Poprzednia

ⓘ Adriana Cavarero




                                     

ⓘ Adriana Cavarero

Adriana Cavarero – włoska filozofka, wykłada filozofię polityczną na Uniwersytecie w Weronie. Jako visting professor wykładała gościnnie wykładała w Wielkiej Brytanii na Uniwersycie w Warwick oraz w Stanach Zjednoczonych na Uniwersytecie Kalifornijskim, Uniwersytecie Nowojorskim i Uniwersytecie Harwarda. Ceniona przede wszystkim ze względu na swój wkład w rozwój feminizmu oraz prace dotyczące Platona i Hannah Arendt.

                                     

1. Życiorys

Adriana Cavarero urodziła się 7 maja 1947 roku w Bra Włochy w Piemoncie. Wczesne lata życia spędziła w Turynie i Padwie. Studiowała na Uniwersytecie Padewskim. Tam też rozpoczęła karierę akademicką. Początkowo specjalizowała się w filozofii starożytnej, a przedmiotem jej pierwszych publikacji była filozofia polityczna Platona. Od 1983 pracuje na Uniwersytecie w Weronie, gdzie założyła kolektyw Diotyma, którego działalność skupia się wokół filozofii feministycznej.

Filozofię Cavarero, uprawianą w nieustannym dialogu z zachodnią tradycją filozoficzną, cechuje przede wszystkim skupienie na problematyce róźnicy seksualnej oraz jej politycznej ważkości, a także zadłużenie w dorobku filozofii politycznej Hannah Arendt. Cavarero sprzeciwia się zarówno pojęciu podmiotu wytworzonemu przez tradycję filozoficzną, jak i postmodernistycznym projektom rozbijania czy fragmentacji podmiotu. Proponuje myślenie o istocie ludzkiej jako niepowtarzalnej, unikalnej i dynamicznej, konstytuowanej przez liczne wielostroone relacje z innymi istotami ludzkimi.

Jej pierwszą pracą, która spotkała się z międzynarodowym zainteresowaniem, była opublikowana w 1990 roku książka Nonostante Platone Zamiast Platona, w której, wykorzystując zdobycze filozofii feministycznej, szczególnie myśl Luce Irigaray, a także nawiązując do dorobku Hannah Arendt, dokonuje dekonstrukcji wybranych tekstów filozofii i literatury greckiej. Dekonstrukcja Cavarero wymierzona jest w obecny u Homera, Parmenidesa czy Platona aspekt patriarchalny, a jej celem jest wydobycie z cienia i odzyskanie dla dyskursu postaci żeńskich takich jak Diotyma, Penelopa czy Demeter.

Kolejne książki autorstwa Cavarero, które odniosły międzynarodowy sukces, to Corpo in figure 1995, Tu che mi guardi, tu che mi racconti 1997, Orrorismo. Ovvero della violenza sullinerme 2007, Inclinazione. Critica della rettitudine 2014.

Pierwsza z nich, Corpo in figure tyt. ang.: Stately Bodies, poświęcona jest metaforycznej dyskursywizacji cielesności w obszarze dyskursu politycznego. Przedmiotem jej analiz są dzieła autorów takich jak Sofokles, Platon, William Shakespeare, Thomas Hobbes, Maria Zambrano czy Ingeborg Bachmann.

Tu che mi guardi, tu che mi racconti tyt. ang.: Relating Narratives: Storytelling and Selfhood przedstawia rozwiniętą pod wpływem filozofii Hannah Arendt narracyjną teorię jaźni. Cavarero dowodzi, że postrzegamy siebie przede wszystkim jako protagonistów narracji, i że takie postrzeganie siebie jest najważniejszym czynnikiem kształującym jaźń. Tego rodzaju narracyjna jaźń przeciwstawia Cavarero suwerennemu podmiotowi wytworzonemu przez dyskurs tradycyjnej metafizyki. Przyjęcie narracyjnej teorii jaźni wiedzie ku postulatom natury etyczno-politycznej, szczególnie ku postulatowi myślenia polityki i etyki w obrębie ontologii relacyjnej. Tu che mi guardi, tu che mi racconti spotkała się z gorącym przyjęciem ze strony m.in. Judith Butler, która omawia ją w książce Giving an Account of Oneself.

W Orrorismo. Ovvero della violenza sullinerme tyt. ang.: Horrorism: Naming Contemporary Violence autorka dowodzi, że język filozofii politycznej nie dostarcza już pojęć zdolnych opisać współczesne formy przemocy. Według Cavarero jakościowe novum wspołcześnie występującej przemocy politycznej stanowi to, że dotyka ona samej kondycji ludzkiej na poziomie ontologicznym. Ofiarami tego rodzaju przemocy, którą Cavarero opisuje za pomocą tytułowego terminu orrorismo "horroryzm" są inermi - bezbronni, których kondycję określa przede wszystkim potrzeba zewnętrznej opieki. Źródłem horroryzmu jest fakt, że podstawową współcześnie alternatywa politczną wobec bezbronnych dotyczy objęcia ich opieką bądź zadawania krzywdy. Do opisu koncepcji horroryzmu wykorzystuje Cavarero przede wszystkim teorię Arendt i jej koncepcję natality oraz teorię władzy macierzyńskiej obecną u Hobbesa.

Inclinazione. Critica della rettitudine tyt. ang.: Inclinations: A Critique of Rectitude to błyskotliwie napisana krytyka "erekcyjnego" bądź "wyprostowanego" bytu ludzkiego. Według Cavarero kultura przesiąknięta jest pojmowaniem człowieka i bytu ludzkiego jako istoty wyprostowanej, a postawa wyprostowana jest wyszczególniona i faworyzowana, co jest pochodną androcentryzmu. Według Cavarero postawą bardziej naturalną i pierwotną jest "pochylenie", kojarzone z macierzyństwem i matczyną troską. Przeciwstawia ona "pochylenie" "wyprostowaniu", przedstawiając propozycję "retoryki pochylenia".

                                     

2. Najważniejsze publikacje

  • Corpo in figure, Feltrinelli, 1995
  • Inclinazioni. Critica della rettitudine, Raffaello Cortina Editore, 2014
  • Nonostante Platone. Figure femminili nella filosofia antica, Editori Riuniti, 1990, seconda edizione 1999
  • Orrorismo. Ovvero della violenza sullinerme, Feltrinelli, 2007
  • Platone, Raffaello Cortina Editore, 2018
  • A più voci. Filosofia dellespressione vocale, Feltrinelli, 2003
  • Tu che mi guardi, tu che mi racconti, Feltrinelli, 1997