Poprzednia

ⓘ Historia motoryzacji




Historia motoryzacji
                                     

ⓘ Historia motoryzacji

Historia motoryzacji

Około 4000 lat p.n.e. wynaleziono koło. Od tego momentu, człowiek używał pojazdów kołowych napędzanych siłą zwierząt do różnych celów. Pierwsze pisemne wzmianki o samochodzie pochodzą z 215 roku p.n.e., a spisane zostały przez Herona z Aleksandrii. Dotychczas zachowała się księga O budowie automatów oraz O budowie machin wojennych i O machinach, które siłą powietrza w ruch są wprowadzane. W XIII wieku angielski mnich Roger Bacon prorokował, że można by zbudować machiny zdolne poruszać. powozy jedynie za pomocą nauki i sztuki, bez pomocy istoty żywej.

W roku 1472 Robert Valturio przedstawił opis maszyny wojennej do której napędu wykorzystywany był wiatr na tej samej zasadzie działania co w wiatrakach. Również Leonardo da Vinci zajmował się pojazdami napędzanymi bez użycia siły koni. Zaprojektował zamknięty wóz bojowy, który napędzany był siłą mięśni ośmiu osób znajdujących się w środku. Osoby te miały poruszać dźwignie znajdujące się we wnętrzu pojazdu i za pomocą przekładni korbowej napędzać koła jezdne. Każde koło miało być napędzane własnym mechanizmem, co można porównać do dzisiejszego mechanizmu różnicowego. W kilku projektach przez siebie stworzonych uwzględnił też napęd grawitacyjny, sprężynowy, jak również za pomocą pary wodnej. Prototyp tego pojazdu stworzony został w Memmingen w roku 1447, a drugi rok później koło Pirny w Saksoni. Do czasów dzisiejszych zachował się rysunek wykonany w roku 1558 przez Bertholda Holzschuhera. Wcześniej, bo w roku 1459, pojawiły się jeszcze dwa projekty maszyn napędzanych bez pomocy zwierząt. Jeden z nich zaprojektowany był przez cesarza Niemiec Maksymiliana. Przedstawiał pojazd w kształcie olbrzymiego koła o średnicy 6 metrów, na których osiach zamontowane były siedzenia dla pasażerów. Koła połączone były obręczą, po której chodzący ludzie napędzały maszynę. W tym samym roku powstał też drugi projekt nieznanego autora. Przedstawiał drewniany bogato zdobiony pojazd. Napędzany był przez idących z boku ludzi za pośrednictwem drągów i przekładni zębatych oraz osoby idące z tyłu, które oprócz tego że napędzali pojazd to dodatkowo sterowali tylnymi kolami.

W 1600 Simon Stevin, holenderski matematyk zwany Stevinusem zbudował żaglowiec na kołach, tzw. żaglowóz. Wykonał go na zamówienie księcia Maurycego Orańskiego, hrabiego Nassau, wodza Niderlandów. Żaglowóz Stevina składał się z długiego czterokołowego podwozia, centralnie osadzonego masztu żaglowego i małego masztu pomocniczego. Kierowanie pojazdem odbywało się za pomocą tylnej osi. Mógł pomieścić około 28 osób. Podobno na twardych piaszczystych plażach Holandii w okolicach Scheveningen obecnie dzielnicy Hagi, znane z eleganckiego kąpieliska osiągał szybkość 15 mil, czyli około 24 km/h.

Około 1678 flandryjski ksiądz, Ferdinand Verbiest, zaprezentował chińskiemu cesarzowi model pojazdu napędzanego parą.

                                     

1. Pierwsze pojazdy napędzane parą 1769-1830

Jednak pierwszym udokumentowanym pojazdem napędzanym silnikiem cieplnym był parowy wehikuł francuskiego inżyniera wojskowego, Nicolasa-Josepha Cugnot, zbudowany w 1769. Pojazd Cugnot’a przeznaczony do ciągnięcia dział, był napędzany prymitywną, dwucylindrową maszyną parową, która umożliwiała jego ruch z prędkością zaledwie 4 km/h. Dlatego też, pojazd ten nie doczekał się uznania ówczesnych ludzi i szybko odszedł w zapomnienie.

W 1801 angielski inżynier Richard Trevithick reaktywował ideę użycia maszyny parowej do napędzania pojazdu. Udoskonaliwszy maszynę parową, zastosował ją do napędu, "lokomotywy drogowej” i jako pierwszy w świecie, w 1804 przejechał pomyślnie 150 km, zabierając jednocześnie 12 pasażerów. Parowóz ten nie odniósł jednak sukcesu finansowego, i dlatego też często błędnie podaje się Rakietę George’a i Roberta Stephensonów jako pierwszy parowóz świata. Został on skonstruowany w 1829, właściwie była to udoskonalona wersja parowozów konstruowanych w poprzednich latach pierwszą linię kolejowa George Stephenson uruchomił już w 1825. W Rakiecie zastosowano wielorurowy kocioł, który znacznie poprawił jej osiągi. Zbudowano ją głównie dla uczestnictwa w konkursie Rainhill Trials, którego zwycięska maszyna miała być używana przez kolej Liverpool – Manchester. Rakieta zwyciężyła, ponieważ jako jedyna przetrwała wszystkie próby, a jej osiągi odpowiadały organizatorom. 15 września 1830 miał miejsce pierwszy śmiertelny wypadek w historii kolei – podczas oficjalnego otwarcia linii Liverpool – Manchester, zginął William Huskisson.

                                     

2. Kalendarium

  • 1769 – artyleryjski ciągnik parowy Nicolasa Cugnota
  • samochód ze skrzynią biegów – Carl Benz
  • 1801 – parowy trójkołowiec Richarda Trevithicka
  • 1865 – angielska Ustawa o czerwonej fladze praktycznie zakazuje używania drogowych pojazdów parowych
  • ok. 4000 p.n.e. – koło
  • 1740 – najstarszy znany rysunek parowego działa samobieżnego
  • Opona pneumatyczna – John Boyd Dunlop
  • 1825 – dyliżans parowy omnibus Gurneya w Anglii
  • 1834 – dyliżans parowy Dietza we Francji
  • 1875 – pierwszy pojazd z silnikiem spalinowym – Siegfried Marcus, Wiedeń
  • 1811 – angielski wynalazca John Blenkinsop wraz z Matthew Murrayem opatentował konstrukcję parowozu z kołem zębatym poruszającym się po zębatej szynie biegnącej z boku torów.
  • 1827 – amerykański pojazd parowy Oshkosh Shomera i Farranda
  • 1888
  • 1919 – rozrusznik silnika elektryczny
  • 1932 – automatyczna skrzynia biegów – F. Kreis, Niemcy
  • 1925 – hamulec hydrauliczny
  • 1954 – silnik Wankla
  • 1947 – opona bezdętkowa
  • 1894 – we Francji odbył się pierwszy wyścig samochodowy z serii Grand Prix na 126 km trasie Paryż – Rouen
  • 1913 – taśma produkcyjna – Henry Ford
  • 1904 – w Warszawie powstają omnibusy z silnikiem
  • 1897 – Stanisław Grodzki uzyskuje pierwsze prawo jazdy wydane w Warszawie na prowadzenie samochodu Peugeot P-9