Poprzednia

ⓘ Zitzewitz




Zitzewitz
                                     

ⓘ Zitzewitz

Zitzewitz – herb szlachecki, używany przez rodzinę osiadłą na Kaszubach. Herb własny rodziny Zitzewitzów.

                                     

1. Opis herbu

Herb znany przynajmniej w czterech wariantach. Opisy z wykorzystaniem klasycznych zasad blazonowania:

Zitzewitz I: W polu dwudzielnym w słup srebrno-czarnym także czarno-srebrnym orzeł dwugłowy także w koronach w barwach naprzemiennych. Klejnot: nad hełmem w zawoju czarno-srebrnym także w koronie siedem piór strusich trzy czarne między czterema srebrnymi także w dwóch rzędach: 4 i 3. Labry czarne, podbite srebrem także czerwone i białe.

Zitzewitz I odmienny: W polu dwudzielnym w słup, czarno-srebrnym, orzeł dwugłowy z uzbrojeniem i w koronach złotych, barwiony naprzemiennie, mający na piersi trzy kule złote w słup. Klejnot: nad hełmem w koronie siedem piór strusich, trzy czarne między czterema srebrnymi. Labry czarne, podbite srebrem.

Zitzewitz II: W polu dwudzielnym w słup, z prawej srebrnym, z lewej czarnym, orzeł dwugłowy z uzbrojeniem i w koronach złotych, barwiony naprzemiennie. Klejnot: nad hełmem w zawoju czarno-srebrnym siedem piór kruczych srebrnych. Labry czarne, podbite srebrem.

Zitzewitz Hrabia: W polu dwudzielnym w słup, z prawej czarnym, z lewej srebrnym, orzeł dwugłowy barwiony naprzemiennie. Nad tarczą korona hrabiowska, nad którą hełm w koronie z klejnotem – siedem piór strusich, trzy srebrne między czterema czarnymi. Labry czarne, podbite srebrem. Tarczę podtrzymują dwa orły: czarny z prawej, srebrny z lewej, oba z uzbrojeniem złotym, patrzące na zewnątrz.

                                     

2. Najwcześniejsze wzmianki

Najdawniejszą wersją herbu była ta oznaczona jako Zitzewitz II, która pojawiała się na pieczęciach członków rodu w XIV-XVI wieku. Najstarsze pieczęcie z lat 1347, 1402, 1418 i 1477 wyobrażają samą tarczę bez klejnotu. Inne stare pieczęcie z tym herbem znane są z lat 1479, 1493, 1496. W barwach i z klejnotem ta wersja herbu znana jest ze sztambucha z 1577 roku należącego do Matthiasa von Zitzwitz z gałęzi z Budowa i z Janiewic, Biesowic i Warcina.

Herb w wersji określanej jako podstawowa po raz pierwszy pojawił się na mapie Pomorza Lubinusa z 1618 roku oraz w tzw. "starym” herbarzu Siebmachera z XVII wieku. Następnie herb odnotowały herbarze: Bagmihla Pommersches Wappenbuch, 1847, Ledebura Wappenbuch der Preussischen Monarchie, 1836, Zedlitza-Neukircha Neues preussisches Adels-Lexicon, 1842, Żernickiego Der polnische Adel, 1900.

Herb Zitzewitz I odmienny ale bez koron znany jest ze sztambucha z 1559 roku, należącego do Tetzeslausa Joachima Cizewitza, z linii z Motarzyna i Budowa. Podobny herb, ale klejnotu, widnieje na frontonach pałaców w Niepoględziu z 1864 roku, Cecenowie z XVIII wieku oraz na witrażu kościoła z 1890 roku ufundowanego przez M. von Zitzewitz. Znaczenie trzech kul na piersi orła jest nieznane.

Wersja hrabiowska herbu została nadana wraz z pruskim tytułem Ernestowi Henrykowi Christianowi von Zitzewitz 24 września 1909 roku. Tytuł związany był z majoratem na dobrach Sycewice, Gać i Nosalin.

                                     

3.1. Herbowni Rodzina Zitzewitz

Stary, rdzennie pomorski ród szlachecki, o pierwotnym słowiańskim nazwisku Sycewic, pochodzącym od wsi Sycewice w ziemi słupskiej. Rodzina ta być może wywodzi się z wyspy Rugia, skąd przybyła na Pomorze Środkowe. Jej najdawniej wzmiankowanym przedstawicielem jest Marcin Sycewic, wymieniony w 1345 i 1347 roku. Na początku XV wieku rodzina podzieliła się na trzy główne linie: 1 z Motarzyna, Budowa, Dobieszewa, Gogolewa, 2 z Podola, Sycewic i Krzyni, 3 z Janiewic, Warcina, Biesowic w okręgu sławieńskim. W XVI wieku członkowie rodu pełnili rozmaite funkcje ziemskie i dworskie. W roku 1608 dwaj bracia von Zitzwitz otrzymali potwierdzenie lenna na ponad 40 wsi w ziemiach słupskiej i sławieńskiej. W roku 1638 specjalna komisja regulująca stosunki własnościowe w starostwie lęborsko-bytowskim, po jego włączeniu do Rzeczypospolitej wystawiła dokument będący de facto indygenatem dla sześciu przedstawicieli rodu, którzy mieli majątki po stronie polskiej. Zitzewitzowie służyli w armii brandeburskiej i pruskiej. Z nich Peter Christoph zm. 1800 i Johann Bogislav zm. 1803 dosłużyli się stopni generała-majora.