Poprzednia

ⓘ Teoria pokoleń




                                     

ⓘ Teoria pokoleń

Teoria pokoleń – koncepcja historii, według której dzieje zachodniego kręgu kulturowego powtarzają się w mniej więcej osiemdziesięcioletnich cyklach, dzielących się na cztery fazy. Pokoleniom wychowanym w określonej fazie cyklu przypisane są specyficzne cechy. Twórcami teorii pokoleń są amerykańscy historycy, William Strauss i Neil Howe, którzy opisali swoją koncepcję w książce pt. Generations.

                                     

1. Cykl i jego fazy

Osiemdziesięcioletni cykl saeculum odpowiada mniej więcej naturalnej długości życia ludzkiego. Dzieli się on na cztery fazy, mniej więcej równej długości, zawsze powtarzające się w tym samym porządku:

  • Kryzys crisis to okres rosnącego poczucia zagrożenia, które może pochodzić z wewnątrz lub z zewnątrz. Rozwijają się populistyczne ruchy polityczne, obiecujące zapewnienie bezpieczeństwa przez rozprawienie się z wrogami, takie jak faszyzm czy stalinizm. Szczególnie często dochodzi w tym okresie do wojen.
  • Wyż high jest okresem względnego bezpieczeństwa i stabilizacji. Społeczeństwo jest konformistyczne, a indywidualiści nie są mile widziani. Kulturowo jest to faza dość jałowa.
  • Przebudzenie awakening to czas romantycznego buntu młodych przeciwko instytucjom, ale starsze pokolenie hołduje nadal wartościom okresu wyżu. Pojawiają się ekscentryczne koncepcje religijne, np. w czasie ostatniego przebudzenia był to New Age czy scjentologia.
  • Rozprężenie unravelling przynosi rozczarowanie ideałami okresu przebudzenia, co prowadzi do hedonizmu i cynizmu. Indywidualność jest w najwyższym rozkwicie.

Zakończenie kryzysu zazwyczaj polega na utworzeniu nowego systemu politycznego lub reformie istniejącego, tak że spełnione zostają oczekiwania dotyczące bezpieczeństwa i sprawiedliwości społecznej.

Ostatnie dwa cykle pokoleniowe w USA prezentują się według Straussa i Howea następująco:

Cykl wielkiej potęgi Wiek pozłacany Wyż – 1865-1886 Trzecie Wielkie Przebudzenie – 1886-1908 I wojna światowa i prohibicja Rozprężenie – 1908-1929 Wielki Kryzys II wojna światowa – 1929-1945 Cykl milenijny Amerykański wyż – 1945-1964 Rewolucja świadomości Przebudzenie – 1964-1984 Długi boom i wojny kulturowe Rozprężenie – 1984-2008 Globalny kryzys finansowy – 2008 do dziś
                                     

2. Typy pokoleń

Zdaniem Straussa i Howe każde pokolenie ma charakterystyczne cechy, związane z warunkami panującymi w społeczeństwie w czasach jego dzieciństwa i młodości:

  • Pokolenie adaptacyjne adaptive spędza dzieciństwo w okresie kryzysu, a młodość w okresie wyżu. Wychowane w podobny sposób, jak pokolenie obywatelskie, jednak wchodząc w dorosłość podczas wyżu nie ma okazji wykazać się bohaterstwem, co przyczynia się do frustracji. Przedstawiciele tego pokolenia najostrzej przechodzą kryzys wieku średniego. Są postrzegani jako osoby opiekuńcze, kompetentne i o otwartych umysłach, ale również neurotyczne, nękane poczuciem winy i niezdolne do podejmowania decyzji. Wnoszą największy wkład do sztuki, odnoszą też sukcesy jako prawnicy i psychoterapeuci.
  • Pokolenie reakcyjne reactive spędza dzieciństwo w okresie przebudzenia, a młodość w okresie rozprężenia. W dzieciństwie stosunkowo najbardziej samodzielne. W młodości cechuje je cynizm i nihilizm, późniejszy okres życia przynosi mu spokój. Cechuje je praktyczny spryt i spostrzegawczość, ale bywa krytykowane za niemoralność i kult pieniądza. Odnoszą sukcesy jako przedsiębiorcy, handlowcy i generałowie. Wśród pokoleń reakcyjnych jest stosunkowo najwięcej przestępców.
  • Pokolenie idealistyczne idealist spędza dzieciństwo w okresie wyżu, a młodość w okresie przebudzenia. W młodości jest buntownicze, kierując się naiwną wiarą w nadchodzący złoty wiek, w wieku średnim zaczyna nabierać cech bardziej autokratycznych na starość wyłaniają się z niego moralistyczni przywódcy okresu kryzysu. Członkowie pokoleń idealistyczni są postrzegani jako ludzie "z zasadami”, zdecydowani i kreatywni, ale także bezwzględni i egoistyczni. Największe sukcesy odnoszą jako duchowni, nauczyciele i aktywiści.
  • Pokolenie obywatelskie civic spędza dzieciństwo w okresie rozprężenia, a młodość w okresie kryzysu. Wychowane "pod kloszem” przez surowych rodziców z pokolenia idealistycznego, rzadko zdarzają się wśród niego buntownicy. W dorosłym życiu nastawione na posłuszeństwo wobec autorytetów i pracę zespołową, cechy te przyczyniają się do przezwyciężenia kryzysu. Mocnymi stronami pokoleń obywatelskich są racjonalność, kompetencja i zdolność do poświęceń, wadami – brak refleksyjności i wrażliwości emocjonalnej. Dziedziny, do których wnoszą największy wkład, to nauka, technika, dyplomacja i budownictwo.

Pokolenia w ostatnich dwóch cyklach w USA:

  • nieme adaptacyjne – 1925-1942,
  • baby boomers idealistyczne – 1943-1960,
  • GI obywatelskie – 1901-1924,
  • stracone reakcyjne – 1883-1900,
  • misjonarskie idealistyczne – 1860-1882,
  • pokolenie X reakcyjne – 1961-1981,
  • milenialsi obywatelskie – 1982-2004.