Poprzednia

ⓘ Domek loretański




Domek loretański
                                     

ⓘ Domek loretański

Domek loretański, kaplica loretańska – niewielka budowla sakralna wzniesiona we wnętrzu kościoła lub w jego pobliżu na wzór "świętego domu” Santa Casa w Loreto.

                                     

1. Historia Santa Casa w Loreto

Sanktuarium w Loreto zostało zbudowane w 1294 r. z kamieni pochodzących z Nazaretu. Do groty, w której znajduje się bazylika Zwiastowania, według współczesnych badań, było domurowane pomieszczenie stanowiące z grotą jedną całość.

W 1291 r. krzyżowcy zostali wyparci z Palestyny. Najprawdopodobniej rządcy Epiru, rodzina Angellich Aniołów, nakazała rozbiórkę kamieni i przewiezienie ich do Loreto. Tu został z nich wybudowany święty domek. W miejscu, w którym pomieszczenie stykało się z ścianą groty został ustawiony ołtarz. Najprawdopodobniej od nazwiska Nicofora Anioła, pochodzi legenda mówiąca o przeniesieniu domku z Nazaretu do Loreto. Wnętrze domku oświetla tylko jedno okno. Zgodnie z legendą, przez to okno archanioł Gabriel przybył z posłannictwem. Wewnątrz przepierzenie z kraty dzieli pomieszczenie na symboliczne dwie części. Jedna część to "pokoik” druga to "kuchenka”. W pokoiku znajduje się figura Matki Bożej z dzieciątkiem, natomiast w kuchence wymurowany jest kominek oraz szafka na naczynia. Ściany zdobią freski.

W XV wieku, na polecenie papieża Juliusza II, rozpoczęto budowę bazyliki oraz dodano marmurową obudowę sanktuarium. Obudowa to płaskorzeźby przedstawiające sceny z życia Maryi. Pokazują one jej narodzenie, zaślubiny z Józefem, zwiastowanie, nawiedzenie św. Elżbiety, narodzenie Jezusa, pokłon pasterzy i pokłon trzech króli, scenę zaśnięcia oraz zgodną z legendą, scenę przeniesienia domku przez aniołów.

Bazylika na planie krzyża łacińskiego została postawiona w taki sposób, że wewnątrz bazyliki, dokładnie w jej centrum, umieszczony został domek loretański. Nad nim umieszczona jest kopuła, a w nawach bazyliki znajduje się 12 kaplic.

                                     

2. Domki loretańskie w Polsce i innych krajach

Kaplice loretańskie szczególnie popularne były w Polsce i krajach katolickich w II połowie XVII i XVIII wieku. Jednym z ich polskich propagatorów był Jakub Sobieski, ojciec króla Jana III Sobieskiego.

Polska

Powstał Ogólnopolski Szlak Kaplic Loretańskich.

  • Kłodzko
  • Poznań
  • Krzeszów
  • Głogów
  • Skrzebowa
  • Piotrkowice
  • Drohiczyn
  • Nowa Ruda
  • Bydgoszcz, zbudowany w latach 1682-1685 przy klasztorze bernardynów, rozebrany w 1838 r. przez władze pruskie
  • Lubiąż
  • Żagań
  • Olkusz
  • Wojnicz
  • Warszawa
  • Kraków
  • Chodel
  • Gołąb
  • Głogówek

Czechy

  • Mikulov – Loreta, kościół św. Anny z domkiem loretańskim, wzniesiony w 1656 r. spłonął w 1784 r., od 1852 r. grobowiec Diettrichsteinów
  • Praga – Loreta, domek loretański związany z kapucynami z 1631 r.
  • Brno – Loreta przy kościele św. Janów, klasztor minorytów