Poprzednia

ⓘ Bitwa o ujście rzeki




Bitwa o ujście rzeki
                                     

ⓘ Bitwa o ujście rzeki

Bitwa o ujście rzeki lub Bitwa przy River Plate lub Bitwa u ujścia La Platy – brytyjski film wojenny z 1956 roku w reżyserii Michaela Powella i Emerica Pressburgera.

                                     

1. Fabuła

Fabuła filmu przedstawia jeden z epizodów początkowego okresu II wojny światowej na morzu – Bitwę u ujścia La Platy – historię wytropienia i osaczenia niemieckiego "pancernika kieszonkowego” "Admiral Graf Spee” przez okręty brytyjskie, stoczoną 13 grudnia 1939 w okolicy ujścia La Platy u wybrzeży Urugwaju, zakończoną samozatopieniem niemieckiego rajdera.

                                     

2. Obsada aktorska

  • John Gregson – Frederick "Hookie” Bell kapitan HMS "Exeter”
  • Douglas Wilmer – M. Desmoulins francuski ambasador w Urugwaju
  • Bernard Lee – Patrick Dove kapitan MS "Africa Shell”
  • Lionel Murton – Mike Fowler amerykański korespondent radiowy w Montevideo
  • Ian Hunter – Charles WoodHouse’as kapitan HMS "Ajax”
  • William Squire – Ray Martin brytyjski agent SIS w Montevideo
  • Barry Foster – st. marynarz Roper na HMS "Exeter”
  • Anthony Quayle – komodor/kontradmirał Henry Harwood dowódca zespołu brytyjskiego
  • Jack Gwillim – Edward Parry kapitan HMS "Achilles”
  • Michael Goodliffe – kpt. Henry McCall brytyjski attaché floty w Buenos Aires
  • April Olrich – Dolores piosenkarka w barze Manolo
  • Patrick Macnee – komadndor por. Ralph Medley
  • Peter Dyneley – John Robison kapitan SS "Newton Beech”
  • Peter Finch – Hans Langsdorff kapitan "Admiral Graf Spee”
  • Edward Atienza – Pop asystent Mike Fowlera
  • Roger Delgado – kpt. Varela
  • John Le Mesurier – kapelan na HMS "Exeter”
  • Christopher Lee – Manolo właściciel baru
  • John Chandos – dr Otto Langmann niemiecki ambasador w Urugwaju
  • Andrew Cruickshank – William Stubbs kapitan SS "Doric Star”
  • Anthony Bushell – Eugen Millington-Drake ambasador brytyjski w Urugwaju
  • Peter Illing – dr Alberto Guani urugwajski minister spraw zagranicznych

i in.

                                     

3. O filmie

Fabuła filmu oparta jest na faktach. Wydarzenia, postacie, a nawet okręty w nim pokazane pomijając szczegóły nie są fikcyjne. Wprawdzie nie zagrał w nim żaden z uczestników tamtych wydarzeń, jednak plenery oraz niektóre okręty są autentyczne. Zdjęcia kręcono m.in. w porcie Montevideo u ujścia La Platy z wykorzystaniem tysięcy miejscowych mieszkańców jako statystów wielu z nich najprawdopodobniej pamiętało pokazywane wydarzenia.

Pomysł stworzenia filmu powstał w 1954 podczas pobytu dwóch jego producentów – Michaela Powella i Emerica Pressburgera na festiwalu filmowym w Argentynie. Jeden z dni postanowili poświęcić na obejrzenie wraku niemieckiego rajdera zatopionego na płyciźnie i w dużej części widocznego nad poziomem wody. Spotkanie z jednym z brytyjskich oficerów marynarki i autobiograficzna książka jednego z kapitanów zatopionego przez "Speea” statków stało się z kolei inspiracją do jednego z wątków filmu. Zdjęcia rozpoczęto rok później, 13 grudnia 1955 roku, w szesnastą rocznicę bitwy.

Film w swojej fabule na ogół zgodny jest ze szczegółami historycznymi. Pomija wątek samobójstwa dowódcy niemieckiego krążownika kapitana Hansa Langsdorffa, który zastrzelił się wkrótce po internowaniu.

W filmie wykorzystano dwie piosenki kompozytora Briana Easdale: "Dolores Song” i "Rio de la Plata” w wykonaniu amerykańskiej śpiewaczki Muriel Smith, która dubbingowała głos April Olrich – filmowej Dolores.



                                     

4. Okręty użyte w filmie

W filmie zostały użyte dwa autentyczne okręty, które brały udział w bitwie. Były to krążowniki: nowozelandzki HMNZS Achilles, który wtedy służył już w marynarce indyjskiej jako INS "Delhi” oraz H.M.S. "Cumberland”. W role pozostałych uczestników bitwy wcieliły się: amerykański krążownik USS "Salem” jako "Admiral Graf Spee”, brytyjski krążownik HMS "Sheffield” jako HMS "Ajax”, HMS "Jamaica” jako HMS "Exeter”. Brytyjski lekki krążownik HMS "Birmingham” został wykorzystany w wielorakiej roli: odpalania salw z dział, przedstawienia eksplozji na pokładzie "Extera”, jako "Admiral Graf Spee” podczas pobierania zaopatrzenia z "Altmarka” oraz w scenie pogrzebu niemieckich marynarzy. Brytyjski tankowiec RFA "Olna” posłużył jako niemiecki zaopatrzeniowiec "Altmark”, brytyjski RFA "Fort Duquesne” jako niemiecki "Tacoma”, urugwajską kanonierkę "Urugwaj” "zagrał” jeden z brytyjskich trałowców typu "Ton”. Dwa niszczyciele: brytyjski HMS "Battleaxe” i amerykański USS "William R. Rush” posłużyły jako okręty z których filmowano sceny batalistyczne na morzu.

Użycie wszystkich tych jednostek w filmie oraz jego realizacja w bardziej lub mniej autentycznych plenerach było możliwe dzięki zaangażowaniu flot wojennych: Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Nowej Zelandii, Indii, Urugwaju, ich dowódców oraz lokalnych władz i ich przedstawicielstw, za co autorzy filmu wyrazili swoje podziękowanie w napisach początkowych filmu, w obsadzie wymieniając nawet nazwy wszystkich okrętów jakie "zagrały” w filmie oraz podając ich filmowe odpowiedniki.

                                     

5. Odbiór

Film został bardzo dobrze przyjęty zarówno przez krytyków jaki i widzów, również przez szefów wytwórni "The Rank Organisation” w której powstał. Po obejrzeniu gotowego już obrazu, zadecydowali oni o przesunięciu jego premiery o rok, po to aby w 1956 pokazać go na prestiżowej "The Royal Film Performance” – corocznej, uroczystej premierze filmu brytyjskiego z udziałem członków rodziny królewskiej, z której wpływy przeznaczane są na wsparcie ludzi z branży filmowej. Miała ona miejsce w kinie "Odeon Leicester Square”, 29 października 1956, w obecności królowej Elżbiety II i księżniczki Małgorzaty. W 1957 roku film był czwartym pod względem oglądalności filmem w Wielkiej Brytanii, po tak znanych obrazach jak: Wyższe sfery, Doktor na wolności i Niezastąpiony kamerdyner. W tym samym roku film otrzymał nominacje w trzech kategoriach m.in. za Najlepszy Brytyjski Film, Najlepszy Brytyjski Scenariusz do nagrody BAFTA