanclerz i biskup Michał Awdaniec.
  • W czasach panowania Przemysła I w Wielkopolsce, czołową postacią był Mościc z Wielkiego Koźmina z rodu Ostoja, wojewoda poznański 1242–1252.
  • W czasach panowania Władysława Łokietka czołowymi możnowładcami byli kasztelan krakowski Spicymir z Tarnowa Spytko z Melsztyna i archidiakon krakowski Jarosław Bogoria późniejszy arcybiskup gnieźnieński, wojewoda Mikołaj Bogoria.
  • W czasach panowania jego syna Kazimierza Wielkiego obok dwóch wyżej wymienionych, czołową rolę pełnili także kanclerze krakowscy Zbigniew ze Szczyrzyca i Janusz Suchywilk oraz Jan z Buska. W latach sześćdziesiątych wzrosła pozycja podkanclerzego Królestwa Jana z Czarnkowa, Spytka II z Melsztyna i Dobiesława Kurozwęckiego, Otton z Pilczy, Dymitr z Goraja.
  • W czasach Ludwika Węgierskiego czołową rolę pełnili, obok Dobiesława Kurozwęckiego także Jan Radlica, Sędziwój z Szubina, Domarat z Pierzchna było to czteroosobowego kolegium, rządzące Polską w imieniu Ludwika Węgierskiego oraz Zawisza Kurozwęcki, Dymitr z Goraja, Bodzanta arcybiskup gnieźnieński, Jan Kmita starosta krakowski, Sędziwój Świdwa.
  • W czasach Władysława Jagiełły czołowe role pełnili m.in. Zbigniew Oleśnicki kardynał, Mikołaj Zaklika z Międzygórza, Mikołaj Lanckoroński z Brzezia zm. 1462, Jakub z Koniecpola, Mikołaj Kurowski, biskup Wojciech Jastrzębiec, Piotr Szafraniec, Jan Szafraniec biskup, Jan ze Szczekocin, Wincenty Granowski, Sędziwój Ostroróg, Maciej z Łabiszyna, Dymitr z Goraja, Mikołaj Bogoria kasztelan, Michał Adwaniec z Buczacza, Mikołaj Kornicz Siestrzeniec, Paweł Włodkowic, Jan z Tarnowa, Piotr Kmita zm. 1409, Ścibor ze Ściborzyc i MIkołaj Szarlejski z rodu Ostoja, Dobrogost Świdwa Szamotulski.
  • W czasach Kazimierza Jagiellończyka m.in. kardynał Zbigniew Oleśnicki, Jan z Tęczyna, Andrzej Tęczyński zm. 1461, Zbigniew Tęczyński, Jan Taszka Koniecpolski, Jan Gruszczyński, Łukasz I Górka, Jan Kościelecki, Mikołaj Szarlejski z rodu Ostoja, Jakub z Sienna, Jan Rytwiański, Dziersław z Rytwian, Piotr Świdwa-Szamotulski.