Poprzednia

ⓘ Powódź




Powódź
                                     

ⓘ Powódź

Powódź – przejściowe zjawisko hydrologiczne polegające na wezbraniu wód rzecznych lub morskich w ciekach wodnych, zbiornikach lub na morzu powodujące po przekroczeniu przez wodę stanu brzegowego zatopienie znacznych obszarów lądu – dolin rzecznych, terenów nadbrzeżnych lub depresyjnych, doprowadzające do wymiernych strat społecznych i materialnych. Jest jedną z najbardziej groźnych i niszczycielskich w skutkach klęsk żywiołowych. Walka z nią jest stale aktualnym problemem ogólnoświatowym. Poważny wpływ na występowanie powodzi ma istniejący układ rzek oraz występująca w poszczególnych okresach roku sytuacja hydrologiczno-meteorologiczna.

Według art. 16 pkt 43 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne – powódź to wezbranie wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach lub na morzu, podczas którego woda po przekroczeniu stanu brzegowego zalewa doliny rzeczne albo tereny depresyjne i powoduje zagrożenia dla ludności lub mienia.

                                     

1. Rodzaje powodzi i ich klasyfikacja

Powodzie w Polsce ze względu na proces powstawania, wezbrania można podzielić na typy:

  • ulewne lub nawalne, czyli o dużym natężeniu
  • rozlewne, czyli długotrwałe, na dużym obszarze zlewnym
  • opadowe – których przyczyną są opady
  • sztormowe – których przyczyną są silne wiatry, sztormy występujące na zalewach i wybrzeżach
  • zimowe – których przyczyną jest nasilenie niektórych zjawisk lodowych
  • roztopowe – których przyczyną jest gwałtowne topnienie śniegu

Przyczyny wystąpienia powodzi mogą więc być różne: intensywne opady deszczu, roztopy wiosenne, zatamowanie biegu rzeki przez zatory lodowe czy osuwiska, uszkodzenie obiektów hydrotechnicznych np. przerwanie tamy, cofka, tsunami i in. Paradoksalnie, na terenach suchych częstym i bardzo groźnym zjawiskiem jest tzw. powódź błyskawiczna. Na terenach zurbanizowanych zagrożeniem jest powódź miejska.

Wielkość powodzi określa się w 3-stopniowej skali:

  • wielkie
  • katastrofalne
  • zwyczajne

Zasięg powodzi określa się również w trzystopniowej skali:

  • średnie – o zasięgu regionalnym, nie mają wpływu na funkcjonowanie państwa,
  • małe – o zasięgu lokalnym,
  • duże – o zasięgu krajowym, mają charakter klęski żywiołowej, zakłócają normalne funkcjonowanie państwa lub jego dużej części, istnieje wtedy konieczność pomocy międzynarodowej.

Powodzie można również podzielić na naturalne i antropogeniczne awarie lub niewłaściwe gospodarowanie urządzeniami hydrotechnicznymi.

                                     

2. Historyczne powodzie w Polsce

  • 1970 rok – dwa wielkie wezbrania – pierwsze roztopowe na północy kraju, drugie opadowe w lipcu
  • 1977 rok – początek sierpnia – powódź opadowa na Dolnym Śląsku głównie w zlewni Kaczawy, Kwisy i Bobru – zalane zostało centrum Legnicy, ucierpiały też liczne mniejsze miejscowości.
  • 1468 rok – wylew Odry
  • 1829 rok – kwiecień, Gdańsk – pod wodą znalazło się 75% powierzchni miasta zob. powódź w Gdańsku 1829)
  • 1997 rok – tzw. powódź tysiąclecia
  • 1982 rok – powódź roztopowa
  • 1947 rok – powódź zerwała most w Tczewie, zalała Żuławy i przedmieścia Gdańska; w rejonie Warszawy przerwane zostały wały między Zakroczymiem a Czerwińskiem
  • 2013 rok – lipiec, Leśna i Miłoszów
  • 2010 rok – sierpień, Bogatynia, Leśna i Miłoszów
  • 1888 rok – marzec/kwiecień – objęła cały prawie obszar północnej części kraju.
  • 2008 rok – lipiec, południowe powiaty województwa podkarpackiego i małopolskiego
  • 988 rok – pierwsza wzmianka, przekazana przez Jana Długosza: "Zdarzały się tego czasu liczne i długotrwałe wylewy, po których nastąpiło lato skwarne i dla wielu płodów przyrodzonych szkodliwe. ”
  • 1456 rok – wylew Odry
  • 1903 rok – lipiec, dorzecze Odry, górna Wisła
  • 1962 rok – wezbranie opadowe w czerwcu objęło znaczny obszar kraju – od Nysy Łużyckiej, przez Wyżynę Małopolską, dopływy środkowej i dolnej Wisły, lokalnie wystąpiło też na dopływach Narwi.
  • 1980 rok – podczas lata
  • 2018 rok – lipiec, południowa część Polski
  • 1924 rok – powódź roztopowa
  • 1270 rok – wspomniana przez Jana Długosza: "Wisła, rzeka do takiej wzrosła wysokości, że całą przestrzeń między Górą Lasotą a kościołem Św. Stanisława na Skałce zalała, a rwistym prądem bardzo wiele ludzi i domów, bydła, trzody, koni i drobnego dobytku porwała. Wkrótce potem takie spadły ulewy i nawałnice, a z rzek tak gwałtownie powstały wylewy wód, że niektórzy lękać się zaczęli powtórnego potopu. ”
  • 1958 rok – czerwiec/lipiec
  • 1451 rok – długotrwała powódź
  • 1998 rok – powódź na Bystrzycy Dusznickiej; która dotknęła Duszniki-Zdrój, Szczytną, Polanicę, gminę Kłodzko,
  • 1813 rok – sierpień, górna Wisła i Dunajec oraz środkowa i dolna Wisła. Wezbranie to miało największy zasięg terytorialny z notowanych do owego czasu i objęło także górną i środkową Odrę oraz tereny Niemiec, Czech i Węgier
  • 1459 rok – wylew Odry
  • 2010 rok – maj/czerwiec zobacz: Powódź w Europie Środkowej 2010)
  • 2001 rok – lipiec/sierpień – dorzecze Wisły w południowej Polsce zobacz: Powódź w Polsce 2001)
  • 1979 rok – marzec/kwiecień
  • 1934 rok – lipiec, dorzecze Wisły, woda zalała 1260 km², zginęło 55 osób, także zostało zniszczonych 22 059 budynków, 167 km dróg, zerwanych 78 mostów, zostały też przerwane wały zobacz: powódź w Polsce 1934)
  • 1471 rok – katastrofalna powódź pod Krakowem
  • 1310 rok – ".Drugiego dnia w Kłodzku zatopiło całe przedmieście, tak, że tam utonęło przeszło dwa tysiące ludzi. ”
  • 2009 rok – czerwiec, południowe powiaty województwa podkarpackiego, małopolskiego, śląskiego, opolskiego oraz dolnośląskiego
  • 1493 rok
  • 1996 rok – 1 poł. września dorzecze Olzy
  • 1960 rok – wylały Odra i Wisła

Źródło: R. Girgus i W. Strupczewski, 1965, Wyjątki ze źródeł historycznych o nadzwyczajnych zjawiskach hydrologiczno-meteorologicznych na ziemiach polskich w wiekach od X do XVI

                                     

3. Największe powodzie XX wieku

  • 2000 r. – listopadowa powódź po gwałtownych deszczach w Indonezji ze skutkiem śmiertelnym dla 86 osób.
  • 1931 r. – powódź na Huang He spowodowała śmierć 3.7 mln ludzi,
  • 1974 r. – wielka powódź w Australii – w ciągu 17 godzin zanotowano 480 mm opadu, w miejscowościach Darwin i Broome Australia Zachodnia i Północna poziom wody sięgnął wysokości słupów telegraficznych. Zginęło 200 osób, a ponad 20 tys. straciło dach nad głową.
  • 1953 r. – spiętrzenie poziomu morza i wywołane nim cofki we Wschodniej Anglii spowodowały śmierć 300 osób,
  • 1998 r. – powodzie w Bangladeszu w okresie od czerwca do września pochłonęły życie 4.5 tys. osób, 1998 r. – wezbrania rzek w Polsce i Czechach, zginęły 52 osoby,
  • 1993 r. – lipcowa powódź Missisipi i Missouri związana z działaniem El-Nino, w 9 stanach USA rzeki zalały 44 tys. km², zniszczyły 50 tys. domów, powodując śmierć 50 osób i straty materialne szacowane na 125 mld $,
  • 1994 r. – wielkie wystąpienie z brzegów Renu, nad którym zachowało się jedynie 10% naturalnych terenów zalewowych w wyniku antropopresji i utwardzania powierzchni, podtopiona Kolonia Niemcy,
  • 1911 r. – wylała chińska rzeka Jangcy, zginęło ok. 100 tys. osób,
  • 1970 r. – powódź w Bangladeszu, według różnych szacunków 300 tys. -1 mln zabitych,
  • 1939 r. – powódź u ujścia Huang He, do 500 tysięcy ofiar śmiertelnych,
  • 1942 r. – powódź w ujściowych odcinkach Gangesu i Brahmaputry, śmierć 42 tys. ludzi,
  • 1992 r. – w listopadzie na Filipinach 2-3 tys. ofiar wskutek tzw. flash flood nagła powódź po intensywnych opadach,
  • 1993 r. – fala tsunami o wysokości 30 m zalała wyspę Okushiri-To na zach. od Hokkaido Japonia powodując śmierć 300 osób,
  • 2000 r. – listopadowa powódź w Hat Yai, największym mieście w południowej Tajlandii, śmierć poniosło 50 osób, ponad 10 tys. osób straciło dach nad głową.
  • 1991 r. – lipcowa powódź w Chinach określana jako "powódź XX w.”, 1400 ofiar śmiertelnych
  • 1953 r. – styczniowy sztorm u wybrzeża Morza Północnego zniszczył 500 km wałów morskich, 1600 km² powierzchni Belgii i Holandii znalazło się pod wodą, zginęło 1800 osób, zostało zniszczonych 43 tys. domów, zasolenie gleby uniemożliwiło uprawę zalanych gruntów rolnych przez kilka kolejnych lat.
  • 1998 r. – w wyniku powodzi w Chinach i Korei Południowej straciło życie ponad 3.5 tys. ludzi, ucierpiało ok. 240 mln osób, zniszczonych zostało 21.5 mln ha upraw, straty materialne wyniosły 30 mld $,
  • 1986 r. – wylew Missisipi w Stanach Zjednoczonych objął powierzchnię 9.5 mln km²,
  • 1966 r. – obfite opady w północnej części Włoch w 40 godzin 1/3 rocznej sumy opadowej spowodowały nagłe wezbranie rzek. Oprócz wielkich strat materialnych życie straciły 144 osoby. Ucierpiały zabytki Florencji zniszczone 1400 dzieł sztuki, utopiony zbiór 1 mln książek Biblioteki Narodowej, 33 zabitych floreńczyków. Powódź tę ocenia się jako koronny przykład następstw deforestacji stoków,
  • 1953 r. – jedna z najrozleglejszych współczesnych powodzi – w Amazonii zalane 4640 tys. km², brak większych strat ze względu na minimalną gęstość zaludnienia obszaru objętego powodzią,
  • 1970 r. – majowa powódź w Transylwanii i Karpatach Rumuńskich wskutek opadów deszczu i śniegu,
  • 1948 r. – w Kolumbii Brytyjskiej Kanada wielka powódź roztopowa pozbawiła dachu nad głową 2000 osób,


                                     

4. Literatura

  • N. Wójtowicz, Negatywne skutki regulacji Dolnej Wisły, Notatki Płockie, 1996, nr 2167, s. 44-45.
  • Stefan Bednarczyk, Teresa Jarzębińska, Stanisław Mackiewicz, Elżbieta Wołoszyn: Vademecum ochrony przeciwpowodziowej. Gdańsk: Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, 2006. pol.
                                     
  • Powódź w Ameryce Południowej klęska żywiołowa, która nawiedziła Peru i Ekwador na przełomie lutego i marca 2017 roku, a która dotknęła m.in. stolicę
  • Powódź w Europie w 1813 powódź która przeszła przez Węgry, Polskę, Niemcy i Czechy w dniach 27 30 sierpnia 1813. Przyczyniła się do załamania kampanii
  • Powódź tysiąclecia w Kłodzku - potoczna nazwa powodzi która nawiedziła w lipcu 1997 roku znaczne tereny Europy Środkowej, w tym południowo - zachodnią
  • Powódź w Korei Północnej powódź w 2012 roku w Korei Północnej. Przyczyną powodzi były gwałtowne opady. W jej wyniku zginęło co najmniej 200 osób. Największe
  • Powódź w Chinach w 1931 roku seria powodzi które wystąpiły w środkowych Chinach w 1931 roku. Jak się ocenia, w ich wyniku śmierć poniosło co najmniej
  • Powódź w Pakistanie 2010 powódź która miała miejsce w pakistańskiej prowincji Chajber Pasztunchwa na przełomie lipca i sierpnia 2010. Jej przyczyną
  • Powódź w Polsce 988 Powódź w Polsce 1934 Powódź w Polsce 1947 Powódź tysiąclecia 1997 Powódź w Polsce 2001 Powódź w Europie Środkowej 2010
  • Powódź w Brisbane powódź która w styczniu 1974 roku nawiedziła miasto Brisbane w Australii. Rzeka Brisbane, która płynie przez centrum miasta, przelała

Użytkownicy również szukali:

powódź definicja,

...
...
...