Poprzednia

ⓘ Diecezja cieszyńska




Diecezja cieszyńska
                                     

ⓘ Diecezja cieszyńska

Diecezja cieszyńska – największa pod względem liczby wiernych diecezja Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Diecezja liczy 22 parafie obsługiwane przez 48 duchownych. Siedzibą władz diecezjalnych jest Bielsko-Biała.

                                     

1. Historia

Reformacja na terenie Księstwa Cieszyńskiego rozpoczęła się nie wcześniej niż po 1545 roku, czyli po objęciu samodzielnych rządów przez Wacława III Adama. Jedynie w niemieckojęzycznym Bielsku można powiedzieć, że rozpowszechniła się wcześniej, już na przełomie lat 30. i 40. XVI wieku. Szlachta i mieszkańcy księstwa przyjmowali nowe wyznanie, a dotychczasowe parafie katolickie stawały się ewangelickimi. Sytuacja ta została zahamowana przez kontrreformację, rozpoczętą stosunkowo łagodnie w 1610 przez księcia Adama Wacława do śmierci ostatniej piastowskiej księżnej Elżbiety Lukrecji, następnie przez Habsburgów od 1654 r. Świątynie odebrano wiernym na rzecz kościoła katolickiego, wygnano duchownych, a ewangelicy zbierali się w tajemnicy w domach lub lasach. Posługę duszpasterską pełnili wędrowni kaznodzieje, pochodzący ze Słowacji, Dolnego Śląska i Królestwa Polskiego.

Za przyczyną szwedzkiego króla Karola XII oraz protestanckiej śląskiej szlachty, w 1709 r. wybudowano Kościół Jezusowy w Cieszynie, będący jednym z kościołów łaski. Powstała również szkoła ewangelicka.

W związku z wydaniem patentu tolerancyjnego przez cesarza Józefa II Habsburga w 1781 r., na terenie Śląska Cieszyńskiego utworzono nowe parafie w Jaworzu, Bielsku, Bystrzycy, Błędowicach, Ligotce Kameralnej i Wiśle, a później w Ustroniu, Goleszowie, Nawsiu, Drogomyślu i Starym Bielsku. Parafie te działały w obrębie superintendentury morawsko-śląsko-galicyjskiej należącej do kościoła ewangelickiego austriackiej Przedlitawii. Po podziale jednostki na dwie części w 1803 r., weszły w skład superintendentury morawsko-śląskiej. Parafie Śląska Cieszyńskiego stanowiły podległy jej seniorat śląski. Seniorem śląskim 1888-1909 i superintendentem morawsko-śląskim 1909–1911 był ks. Andrzej Krzywoń.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 r. większość zborów wchodzących w skład senioratu śląskiego wyraziły chęć dołączenia do Konsystorza Ewangelicko-Augsburskiego w Warszawie, co uczyniono poprzez podpisanie odpowiedniego aktu 20 grudnia 1918 r. Przeciwne temu były trzy niemieckojęzyczne zbory w Bielsku, Starym Bielsku i Międzyrzeczu Górnym, które wolały dołączyć do Ewangelickiego Kościoła Unijnego na polskim Górnym Śląsku. Ich przedstawiciele wyrażali taką chęć jeszcze w 1922 roku celem zachowania charakteru niemiecko-ewangelickiego, do czego jednak nie doszło. Na skutek podziału Śląska Cieszyńskiego, 15 parafii wraz z 50 tysiącami wiernych znalazło się w granicach Czechosłowacji, gdzie zorganizowano Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania. Do Polski przyłączono teren zamieszkały przez 43 tysiące wiernych z 10 parafiami w Bielsku, Cieszynie, Drogomyślu, Goleszowie, Jaworzu, Międzyrzeczu, Skoczowie, Starym Bielsku, Ustroniu i Wiśle. Seniorem śląskim został Franciszek Michejda. Jego następcą został Karol Kulisz, pełniący tę funkcję w latach 1921–1937. Kolejnym seniorem został mianowany w 1937 r. Paweł Nikodem.

W 1938 po przyłączeniu Zaolzia do senioratu śląskiego przyłączone zostały tamtejsze zbory Śląskiego Kościoła. Rozpoczęła się również rywalizacja z kościołem rzymskokatolickim o majątek i wiernych Kościoła czechosłowackiego.

Z kolei po wybuchu drugiej wojny światowej Niemcy włączyli miejscowe zbory do śląskiej ewangelickiej kościelnej prowincji niem. Evangelische Kirche Provinz Schlesien, jako okręg kościelny Cieszyn niem. Kirchenkreis Teschen, na czele którego stanął superintendent P. Zahradnik, gorliwy zwolennik faszyzmu. Jakiekolwiek używanie języka polskiego zostało zakazane, a materiały w języku polskim niszczono. Większość z księży wymieniono, część z nich zmarła potem w obozach koncentracyjnych.

Po wojnie i likwidacji Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego i Helweckiego Wyznania w Małopolsce do diecezji przyłączono parafię w Białej.

W 1957 r. urząd seniora diecezji objął ks. Adam Wegert, poprzednio pastor parafii w Bielsku.

W 1967 r. powołano samodzielną parafię w Czechowicach-Dziedzicach. W następnych latach nastąpiło przekształcanie kolejnych filiałów w niezależne parafie.

Kolejnym seniorem diecezji został w 1980 r. Jan Szarek. Od 1991 r. pełnił obowiązki biskupa Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, w związku z czym w tym samym roku na stanowisko biskupa diecezji wybrano Pawła Anweilera, który pełnił tę funkcję do 2016 r. 21 listopada 2015 r. dokonano wyboru nowego biskupa, Adriana Korczago, wprowadzonego do urzędu podczas konsekracji 6 stycznia 2016 r.

                                     

2. Władze

  • Radca duchowny – ks. Waldemar Szajthauer
  • Biskup diecezjalny – bp dr Adrian Korczago
  • Radca świecki – Krystyna Penkała
  • Kurator diecezjalny – Tomasz Bujok

Zwierzchnicy diecezji cieszyńskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP

                                     

3. Parafie

  • filiał w Węgierskiej Górce
  • filiał w Salmopolu
  • Parafia w Białej, proboszcz: ks. Henryk Mach,
  • Parafia w Starym Bielsku, proboszcz: ks. dr Piotr Szarek,
  • filiał w Bielsku-Białej – Kamienicy
  • Parafia w Bielsku, proboszcz: ks. Krzysztof Cienciała,
  • filiał w Górkach Wielkich
  • Parafia w Bładnicach, proboszcz: ks. Marcin Markuzel,
  • Parafia w Brennej-Górkach, proboszcz: ks. Roman Kluz,
  • filiał w Puńcowie
  • filiał w Gumnach
  • filiał w Marklowicach
  • filiał w Hażlachu
  • filiał w Krasnej
  • filiał w Zamarskach
  • filiał w Ogrodzonej
  • filiał w Bażanowicach
  • Parafia w Cieszynie, proboszcz: ks. Marcin Brzóska,
  • Parafia w Czechowicach-Dziedzicach, proboszcz: ks. Janusz Holesz,
  • filiał w Bąkowie
  • Parafia w Drogomyślu, proboszcz: ks. Karol Macura,
  • Parafia w Cisownicy, proboszcz: ks. Marek Twardzik,
  • filiał w Pruchnej
  • Parafia w Dzięgielowie, proboszcz: ks. Marek Londzin,
  • filiał w Kozakowicach Dolnych
  • filiał w Kisielowie
  • filiał w Lesznej Górnej
  • Parafia w Goleszowie, proboszcz: bp dr Adrian Korczago
  • filiał w Godziszowie
  • filiał w Świętoszówce
  • Parafia w Istebnej, proboszcz administrator: ks. Dariusz Madzia,
  • Parafia w Jaworzu, proboszcz: ks. Władysław Wantulok,
  • filiał w Bielsku-Białej – Wapienicy
  • filiał w Jasienicy
  • Parafia w Międzyrzeczu Górnym, proboszcz: ks. Andrzej Dyczek,
  • filiał w Mazańcowicach
  • filiał w Pierśćcu
  • Parafia w Skoczowie, proboszcz: ks. dr Alfred Borski,
  • filiał w Dębowcu
  • filiał w Simoradzu
  • filiał w Lipowcu
  • filiał w Ustroniu-Polanie
  • Parafia w Ustroniu, proboszcz: ks. Piotr Wowry,
  • filiał w Dobce
  • Parafia w Wiśle Jaworniku, proboszcz: ks. Zdzisław Sztwiertnia,
  • Parafia w Wiśle Malince, proboszcz: ks. Leszek Czyż.
  • Parafia w Wieszczętach-Kowalach, proboszcz: ks. Piotr Janik,
  • Parafia w Wiśle Głębcach, proboszcz: ks. Tadeusz Byrt,
  • Parafia w Wiśle Centrum, proboszcz: ks. Waldemar Szajthauer,
  • Parafia w Wiśle Czarnem, proboszcz: ks. Marek Michalik,