Poprzednia

ⓘ Kopalnia Węgla Kamiennego Karol




Kopalnia Węgla Kamiennego Karol
                                     

ⓘ Kopalnia Węgla Kamiennego Karol

Kopalnia Węgla Kamiennego Karol – kopalnia węgla kamiennego w Rudzie Śląskiej-Orzegowie, założona w 1873 roku, w 1970 roku połączona z kopalnią Szombierki, a następnie zlikwidowana.

                                     

1. Historia

Kopalnia została założona w 1873 roku, była położona w Orzegowie. W latach 1873–1877 powstawała nowa kopalnia i szyb Gotthard w 1936 roku formalnie zmieniono jego nazwę na Pułaski zgłębiony do 303 m później przemianowany na Jurand, a w 1878 roku zgłębiono szyb Kynast później przemianowany na szyb Krzysztof. W późniejszym czasie powstał szyb Stollberg przemianowany na Sobiesław, który pogłębiono w 1908 roku i około 1970 roku. Działał także szyb Georg przemianowany w 1936 roku na Jerzy. Kopalnia dysponowała własną elektrownią, tartakiem i cegielnią. Wydobycie prowadzono pod osiedlowymi zabudowaniami mieszkalnymi z wykorzystaniem podsadzki płynnej.

Zakład był częścią skonsolidowanej kopalni Paulus-Hohenzollern, a wcześniej należał do kopalni Paulus, którą założono w 1882 roku z połączenia kilku pól górniczych i kopalń, obejmowała ona także kopalnię Hohenzollern w Szombierkach. 18 lipca 1898 roku w polu Gotthard kopalni Paulus-Hohenzollern doszło do katastrofy. Klatka szybowa z załogą na skutek zepsutych łapaczy runęła na dno szybu Jurand, zginęło 25 górników, przeżył tylko jeden. Ofiary wypadku zostały pochowane na starym cmentarzu w Orzegowie.

Od 1922 roku zakład należał do Towarzystwa Akcyjnego Godulla niem. Godulla, Aktien-Gesselshaft założonego 19 stycznia 1922 roku, z siedzibą w Chebziu, spółki filialnej koncernu Schaffgotschów, części koncernu Robur oraz Górnośląskiego Towarzystwa Akcyjnego dla Przemysłu Drzewnego. Kopalnia Gotthard składała się z trzech podwójnych szybów i była częścią kopalni Graf Schaffgotsch, do której należały pola szybowe Gotthard i Godulla szyb Godula w Chebziu.

13 lutego 1932 roku około godziny 15 doszło do zapłonu i wybuchu pyłu węglowego w pokładzie Pochhammer – ogień i dym uchodził szybem Sobiesław, nikt nie zginął. Od 1 października 1936 roku kopalnia nosiła nazwę Karol Zarząd Spółki Akcyjnej Godula uchwałą z dnia 29 sierpnia 1936 roku formalnie zmienił nazwę kopalni z Gotard na Pułaski. 31 sierpnia oddział Freikorpsu zaatakował kopalnię, polscy górnicy stanęli w obronie zakładu, sztygar zmianowy Antoni Szulc zdjął z wieży szybowej hitlerowską flagę podczas ostrzału.

1 lutego 1945 roku kopalnia została wyzwolona przez Armię Radziecką; władze polskie przejęły kopalnię. Od 1945 do 1957 roku zakład należał do Rudzkiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego, a od 1 kwietnia 1957 wszedł w skład Bytomskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego. 4 grudnia 1948 kopalnia jako pierwsza w przemyśle węglowym wykonała plan trzyletni i tegoż dnia została odznaczona Orderem Sztandaru Pracy II klasy. W 1949 roku zakład zwiedzili Bolesław Bierut i Józef Cyrankiewicz. W 1950 oraz 1956 roku rozpoczęto budowy nowych poziomów wydobywczych.

Była to najmniejsza kopalnia Bytomskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego, wydobycie wyniosło 806 226 t w 1938 roku, a w 1965 roku – 651 349 t. 1 stycznia 1970 roku Kopalnia Karol została połączona z bytomską kopalnią Szombierki z którą miała być połączona podziemnym przekopem.

W pobliżu kopalni w Orzegowie, na potrzeby zużytkowania drobnego węgla tłustego właściciel zakładu wzniósł koksownię Gotthardschacht na podstawie umowy z firmą Oberschlesische Kokswerke und Chemische Fabrik A.G. z 19 czerwca 1900 roku; zarządzało nią przedsiębiorstwo Gräflich Schaffgotsch’sche Werke Gotthard; w latach 20. XX wieku należała do spółki Oberschlesische Kokswerke und Chemische Fabrik A.G. z siedzibą w Berlinie oraz do Towarzystwa Akcyjnego Godulla. Na skutek wyczerpywania się złóż węgla, podjęto eksploatację w filarze ochronnym tejże koksowni nazwanej później Orzegów.

Budynek maszyny parowej szybu Jurand z końca XIX wieku został wpisany 12 grudnia 1969 roku do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego, nr rejestru 1095/69.

                                     

2. Zaplecze socjalne

Do kopalni należały następujące obiekty:

  • kopalniany dom kultury przy skrzyżowaniu ulic Bytomskiej i Grunwaldzkiej w Rudzie Śląskiej, działało w nim kilka zespołów artystycznych
  • dom wypoczynkowy w Bystrej
  • hala sportowa przy ul. Bytomskiej 13 w Rudzie Śląskiej-Orzegowie, wzniesiono ją w 1966 roku

Zakład utrzymywał 265 budynków mieszkalnych, wzniósł 8 takich obiektów i 5 domów jednorodzinnych, wybudował żłobek, przedszkole i założył ogródki działkowe. Kopalnia ponadto założyła oświetlenie jarzeniowe wzdłuż głównych ulic Orzegowa.

Użytkownicy również szukali:

...
...
...