Poprzednia

ⓘ Galicyjscy członkowie Izby Panów austriackiej Rady Państwa




                                     

ⓘ Galicyjscy członkowie Izby Panów austriackiej Rady Państwa

Galicyjscy członkowie Izby Panów w austriackiej Radzie Państwa

Izba Panów niem. Herrenhaus w austriackiej Radzie Panów została powołana Patentem Lutowym jako wyższa izba dwuizbowej Rady Państwa. W jej skład wchodzili pełnoletni członkowie rodziny cesarskiej, najwyżsi dostojnicy kościelni arcybiskupi i biskupi z tytułem książęcym, najstarsi przedstawiciele rodzin arystokratycznych, a także zasłużeni dla monarchii politycy, duchowni, naukowcy i artyści. Poza osobami spokrewnionymi z monarchą, wszyscy pozostali zasiadali w Izbie z woli cesarza. Spośród wszystkich istniejących wówczas w Europie wyższych izb parlamentarnych austriacka była organem najbardziej związanym z monarchą i najbardziej z nim związana. Z Galicji członkami austriackiej Izby Panów zasiadały trzy kategorie osób: wiryliści, członkowie dziedziczni i członkowie dożywotni.

                                     

1. Wiryliści

Do tej kategorii należeli według paragrafu 4 ustawy z 1867 na mocy swej wysokiej kościelnej godności w królestwach i krajach reprezentowanych w Radzie państwa są wszyscy arcybiskupi i biskupi stolic mających stopień książęcy. W odniesieniu do Galicji dotyczyło to arcybiskupów lwowskich trzech obrządków, biskupa krakowskiego oraz już u schyłku monarchii biskupa przemyskiego:

  • arcybiskupi lwowscy obrządku rzymskokatolickiego: Franciszek Wierzchlejski od 29 kwietnia 1861 – zmarł 17 kwietnia 1884, Seweryn Morawski od 16 kwietnia 1885 – zmarł 2 maja 1900, Józef Bilczewski od 17 października 1901 – do 28 października 1918;
  • arcybiskupi lwowscy obrządku greckokatolickiego: Spirydion Litwinowicz od 29 kwietnia 1861 - zmarł 4 czerwca 1869 Sylwestr Sembratowycz od 16 kwietnia 1871 - zm. 4 sierpnia 1898 Julian Kuiłowski od 18 października 1899 - zmarł 4 maja 1900, Andrzej Szeptycki od 5 lutego 1901 do 28 października 1918;
  • arcybiskupi lwowscy obrządku ormiańskiego: Grzegorz Szymonowicz od 29 kwietnia 1861 – zmarł 14 czerwca 1875, Grzegorz Romaszkan od 13 grudnia 1876 – zmarł 11 grudnia 1881, Izaak Mikołaj Isakowicz od 14 grudnia 1882 – zmarł 29 kwietnia 1901, Józef Teodorowicz od 25 października 1902 – do 28 października 1918;
  • biskup przemyski obrządku rzymskokatolickiego: Józef Pelczar od 30 maja 1917 do 28 października 1918.
  • biskupi krakowscy obrządku rzymskokatolickiego: Albin Dunajewski od 19 grudnia 1889 – zmarł 18 czerwca 1894, Jan Puzyna od 22 października 1894 -zmarł 8 września 1911, bp Adam Stefan Sapieha od 9 marca 1912 do 28 października 1918,
                                     

2. Członkowie dziedziczni

Według postanowień paragrafu 3 ustawy z 1867 do tej kategorii członków Izby Panów należeli: pełnoletni naczelnicy tych krajowych rodów szlacheckich, które się odznaczają rozległymi posiadłościami ziemskimi w królestwach i krajach reprezentowanych w Radzie państwa i którym Cesarz nada godność dziedzicznych radców państwa. W przypadku Galicji godność tę otrzymały od cesarza następujące rodziny arystokratyczne: Badenich, Baworowskich, Czartoryskich, Dzieduszyckich, Gołuchowskich, Lanckorońskich, Lewickich, Lubomirskich, Potockich, Sanguszków, Sapiehów i Tarnowskich.

  • Potoccy: Alfred Józef Potocki od 11 maja 1861 – zmarł 18 maja 1889), Roman Potocki od 12 marca 1890 – zmarł 24 września 1915, Alfred Antoni Potocki od 30 maja 1917 do 28 października 1918,
  • Lubomirscy: Jerzy Henryk Lubomirski od 15 września 1870 – zmarł 24 maja 1872, Andrzej Lubomirski od 16 marca 1888 – do 28 października 1918,
  • Lewiccy: Kajetan Lewicki od 29 kwietnia 1861 – zmarł w 1869, Wilhelm Siemeński-Lewicki od 19 grudnia 1872 – zmarł 17 sierpnia 1901, Stanisław Siemieński-Lewicki od 26 października 1907 - zm. 6 kwietnia 1918
  • Sanguszkowie: Władysław Sanguszko od 11 maja 1861 – zmarł 1 kwietnia 1878, Eustachy Stanisław Sanguszko od 27 października 1879 – zmarł 1 kwietnia 1903,
  • Sapiehowie: Leon Sapieha od 1 czerwca 1861 – zmarł 10 września 1878, Adam Stanisław Sapieha od 6 grudnia 1879 – do 1907, Władysław Sapieha od 23 lipca 1907 do 28 października 1918),
  • Lanckorońscy: Kazimierz Lanckoroński od 29 kwietnia 1861 – zmarł 6 sierpnia 1874, Karol Lanckoroński od 26 listopada 1874 – do 28 października 1918,
  • Czartoryscy: Konstanty Marian Czartoryski od 20 maja 1867 – zmarł 31 października 1891, Jerzy Konstanty Czartoryski od 24 kwietnia 1892 – zmarł 23 grudnia 1912, Witold Czartoryski od 13 listopada 1913 do 28 października 1918,
  • Dzieduszyccy: Tadeusz Dzieduszycki od 22 lutego 1900 – zmarł 5 sierpnia 1917,
  • Baworowscy: Józef Marian Baworowski od 7 października 1879 – zmarł 21 lipca 1885, Emil Baworowski od 19 grudnia 1889 – do 8 lipca 1908, Rudolf Baworowski od 18 listopada 1908 do 28 października 1918,
  • Gołuchowscy: Agenor Gołuchowski od 29 kwietnia 1861– zmarł 3 sierpnia 1875, Agenor Gołuchowski od 14 stycznia 1875 – do 28 października 1918,
  • Badeni: - Stanisław Marcin Badeni od 9 marca do 12 października 1912, Stanisław Henryk Badeni od 13 listopada 1913 do 28 października 1918,
  • Tarnowscy: Zdzisław Tarnowski od 20 czerwca 1907 do 28 października 1918.
                                     

3. Członkowie dożywotni

Cesarzowi przysługiwało także prawo mianowania dożywotnich członków Izby Panów z królestw i krajów w Radzie państwa reprezentowanych, wybitnych mężów, zasłużonych około dobra państwa lub kościoła, umiejętności lub sztuki. Ich liczba w ogólnym składzie Izby Panów wynosiła od 150 do 170 członków. Z mieszkańców Galicji przez cały czas istnienia Izby Panów nominowano ogółem 68 osób. Byli to:

  • Jan Krasicki od 15 października 1885 – zmarł 16 stycznia 1893,
  • Józef Majer od 7 października 1879 – zmarł 3 sierpnia 1899,
  • Mieczysław Ignacy Borkowski-Dunin od 22 marca 1897 – zmarł 11 listopada 1905,
  • Józef Michałowski od 30 stycznia 1903 – do 2 października 1908,
  • Adam Jędrzejowicz od 17 czerwca 1907 do 28 października 1918,
  • Aleksander Mniszek-Tchorznicki od 22 stycznia – zmarł 8 stycznia 1916,
  • Adolf Jorkasch-Koch od 21 maja 1892 – zmarł 27 sierpnia 1902,
  • Stanisław Starowieyski-Biberstein od 3 lutego 1894 – zmarł 18 marca 1895,
  • Stanisław Henryk Badeni od 9 kwietnia 1891 – od 9 marca 1912 członek dziedziczny,
  • Włodzimierz Dzieduszycki od 26 listopada 1874 – zmarł 16 września 1899,
  • Marian Dydyński od 27 czerwca 1912 do 28 października 1918,
  • Mikołaj Zyblikiewicz od 1882 – zmarł 16 maja 1887,
  • Władysław Dulęba od 30 maja 1917 do 18 października 1918,
  • Edward Stadnicki od 19 lutego 1881 – zmarł 20 maja 1902,
  • Ludwik Wodzicki od 3 kwietnia 1878 – zmarł 12 sierpnia 1894,
  • Kazimierz Starzeński od 8 maja 1861 – zmarł 22 listopada 1877,
  • Adolf Theodor Haase od 29 kwietnia 1861 – zmarł 10 kwietnia 1870,
  • Konstanty Czechowicz od 9 marca 1913 zm. 28 kwietnia 1915,
  • Andrzej Potocki od 17 czerwca 1907 do 12 kwietnia 1908,
  • Leon Piniński od 14 marca 1903 do 28 października 1918
  • Stanisław Madeyski od 18 października 1899 – zmarł 19 czerwca 1910,
  • Ignacy Zborowski od 21 marca 1898 – do 22 czerwca 1911,
  • Stanisław Polanowski od 14 lutego 1883 – zmarł 16 stycznia 1898,
  • Antoni Małecki od 12 grudnia 1881 – zmarł 7 października 1913,
  • Fryderyk Zoll od 13 kwietnia 1891 – zmarł 1 kwietnia 1917.
  • Władysław Kraiński od 15 grudnia 1902 do 28 października 1918,
  • Stanisław Tarnowski od 7 listopada 1888 – zmarł 31 grudnia 1917,
  • Michał Bobrzyński od 6 czerwca 1917 do 28 października 1918,
  • Józef Szujski od 19 lutego 1881 – zmarł 3 lutego 1883,
  • Władysław Wiktor Czajkowski od 2 lipca 1907 - zm. 3 października 1917,
  • Leon Piniński od 12 grudnia 1903 – do 1 listopada 1918,
  • Stefan Zamoyski od 23 marca 1893 – zmarł 22 stycznia 1899,
  • Andrzej Potocki od 18 października 1899 – od 1907 członek dziedziczny,
  • Leonard Piętak od 17 czerwca 1907 do 25 lutego 1909,
  • August Gorayski od 20 grudnia 1892 – zmarł 21 marca 1915,
  • Kazimierz Krasicki od 22 kwietnia 1869 – zmarł 28 lipca 1882,
  • Jan Schindler von Schildenheim od 20 maja 1867 – zmarł 4 kwietnia 1890,
  • Tadeusz Rutowski od 30 maja 1917, zm. 30 marca 1918,
  • Henryk Wodzicki od 16 listopada 1881 – zmarł 29 październiak 1884,
  • Florian Ziemiałkowski od 7 listopada 1888 – zmarł 27 marca 1900,
  • Jerzy Mycielski od 30 maja 1917 do 28 października 1918,
  • Zdzisław Marchwicki od 30 grudnia 1895 – zmarł 23 lipca 1912,
  • Franciszek Smolka od 23 grudnia 1892 – zmarł 4 grudnia 1899,
  • Witold Korytowski od 28 grudnia 1909 do 28 października 1918,
  • Tadeusz Wojciechowski od 28 grudnia 1909 do 28 października 1918,
  • Jan Czajkowski od 28 maja 1895 – zmarł 23 lutego 1897,
  • Hermann Loebl od 21 marca 1898 – zmarł 12 marca 1907,
  • Stanisław Stadnicki od 1 grudnia 1905 – zmarł 16 stycznia 1915,
  • Karol Jabłonowski od 29 kwietnia 1861 – zmarł 19 kwietnia 1885,
  • Władysław Łoziński od 22 stycznia 1907 – zmarł 20 maja 1913,
  • Justyn Koziebrodzki-Bolesta od 20 lutego 1884 – zmarł 5 lutego 1885,
  • Kazimierz Morawski od 20 czerwca 1907 do 28 października 1918,
  • Józef Dietl od 29 stycznia 1869 – zmarł 18 stycznia 1878,
  • Jan Tarnowski od 29 stycznia 1881 – zmarł 12 maja 1893,
  • Filip Zaleski od 13 V 1897 – zmarł. 20 września 1911,
  • Franciszek Mycielski od 28 maja 1895 – zmarł 2 marca 1901,
  • Stanisław Smolka od 19 kwietnia 1902 – do 28 października 1918,
  • Jan Stadnicki od 27 marca 1897 – do 28 października 1918,
  • Leon Biliński od 6 marca 1900 – do 28 października 1918,
  • Julian Dunajewski od 23 marca 1897 – do 28 grudnia 1910,
  • Zygmunt Romaszkan od 14 grudnia 1892 – zmarł 7 sierpnia 1893,
  • Alfred Zgórski od 9 marca 1912, zm. 13 marca 1916
  • Dawid Abrahamowicz od 9 marca 1912 do 28 października 1918,
  • Jan Kanty Szeptycki od 18 października 1899 – zmarł 13 listopada 1912,
  • Mikołaj Romaszkan od 29 kwietnia 1861 – zmarł 6 kwietnia 1882,
  • Stanisław Niezabitowski od 30 maja 1917 do 28 października 1918,
  • Adam Gołuchowski od 25 kwietnia 1910 do 28 października 1918,
  • Antoni Wodzicki od 1 grudnia 1905 – zmarł 23 lutego 1918,