Poprzednia

ⓘ Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych




                                     

ⓘ Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych

Początki wojskowego szkolnictwa motoryzacyjnego w Wojsku Polskim sięgają 1919 roku. W maju tego roku została utworzona w Krakowie Oficerska Szkoła Wojsk Samochodowych. Zajmowała się ona przekwalifikowaniem oficerów różnych rodzajów broni na oficerów samochodowych. Kurs trwał 6 miesięcy. Ponieważ ówczesna armia słabo była wyposażona w sprzęt samochodowy, zapotrzebowanie na oficerów służby samochodowej nie było duże. Dlatego też w Szkole kształciło się tylko 30 oficerów o odpowiednim przygotowaniu technicznym.

W 1920 powstała w Warszawie Oficerska Szkoła Czołgów i Samochodów. Ośrodek ten kształcił kilkudziesięciu oficerów – specjalistów dla potrzeb broni pancernej i służby samochodowej. Po jego powstaniu Szkoła w Krakowie została rozwiązana.

W latach 1922-1923 szkolnictwo wojskowe przechodziło reorganizację ze szkolnictwa typu wojennego na pokojowy. W rezultacie w czerwcu 1923, w Warszawie utworzono Oficerską Szkołę Inżynierii o 3-letnim programie nauczania. Po roku nauki następowała specjalizacja w trzech kierunkach:

  • Wojska samochodowe.
  • Saperzy i wojska kolejowe,
  • Łączność,

Szkoła wykształciła ok. 300 podchorążych.

Z dniem l października 1936 r. Szkołę przemianowano na Wyższą Szkołę Inżynierii. Wykształcenie techniczne i matematyczne było na poziomie politechniki. Szkolenie praktyczne odbywało się w miesiącach letnich w Modlinie i Jabłonnie.

                                     

1. Działalność Centrum

W latach 1926-1931 nastąpiły kolejne reorganizacje w Wojsku Polskim, które doprowadziły do zmian w szkolnictwie wojskowym.

W lutym 1926 roku w Warszawie została zorganizowana Szkoła Czołgów i Samochodów. Kadrę kierowniczą szkoły tworzyli:

  • mjr kaw. Tadeusz Ciecierski – wykładowca.
  • mjr piech. Władysław Jan Liro – dyrektor nauk,
  • mjr piech. Jan Naspiński – zastępca komendanta,

Powstawały centra wyszkolenia, zajmujące się kształceniem oficerów i podoficerów zawodowych oraz ich dokształcaniem i specjalizacją. W związku z tym w lipcu 1930 Szkoła Czołgów i Samochodów w Warszawie została rozformowana, a w jej miejsce utworzono Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych, a 15 marca 1934 przeniesiono je do Twierdzy Modlin, zmieniając jednocześnie jego nazwę na Centrum Wyszkolenia Czołgów i Samochodów Pancernych. Ponadto od 1927 istniała w Warszawie Szkoła Podoficerów Zawodowych Czołgów i Samochodów Pancernych.

Na początku lat trzydziestych siłą uderzeniową wielu armii na świecie stała się bron pancerna. W Wojsku Polskim ten rodzaj broni był słabo rozwinięty. Do 1930 oddziały pancerno-motorowe wchodziły w skład piechoty. Na początku trzydziestych lat wyodrębniono je w samodzielny rodzaj broni i rozpoczęto rozbudowywać. Pod koniec 1936 ze względu na rozwój wojsk pancerno-motorowych wzrosło zapotrzebowanie na kadrę oficerska i podoficerską tego rodzaju wojsk. Z tego powodu w Centrum Wyszkolenia Broni Pancernej zorganizowano, Szkołę Podchorążych Broni Pancernych, a przy niej 9-miesięczny Kurs Aplikacyjny dla Oficerów i Kompanię Szkolną dla Małoletnich. Szkolenie kierowców i mechaników dla całego wojska prowadziły początkowo kolumny dywizjonów samochodowych, a następnie bataliony pancerne. W okresie dwudziestolecia międzywojennego wojskowe szkolnictwo samochodowe i broni pancernej wyszkoliło łącznie ponad 10 tys. oficerów, podoficerów oraz kierowców i mechaników.

Przed wybuchem wojny w skład CWBPanc. wchodziły:

  • Kompania Szkolna dla Małoletnich,
  • kompania techniczno gospodarcza,
  • ćwiczebna kompania czołgów,
  • baon podchorążych rezerwy szkolący 180 podchorążych,
  • 11 Batalion Pancerny,
  • Szkoła Podchorążych Broni Pancernych batalion podchorążych zawodowych szkolący 180 podchorążych,
  • pododdziały obsługi
  • 9 miesięczny Kurs Aplikacyjny dla Oficerów,
                                     

2. Mobilizacja

Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych w Modlinie było jednostką mobilizującą. W sierpniu 1939 roku centrum, zgodnie z planem mobilizacyjnym "W”, sformowało siedem pododdziałów broni pancernych, w tym: w alarmie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym:

  • Dywizjon Pancerny Nr 11 dla Mazowieckiej BK,

w alarmie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem czarnym:

  • Samodzielna Kompania Czołgów Rozpoznawczych Nr 11 dla Warszawskiej BPanc-Mot,
  • Samodzielna Kompania Czołgów Lekkich Nr 12 dla Warszawskiej BPanc-Mot,

w I rzucie mobilizacji powszechnej:

  • Czołówka Reperacyjna Nr 11 dla Armii "Poznań”,
  • Park Ruchomy Broni Pancernych Nr 1 bez czołówki dla Odwodu Naczelnego Wodza,
  • Czołówka Reperacyjna Nr 12 dla Odwodu Naczelnego Wodza,

w II rzucie mobilizacji powszechnej:

  • Park Ruchomy Broni Pancernych Nr 12 bez czołówki dla Armii "Modlin”.

Ponadto w dniach 2-5 września 1939 roku Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych wspólnie z 3 Batalionem Pancernym zaimprowizowało dwa pododdziały, które weszły w skład Grupy Pancerno-Motorowej Dowództwa Obrony Warszawy:

  • Kompania Czołgów Rozpoznawczych Dowództwa Obrony Warszawy.
  • 1 Kompania Czołgów Lekkich Dowództwa Obrony Warszawy,
                                     

3. Sztandar Szkoły Podchorążych Broni Pancernych

Szkoły Podchorążych Broni Pancernych otrzymała sztandar 26 maja 1938 w Warszawie na Polu Mokotowskim. We wrześniu 1939 sztandar szkoły ewakuowano do Ośrodka Zapasowego w Żurawicy, potem przewieziono go do Podkamienia za Lwowem. Stamtąd dotarł wraz z kolumną ewakuacyjną nad granicę węgierską w rejonie Jabłonicy. 18 września około 14:00 spalono sztandar.

                                     

4. Wyszkolenie formacji pancernych na obczyźnie

Po klęsce wrześniowej wraz z rozpoczęciem formowania Wojska Polskiego we Francji zorganizowano także szkolnictwo wojskowe. Składało się ono z oficerskich ośrodków wyszkolenia, szkół podchorążych i szkół podoficerskich. W St. Cecile i Bollene prowadzono kursy wyszkolenia oficerów i podchorążych broni pancernej już w końcu 1939. Na wiosnę 1940 rozpoczęło funkcjonowanie Centrum Wyszkolenia Broni Pancernej w Serignan. Kształciło się tam 205 oficerów oraz 1144 żołnierzy – kierowców i mechaników broni pancernej i służby transportowej.

Po klęsce Francji odtworzono Wojsko Polskie w Wielkiej Brytanii, głównie na terenie Szkocji, gdzie rozmieszczono najważniejsze ośrodki polskiego szkolnictwa wojskowego. Obóz szkoleniowy w Crawford od 12 września 1940 otrzymał nazwę Centralnego Ośrodka Wyszkolenia. Obozowi temu podporządkowany został Ośrodek Wyszkolenia Broni Pancernej i Zmotoryzowanej z siedzibą w Blairgowre i Rattray, w późniejszym okresie zmieniony w Centrum Wyszkolenia Broni Pancernej i Zmotoryzowanej. W sierpniu 1943 roku Centrum przeszło reorganizację, w wyniku której powstały szkoły: broni pancernej, techniczna i motoryzacyjna oraz oddziały zapasowe broni pancernych. Do wiosny 1944 w trakcie 29 kursów przeszkolono w Centrum 432 oficerów.

Z kolei w ZSRR w Kaindze Kirgiska SRR powstało Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych. W czasie pierwszej ewakuacji w marcu 1942 przeniesiono je na teren Iranu, następnie do Iraku, a w 1943 do Palestyny i dalej do Egiptu do obozu w Quassasin w delcie Nilu.



                                     

5. Kadra centrum

Komendanci
  • ppłk dypl. piech. Antoni Marian Korczyński p.o. 1938-1939
  • ppłk dypl. Jerzy Levittoux p.o. 1933-1934 i kmdt 1934-1936
  • ppłk dypl. Karol Hodała 1936-1938
Obsada personalna w marcu 1939 roku
  • adiutant – kpt. adm. piech. Adam Kogut
  • dyrektor nauk - mjr br. panc. inż. Romuald Prewysz-Kwinto
  • p.o. komendanta – ppłk dypl. piech. Antoni Marian Korczyński
  • kierownik kursów – mjr br. panc. Czesław Buszkiewicz
  • starszy lekarz medycyny – por. lek. Mieczysław Kozakiewicz
Oficerowie
  • por. piech. Aleksander Stefanowicz
  • rtm. Stanisław Bolesław Kowalczewski
  • mjr br. panc. Bronisław Brągiel
  • por. br. panc. Michał Nahorski
  • por. br. panc. Edward Uściński
  • kpt. br. panc. Leon Jankowski
  • kpt. br. panc. Feliks Michałkowski
  • kpt. Stanisław Szostak
                                     

6. Absolwenci Szkoły Podchorążych

Absolwenci Szkoły Podchorążych Broni Pancernej
  • Zbigniew Piasecki 1936-1939
  • Tomasz Kostuch 1936-1939
  • Mieczysław Sawicki 1937-1939
  • Leonid Fiedoruk 1937-1939
Absolwenci Szkoły Podchorążych Rezerwy Broni Pancernych
  • Leonid Fiedoruk 1936-1937
  • Zygmunt Nagórski 1936–1937